I KK 77/23

SN
I KK 77/23
POSTANOWIENIE
Dnia 11 maja 2023 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Małgorzata Gierszon
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 11 maja 2023 r.,
sprawy
R. P. i D. W.
skazanych za przestępstwa z art.297 § 1 k.k. i in.,
w zakresie kasacji wniesionych przez obrońców skazanych
od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu
z dnia 22 września 2022 r., XVII Ka 711/22,
zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego Poznań - Stare Miasto w Poznaniu
z dnia 13 kwietnia 2022 r., III K 305/21,
postanowił
1) oddalić obie kasacje jako oczywiście bezzasadne;
2) obciążyć skazanych R. P. i D. W. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego - w częściach na nich przypadających.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2022 r., sygn. akt III K 305/21, Sąd Rejonowy Poznań – Stare Miasto w Poznaniu uznał:
1.
oskarżonego R. P. za winnego tego, że w okresie od […] r. do dnia […] r. w P., działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej posłużył się sfałszowanym zaświadczeniem o zarobkach i zatrudnieniu w E. sp. z o.o. z siedzibą w D. z datą 17 sierpnia 2017 r., na nazwisko W. P., będącym dokumentem nierzetelnym i dowodem osobistym W. P., czym wprowadził w błąd pracownika placówki Bank S.A.
[…]
Punkt Obsługi Klienta z siedzibą w P. co do zamiaru spłaty zaciąganych zobowiązań finansowych oraz co do zatrudnienia i wysokości osiąganych dochodów oraz co do swojej tożsamości , a następnie zawarł umowę kredytu konsumpcyjnego gotówkowego nr […], którą sfałszował podpisując ją imieniem i nazwiskiem W. P., nadto sfałszował. podpisując się za W. P., oświadczenie kredytobiorcy do rzecznej umowy i wniosek nr […] o udzielenie kredytu/pożyczki składając jednocześnie nieprawdziwe, pisemne oświadczenie co do miejsca zatrudnienia i wysokości osiąganych dochodów  w wyniku jej zawarcia otrzymał kwotę kredytu konsumpcyjnego w wysokości 17.425.65 zł, przy czym zaciągniętego zobowiązania nie spłacił, czym doprowadził wymieniony bank do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w powyższej kwocie i działał na szkodę Bank S.A. z siedzibą w W. oraz wyrządził szkodę we mieniu wymienionego podmiotu o łącznej wartości 17.425.65 zł, to jest przestępstwa z art. 297 § 1 k.k. i art. 270 § 1 k.k. i art. 286 § 1 k.k. oraz art. 275 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. i za to wymierzył mu karę jednego roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności. Na podstawie art. 46 § 1 k.k. zobowiązał go do naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem w części dotąd nienaprawionej i z tego tytułu do zapłaty na rzecz Bank S.A. z siedzibą w W. kwoty 21 448,97 zł.
2.
oskarżonego D. W. za winnego tego, że: w okresie od […] r. do dnia […] r. w P., pomógł R. P. w tym, by wymieniony działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, posłużył się sfałszowanym zaświadczeniem o zarobkach i zatrudnieniu w E. Sp. z o.o. z siedzibą w D. z datą […] r. będącym dokumentem nierzetelnym, na nazwisko W. P., czym wprowadził w błąd pracownika placówki Bank S.A. […] Punkt Obsługi Klienta z siedzibą w P. co do zamiaru spłaty zaciąganych zobowiązań finansowych oraz co do zatrudnienia i wysokości osiąganych dochodów oraz co swojej tożsamości , a następnie zawarł umowę kredytu konsumpcyjnego gotówkowego nr […], którą sfałszował podpisując ją imieniem i nazwiskiem W. P., nadto sfałszował podpisując się za W. P. oświadczenie kredytobiorcy do rzeczonej umowy i wniosek  nr […] o udzielenie kredytu/pożyczki składając jednocześnie nieprawdziwe, pisemne oświadczenie co do miejsca zatrudnienia i wysokości osiąganych dochodów , w wyniku jej zawarcia otrzymał kwotę kredytu konsumpcyjnego w wysokości 17.425,654 zł, przy czym zaciągniętego zobowiązania nie spłacił , czym doprowadził wymieniony bank do niekorzystnego rozporzadz3enia mieniem w powyższej kwocie i działał na szkodę Bank S.A. z siedzibą w W. oraz wyrządził szkodę w mieniu wymienionego podmiotu o łącznej wartości 17.425,654 zł, w ten sposób, że podpisał zaświadczenie o zarobkach i zatrudnieniu W. P. w E. Sp. z o.o., to jest przestępstw z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 297 § 1 k.k. i art. 1270 § 1 k.k. i art. 286 § 1 k.k. oraz art. 275 § 1 k.k. i art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. i za to wymierzył mu karę 8 miesięcy pozbawienia wolności i 80 stawek dziennych grzywny ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 20 zł.
Wyrok ten zaskarżył osobiście R. P. oraz obrońca oskarżonego D. W.
Apelacje te rozpoznał Sąd Okręgowy w Poznaniu w dniu 22 września 2022 r. Wyrokiem w tym dniu wydanym w sprawie XVII Ka 711/22, zmienił zaskarżony nimi wyrok w ten sposób, że za podstawę wszelkich rozstrzygnięć przyjął przepisy kodeksu karnego w brzmieniu obowiązującym w dniu 27 sierpnia 2012 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k.; na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. i art. 70 § 1 pkt 1 k.k. wykonanie orzeczonej wobec oskarżonego R. P. kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres 5 lat; w pkt 2 tytułem obowiązku naprawienia wyrządzonej szkody zasądził o9d oskarżonego R. P. wyłącznie kwotę 8.524,45 zł stanowiącą kapitał i odsetki umowne; na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. i art. 70 § 1 pkt 1 k.k. wykonanie orzeczonej wobec oskarżonego D. W. kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres 3 lat; w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżony wyrok.
Kasacje od tego wyroku Sądu Okręgowego wnieśli obrońcy skazanych
W obu kasacjach podniesiono taki sam zarzut:
1.
naruszenia art. 439 § 1 pkt 8 kpk w związku z obrazą art. 17 § 1 pkt 7 kpk poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie umorzenia postępowania, podczas gdy zostało ono prawomocnie umorzone postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2019 r. Przez Sąd Rejonowy Poznań-Stare Miasto w Poznaniu, sygn. akt III K 148/19.
W związku z tymi zarzutami wnieśli o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania.
W odpowiedziach na kasacje prokurator wniósł o ich oddalenie jako oczywiście bezzasadnych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacje są oczywiście bezzasadne. Tak tylko można ocenić podniesione w nich tożsame zarzuty.
Na wstępie przede wszystkim zauważyć należy, że zarzuty sformułowane w kasacjach stanowią powtórzenie zarzutów apelacyjnych, do których odniósł się w należyty sposób sąd odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku na s. 4-5.Nadto taki sam zarzut został już wskazany wcześniej przez obrońcę D. W. jako podstawa wniosku, który złożył on w toku postępowania przed Sądem Rejonowym.  Wówczas zarówno ten Sąd jak i Sąd odwoławczy prawidłowo uznały, dokładnie analizując zagadnienie, że podawana przez obrońcę przeszkoda procesowa nie ziściła się z powodów przez niego wskazanych. Takie powtórzenie w kasacji zarzutów już podnoszonych w apelacji od wyroku sądu I instancji może być procesowo skuteczne tylko wtedy, gdy sąd odwoławczy ich nie rozpozna, albo uczyni to w sposób, którego nie można uznać za realizujący wymóg rzetelnej kontroli odwoławczej. Z żadną z tych sytuacji nie mamy do czynienia
in concreto
. Sąd Okręgowy – jak to już nadmieniono – na przywołanych stronach uzasadnienia prawidłowo odniósł się do pierwszego zarzutu apelacji obrońcy D.W., poprawnie wykazując przyczyny uznania jego bezzasadności. Brak jest zatem podstaw (normatywnych i faktycznych) do zakwestionowania zasadności tego przekonania.
W badanej sprawie nie doszło do naruszenia wskazanych w zarzutach kasacyjnych przepisów, gdyż wymienione w zarzutach postanowienie umarzało postępowanie wszczęte aktem oskarżenia wniesionym w dniu 29 marca 2019 r. z przyczyn formalnych. Akt oskarżenia został wniesiony zanim uprawomocniło się postanowienie o podjęciu zawieszonego śledztwa. W związku z zaskarżeniem tego postanowienia i jego uchyleniem, okazało się, że akt oskarżenia został wniesiony w czasie, w którym postępowanie było zawieszone. Jak stwierdził sąd odwoławczy doszło do konsumpcji aktu oskarżenia, ale prokurator odzyskał prawo do wniesienia skargi.
W dalszym toku postępowania ponownie został wniesiony akt oskarżenia, który doprowadził do skazania oskarżonych. Wprawdzie w toku postępowania doszło również do umorzenia postępowania przez prokuratora, który nietrafnie przyjął, że nadmienione postanowienie rodziło stan powagi rzeczy osądzonej, ale nie zmienia to charakteru wydanego w dniu 7 sierpnia 2019 r. postanowienia.
Trafnie prokurator w odpowiedzi na kasację przywołał stanowisko (które jako zasadne należy w pełni aprobować) Sądu Najwyższego wyrażone w uzasadnieniu postanowienia z dnia 28 października 2009 r., (IKZP 21/.09, OSNKW 2010/1/1), o tym, iż jedynie orzeczenia merytorycznie (materialnie) rozstrzygające o kwestii odpowiedzialności karne oskarżonego zawsze stają się materialnie prawomocne i zawsze skutkują pojawieniem się zakazu
ne bis
in idem.
W przypadku orzeczeń formalnych, rozstrzygających tylko o dopuszczalności procesu, a więc umarzających postępowanie – jeżeli podstawa takiego formalnie prawomocnego umorzenia jest przeszkoda procesowa o charakterze nieusuwalnym, to z uwagi na jej charakter, orzeczenie takie nabierze cech prawomocności materialnej. Jeżeli jednak podstawą umorzenia jest usuwalna (względna) ujemna przesłanka procesowa, to zakaz
ne bis in idem
funkcjonował będzie jedynie do czasu usunięcia tej przeszkody. W razie usunięcia tego, co stanowiło przeszkodę powodującą umorzenie procesu, powstaje nowy układ procesowy, już bez tej ujemnej przesłanki, umożliwiając ponowne postępowanie o to samo i wobec tej samej osoby, która była oskarżonym w umorzonym uprzednio postępowaniu.
Tak właśnie było w rozpoznawanym przypadku.
Dodać tylko należy, iż skarżący w kasacji ograniczyli się do powtórzenia poprzednio już przedstawionych przez siebie i przeanalizowanych przez Sądy argumentów, nie uzupełniając je o takie, które mogłyby rzeczywiście dowodzić błędności prezentowanego przez te Sądy w przedmiotowej kwestii stanowiska.
Z tych to względów nie stwierdzając podstaw do uwzględnienia kasacji i oceniając ich zarzuty jakom oczywiście bezzasadne, należało je w takiej formule oddalić.
Orzeczenie o kosztach uzasadnia treść art. 637a k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 k.p.k.