I KK 99/26
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał wniosek prokuratora o wyłączenie sędziów Zbigniewa Kapińskiego, Antoniego Bojańczyka i Adama Rocha od rozpoznania skargi kasacyjnej w sprawie dotyczącej P.M. Prokurator argumentował, że udział tych sędziów w składzie orzekającym budzi wątpliwości co do spełnienia wymogów sądu ustanowionego ustawą, bezstronnego i niezawisłego, odwołując się do kwestii trybu ich powołania. Sąd Najwyższy, po analizie wniosku, uznał go za niedopuszczalny z mocy ustawy i pozostawił bez rozpoznania. Podkreślono, że wniosek o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania jest niedopuszczalny w trybie art. 41 § 1 k.p.k., co potwierdza orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego. Wskazano, że wątpliwości co do bezstronności sędziego nie mogą być wywodzone z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem, a zarzuty nie mogą mieć charakteru abstrakcyjnego. Sąd Najwyższy zaznaczył, że ustawa o Sądzie Najwyższym stanowi lex specialis w zakresie badania bezstronności sędziego w kontekście okoliczności towarzyszących powołaniu. Ponadto, odniesiono się do orzecznictwa ETPCz i TSUE, wskazując, że sam fakt udziału władz wykonawczych lub ustawodawczych w procesie mianowania sędziego nie prowadzi do zależności ani nie wzbudza wątpliwości co do jego bezstronności, jeśli po mianowaniu nie podlega presji. Sąd Najwyższy stwierdził, że prokurator nie przedstawił żadnych konkretnych okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziów, a podnoszone argumenty dotyczące przebiegu drogi zawodowej i interpretacji przepisów nie mogą stanowić podstawy do wyłączenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących wyłączenia sędziego w Sądzie Najwyższym, w szczególności w kontekście wadliwości procedury nominacyjnej i odróżnienia trybu z k.p.k. od ustawy o SN.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej w Polsce związanej z reformami wymiaru sprawiedliwości.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wniosek o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa może być rozpoznany w trybie art. 41 § 1 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, taki wniosek jest niedopuszczalny z mocy ustawy i pozostawia się go bez rozpoznania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że okoliczności dotyczące powołania sędziów nie mogą stanowić podstawy do wyłączenia w trybie art. 41 § 1 k.p.k., a kwestie te powinny być rozpatrywane w trybie ustawy o Sądzie Najwyższym. Wskazano na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego, które wyklucza możliwość badania takich przesłanek w ogólnej procedurze wyłączenia sędziego.
Czy wątpliwość co do bezstronności sędziego może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wątpliwość co do bezstronności sędziego nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem, a zarzuty nie mogą mieć charakteru abstrakcyjnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że zarzuty dotyczące bezstronności sędziego muszą odnosić się do konkretnych okoliczności sprawy, a nie do ogólnych kwestii ustrojowych związanych z procedurą nominacyjną.
Czy udział władz wykonawczych lub ustawodawczych w procesie mianowania sędziego może prowadzić do powstania zależności sędziego od tych władz lub wzbudzenia wątpliwości co do jego bezstronności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli po mianowaniu sędzia nie podlega żadnej presji i nie otrzymuje instrukcji w ramach wykonywania swoich obowiązków.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy, powołując się na orzecznictwo TSUE, stwierdził, że sam fakt udziału władz w procesie mianowania nie podważa bezstronności sędziego, o ile zapewniona jest jego niezawisłość w orzekaniu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. M. | osoba_fizyczna | skazany |
| Prokurator Prokuratury Okręgowej delegowany do Prokuratury Krajowej | organ_państwowy | wnioskodawca |
Przepisy (10)
Główne
k.p.k. art. 42 § 1
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek powstrzymania się sędziego od udziału w sprawie ma zastosowanie tylko wtedy, gdy wniosek o jego wyłączenie podlega rozpoznaniu.
k.p.k. art. 41 § 1
Kodeks postępowania karnego
Sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wniosek o wyłączenie z powodu wadliwości powołania sędziego jest niedopuszczalny w tym trybie.
Pomocnicze
k.p.k. art. 45 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
Prawo o prokuraturze art. 2 § 1
Ustawa Prawo o prokuraturze
Prawo o prokuraturze art. 3 § 1
Ustawa Prawo o prokuraturze
Ustawa o SN art. 29 § 4
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego SN nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności.
Ustawa o SN art. 29 § 5
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Ustawa o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wniosek o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania jest niedopuszczalny w trybie art. 41 § 1 k.p.k. • Okoliczności dotyczące powołania sędziego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności. • Zarzuty dotyczące bezstronności sędziego muszą odnosić się do konkretnych okoliczności sprawy, a nie do kwestii ustrojowych. • Ustawa o Sądzie Najwyższym stanowi lex specialis w zakresie badania bezstronności sędziego w kontekście okoliczności towarzyszących powołaniu.
Odrzucone argumenty
Udział sędziów w składzie orzekającym budzi wątpliwości co do spełnienia wymogów sądu ustanowionego ustawą, bezstronnego i niezawisłego z powodu wadliwości ich powołania.
Godne uwagi sformułowania
wniosek jest niedopuszczalny z mocy ustawy • nie można przyjąć, że sędzia, którego ten wniosek dotyczy, nie może brać udziału w wydaniu takiego orzeczenia • niezgodny z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej • wątpliwość co do bezstronności sędziego nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych • zarzuty nie mogą mieć charakteru abstrakcyjnego • ustawa ta w sposób szczególny reguluje badanie kwestii bezstronności sędziego (...) stanowi ona lex specialis • zasada niekonkurencyjności środków ochrony prawnej • procedowanie w trybie art. 41 § 1 k.p.k. w sytuacji, gdy z treści wniosku o wyłączenie sędziego wynika, że dotyczy on wyłącznie kwestii przewidzianych w art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym jest niedopuszczalne • próby wyrugowania części sędziów z czynności immanentnie związanych z istotą pełnienia służby sędziowskiej poprzez prawotwórczą wykładnię art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. • nie można przy tym bez jawnego i rażącego pogwałcenia normy art. 190 ust. 1 Konstytucji, podzielić tezy, że ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego jest tzw. […]
Skład orzekający
Adam Roch
sprawozdawca
Zbigniew Kapiński
przewodniczący
Antoni Bojańczyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wyłączenia sędziego w Sądzie Najwyższym, w szczególności w kontekście wadliwości procedury nominacyjnej i odróżnienia trybu z k.p.k. od ustawy o SN."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej w Polsce związanej z reformami wymiaru sprawiedliwości.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii ustrojowych związanych z niezależnością sądownictwa i rolą Sądu Najwyższego w kontekście kontrowersji wokół powoływania sędziów, co jest tematem o dużym znaczeniu publicznym i prawniczym.
“Sąd Najwyższy odrzuca wniosek o wyłączenie sędziów. Kluczowa decyzja w sprawie niezależności sądownictwa.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.