I KK 79/20

Sąd Najwyższy2020-11-18
SNinneodpowiedzialność zawodowa lekarzyŚrednianajwyższy
odpowiedzialność zawodowalekarzdiagnostykastandardy medyczneSąd Najwyższykasacjaizby lekarskiepostępowanie karne

Podsumowanie

Sąd Najwyższy oddalił kasację obrońcy lekarza, uznając, że nawet przy niepewności co do skutków leczenia, brak prawidłowej diagnostyki stanowi przewinienie zawodowe.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację obrońcy lekarza L.L., który został uznany za winnego przewinienia zawodowego polegającego na zaniechaniu pełnego zbadania pacjentki. Naczelny Sąd Lekarski umorzył postępowanie, uznając wątpliwości co do stanu faktycznego. Sąd Najwyższy oddalił kasację, podkreślając, że obowiązek prawidłowej diagnostyki jest odrębny od leczenia i jego niewykonanie samoistnie stanowi podstawę odpowiedzialności zawodowej, niezależnie od późniejszych skutków.

Sąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację wniesioną przez obrońcę lek. L.L. od orzeczenia Naczelnego Sądu Lekarskiego, które uchyliło orzeczenie Okręgowego Sądu Lekarskiego i umorzyło postępowanie. Okręgowy Sąd Lekarski uznał lekarza winnym przewinienia zawodowego polegającego na niepełnym zbadaniu 5-miesięcznej pacjentki. Naczelny Sąd Lekarski uchylił to orzeczenie i umorzył postępowanie, wskazując na istotne i trudne do usunięcia wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy. Obrońca lekarza w kasacji zarzucił rażące naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 82 ust. 2 ustawy o izbach lekarskich, poprzez niewłaściwe zastosowanie i umorzenie postępowania zamiast uniewinnienia, a także naruszenie art. 61 ust. 2 tej ustawy poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości na niekorzyść obwinionego. Podniesiono również zarzuty naruszenia Kodeksu Etyki Lekarskiej oraz przepisów k.p.k. dotyczących określenia miejsca popełnienia czynu. Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną. Podkreślono, że zarzucone przewinienie polegało na zaniechaniu prawidłowej diagnostyki, a nie na błędnym leczeniu. Obowiązek wykonania czynności diagnostycznych jest odrębny od leczenia i jego niewykonanie samoistnie może stanowić podstawę odpowiedzialności zawodowej, niezależnie od tego, czy późniejsze leczenie było skuteczne. Sąd wskazał, że lekarz powinien zapewnić sobie warunki do wykonywania praktyki lekarskiej zgodnie ze standardami, a wątpliwości co do samoistnego wyzdrowienia dziecka nie mają znaczenia dla oceny obowiązku diagnostycznego. Sąd uznał również, że nieprecyzyjne określenie miejsca popełnienia przewinienia nie miało charakteru rażącego naruszenia prawa.

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, obowiązek wykonania czynności diagnostycznych jest odrębny od leczenia i jego niewykonanie samoistnie może stanowić podstawę do odpowiedzialności zawodowej.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że prawidłowa diagnostyka musi poprzedzać leczenie i jest odrębnym obowiązkiem lekarza. Niewykonanie tego obowiązku, niezależnie od późniejszych skutków leczenia, może być podstawą odpowiedzialności zawodowej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie_kasacji

Strona wygrywająca

Skarb Państwa

Strony

NazwaTypRola
L.L.osoba_fizycznaobwiniony
M.B.osoba_fizycznapacjentka
A.B.osoba_fizycznamatka pacjentki
Wanda Wenglarzy-Kowalczykosoba_fizycznaZastępca Naczelnego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej

Przepisy (12)

Główne

u.i.l. art. 82 § 2

Ustawa o izbach lekarskich

Pomocnicze

u.i.l. art. 92 § 1

Ustawa o izbach lekarskich

u.i.l. art. 61 § 2

Ustawa o izbach lekarskich

k.e.l. art. 6

Kodeks Etyki Lekarskiej

k.e.l. art. 8

Kodeks Etyki Lekarskiej

k.e.l. art. 9

Kodeks Etyki Lekarskiej

u.z.l. art. 4

Ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty

k.p.k. art. 414

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 322 § 2

Kodeks postępowania karnego

u.i.l. art. 83 § 1

Ustawa o izbach lekarskich

u.i.l. art. 53

Ustawa o izbach lekarskich

u.i.l. art. 89 § 1

Ustawa o izbach lekarskich

Argumenty

Skuteczne argumenty

Obowiązek prawidłowej diagnostyki jest odrębny od leczenia i jego niewykonanie samoistnie stanowi podstawę odpowiedzialności zawodowej. Lekarz powinien zapewnić sobie warunki do wykonywania praktyki lekarskiej zgodnie ze standardami. Wątpliwości co do samoistnego wyzdrowienia dziecka nie mają znaczenia dla oceny obowiązku diagnostycznego.

Odrzucone argumenty

Umorzenie postępowania zamiast uniewinnienia było błędne, gdyż materiał dowodowy nie potwierdził przewinienia. Wątpliwości sądu co do stanu faktycznego powinny zostać rozstrzygnięte na korzyść obwinionego. Niewłaściwe zastosowanie przepisów k.p.k. dotyczących określenia miejsca popełnienia czynu.

Godne uwagi sformułowania

Obowiązek wykonania czynności diagnostycznych ma charakter odrębny, od samego leczenia, dla którego ma stanowić podstawę. Właśnie prawidłowa diagnostyka (badanie) ma zapobiec temu, by nie dochodziło do błędów w procesie leczenia, a jego efektywność nie była kwestią przypadku czy szczęścia. Niewykonanie tego obowiązku samoistnie może stanowić podstawę do odpowiedzialności zawodowej, bez względu czy i jaki wpływ owo naruszenie miało na dla dalszego procesu leczenia.

Skład orzekający

Waldemar Płóciennik

przewodniczący

Barbara Skoczkowska

członek

Włodzimierz Wróbel

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odpowiedzialności zawodowej lekarza za brak należytej diagnostyki, nawet w sytuacji umorzenia postępowania przez sąd niższej instancji."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki odpowiedzialności zawodowej lekarzy w ramach izb lekarskich.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, że nawet jeśli ostateczny wynik leczenia jest niepewny, brak podstawowej diagnostyki może prowadzić do odpowiedzialności zawodowej lekarza, co jest istotne dla praktyków i pacjentów.

Lekarz winny braku diagnostyki, nawet gdy pacjent wyzdrowiał? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

medycyna

Lexedit Research — analiza prawna z AI

Zadaj pytanie prawne i otrzymaj dogłębną analizę opartą o orzecznictwo, przepisy i doktrynę. Agent AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne przepisy.

Analiza orzecznictwa

Wyszukiwanie i analiza orzeczeń sądów powszechnych, SN i NSA

Aktualne przepisy

Treść ustaw i kodeksów w brzmieniu na dowolną datę z ISAP

Komentarze doktrynalne

Dostęp do komentarzy do kluczowych przepisów prawa

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

SN
Sygn. akt I KK 79/20
POSTANOWIENIE
Dnia 18 listopada 2020 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący)
‎
SSN Barbara Skoczkowska
‎
SSN Włodzimierz Wróbel (sprawozdawca)
Protokolant Klaudia Binienda
przy udziale Zastępcy Naczelnego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej Wandy Wenglarzy-Kowalczyk
‎
w sprawie
L .L.
,
‎
wobec którego umorzono postępowanie na podstawie art. 82 ust. 2 ustawy o izbach lekarskich
‎
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie
‎
w dniu 18 listopada 2020 r.,
‎
kasacji, wniesionej przez obrońcę
‎
od orzeczenia Naczelnego Sądu Lekarskiego
‎
z dnia 11 lipca 2019 r., sygn. akt NSL (…) ,
zmieniającego orzeczenie Okręgowego Sądu Lekarskiego (…)  Izby Lekarskiej w […]. z dnia 19 grudnia 2018 r., sygn. akt OSL-Pz-(…),
1) oddala kasację jako oczywiście bezzasadną;
2) obciąża L.L.  kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Orzeczeniem Okręgowego Sądu Lekarskiego (…) Izby Lekarskiej w[…].  z dnia 19 grudnia 2018 r. (sygn. akt OSL-Pz-(…)) lek. L. L.  uznano za winnego popełnienia przewinienia zawodowego polegającego na tym, że w dniu 1.07.2017 r. podczas pełnienia dyżuru w Nocnej i Świątecznej Opiece Zdrowotnej w R. Spółka Jawna w D.  nie dopełnił obowiązku pełnego zbadania pacjentki - 5 miesięcznej M. B., która znajdowała się pod opieką matki A. B. , ograniczył się jedynie do ogólnej, wizualnej oceny stanu zdrowia chorego dziecka, czym nie dopełnił obowiązkowego zakresu postępowania lekarskiego - i za to, na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich (Dz. U. 2018, poz. 168 ) wymierzono mu karę upomnienia. Na podstawie art. 53 oraz art. 89 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 2 grudnia 2009r. o izbach lekarskich (Dz.U.z 2018 r., poz. 168 z późn.zm) uniewinniono od drugiego zarzutu.
Wyrokiem Naczelnego Sądu Lekarskiego z dnia 11 lipca 2019 r. (sygn. akt NSL Rep. (…)) uchylono zaskarżone orzeczenie i postępowanie w sprawie umorzono.
Kasację od tego orzeczenia wniósł obrońca obwinionego, zarzucając przedmiotowemu rozstrzygnięciu:
„I. rażące naruszenie przepisów postępowania tj. art. 82 ust. 2 w zw. z art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich polegające na niewłaściwym zastosowaniu poprzez uznanie, iż skazany dopuścił się przewinienia mniejszej wagi i w konsekwencji umorzenie postępowania w sytuacji gdy istniały przesłanki do uniewinnienia skazanego albowiem zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdził jakoby podjęte przez skazanego działania były sprzeczne ze wskazaniami wiedzy lekarskiej, niewystarczające do postawienia prawidłowej diagnozy; diagnoza postawiona przez skazanego nie została uznana za błędną w związku z czym nie sposób jest uznać, aby doszło do przewinienia zawodowego - w konsekwencji czego skazany winien zostać uniewinniony, postępowanie nie powinno zostać zatem umorzone;
II.
rażące naruszenie art. 61 ust. 2 ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich, poprzez uznanie Obwinionego za winnego zarzucanego mu czynu, pomimo rzeczywistego istnienia istotnych i niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy, zauważonych przez Naczelny Sąd Lekarski, który na stronie 4 orzeczenia wskazuje wprost, iż w chwili obecnej nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie, czy dziecko wyzdrowiało samoistnie, zgodnie z przebiegiem gorączki trzydniowej (diagnoza skazanego po przeprowadzenia wystarczającego w tym zakresie badania małoletniej) czy też skuteczne okazały się leki zaordynowane przez dr n. med. W. B. , a które to wątpliwości zostały rozstrzygnięte na niekorzyść Obwinionego, tj. uznane przez sąd, że Obwiniony przeprowadził badanie pacjentki w niewystarczającym zakresie, pomimo tego, że na podstawie przeprowadzonego badania postawił diagnozę, a diagnoza ta wzbudziła niedające się rozstrzygnąć wątpliwości sądu, tym samym nie można przyjąć, że została przez sąd uznana za błędną;
III.
naruszenie art. 6, art. 8 i art. 9 Kodeksu Etyki Lekarskiej oraz art. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz. U. 2017 poz 125 ze zm.) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, w której wątpliwości sądu dotyczące prawidłowości postawionej przez Obwinionego diagnozy i przeprowadzonego zakresu badania przez skazanego zostały rozstrzygnięte na jego niekorzyść a okoliczność ograniczenia przez skazanego do czynności medycznych rzeczywiście potrzebnych chorej zgodnie z aktualnym stanem wiedzy medycznej uznana została jako świadcząca o nienależytej staranności w postępowaniu z pacjentką, co też stoi w oczywistej sprzeczności z art. 6 Kodeksu Etyki Lekarskiej;
IV.
naruszenie art. 414 k.p.k. w zw. z art. 322 § 2 k.p.k. poprzez niewłaściwe ustalenie przez sąd miejsca popełnienia przez skazanego przewinienia zawodowego, albowiem miejscem tym nie może być, jak zostało to wskazane w orzeczeniu z dnia 11 lipca 2019 r. „R.” Spółka Jawna w D. albowiem spółka jawna nie może stanowić miejsca popełnienia czynu a w myśl w/w przepisów w przypadku umorzenia postępowania koniecznym jest dokładnie określenie miejsce popełnienia czynu.”
Podnosząc powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie orzeczenia Naczelnego Sądu Lekarskiego z dnia 11 lipca 2019 r. w sprawie NSL- (…) Rep. (…) w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Naczelny Sąd Lekarski,
Sąd Najwyższy zważył co następuje.
Kasacja okazała się oczywiście bezzasadna.
Wydaje się, że Autor kasacji w sposób błędy odczytał treść zarzutu jaki postawiono obwinionemu. Zarzucone mu przewinienie zawodowe nie polegało bowiem na tym, że w sposób niewłaściwy przeprowadził leczenie M. B. , ale na zaniechaniu zgodnej ze standardami wiedzy medycznej diagnostyki pacjentki, która musi poprzedzać sam proces leczenia. Obowiązek wykonania czynności diagnostycznych ma charakter odrębny, od samego leczenia, dla którego ma stanowić podstawę. Właśnie prawidłowa diagnostyka (badanie) ma zapobiec temu, by nie dochodziło do błędów w procesie leczenia, a jego efektywność nie była kwestią przypadku czy szczęścia. W sprawie obwinionego ostatecznie nie udało się ustalić, czy sformułowana przez niego diagnoza i zastosowana metoda terapeutyczna była prawidłowa czy też nie, ale nie ulega wątpliwości, że nie przeprowadził wymaganych zgodnie ze standardami wiedzy medycznej badań pacjentki. Nie można przy tym się usprawiedliwiać brakiem odpowiedniego sprawnego sprzętu (brak baterii do otoskopu), bowiem obwiniony przystępując do udzielania świadczeń zdrowotnych, powinien zapewnić sobie warunki wykonywania praktyki lekarskiej w zgodzie z obowiązującymi standardami.
Podnoszona w kasacji okoliczność, że Naczelny Sąd Lekarski nie był w stanie definitywnie przesądzić, czy dziecko wyzdrowiało samoistnie, zgodnie z przebiegiem gorączki trzydniowej (diagnoza obwinionego), czy na skutek zastosowania lekarstw zaordynowanych przez kolejnego lekarza, w tej perspektywie nie ma znaczenia. Na lekarzu ciąży bowiem obowiązek przed przystąpieniem do leczenia, zbadania pacjenta według obowiązującego w tym zakresie standardu. Niewykonanie tego obowiązku samoistnie może stanowić podstawę do odpowiedzialności zawodowej, bez względu czy i jaki wpływ owo naruszenie miało na dla dalszego procesu leczenia. Okoliczność ta może być uwzględniania w perspektywie określenia rozmiaru sankcji.
Należy podkreślić, że podnoszona okoliczność skrótowego i nieprecyzyjnego określenia miejsca popełnienia przypisanego obwinionemu przewinienia zawodowego nie ma charakteru rażącego naruszenia prawa ani też nie wpływa na prawidłowość wydanego w sprawie rozstrzygnięcia.