I KK 55/24

Sąd Najwyższy2024-03-26
SNKarneprzestępstwa przeciwko wolności seksualnejWysokanajwyższy
prawo karneśrodki karneochrona małoletnichkasacjaSąd Najwyższynaruszenie prawa materialnegoobowiązkowy środek karny

Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Rejonowego w części dotyczącej braku orzeczenia o środku karnym zakazu kontaktowania się z małoletnią i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Prokurator Generalny wniósł kasację od wyroku Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze, zarzucając rażące naruszenie prawa materialnego polegające na zaniechaniu orzeczenia obligatoryjnego środka karnego zakazu zajmowania stanowisk związanych z wychowaniem małoletnich (art. 41 § 1a k.k.). Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, stwierdzając, że sąd pierwszej instancji dopuścił się obrazy art. 41 § 1a k.k. poprzez zaniechanie orzeczenia tego środka karnego wobec skazanego za czyn przeciwko wolności seksualnej małoletniej. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w tej części i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego wniesioną na niekorzyść skazanego B. G., który został uznany za winnego popełnienia czynu z art. 200 § 1 k.k. wobec małoletniej O. P. Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze wymierzył skazanemu karę 4 miesięcy pozbawienia wolności oraz karę roku ograniczenia wolności, a także orzekł zakaz kontaktowania się z pokrzywdzoną i zakaz zbliżania się do niej na okres 3 lat. Kasacja dotyczyła braku orzeczenia obligatoryjnego środka karnego przewidzianego w art. 41 § 1a k.k., który nakazuje orzeczenie zakazu zajmowania stanowisk związanych z wychowaniem, edukacją, leczeniem małoletnich lub opieką nad nimi w przypadku skazania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności na szkodę małoletniego. Sąd Najwyższy stwierdził, że zaniechanie orzeczenia tego środka karnego stanowiło rażące naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na treść wyroku. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części, w jakiej nie zawierał on rozstrzygnięcia o środku karnym z art. 41 § 1a k.k., i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Jeleniej Górze.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, zaniechanie orzeczenia obligatoryjnego środka karnego z art. 41 § 1a k.k. w przypadku skazania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej małoletniego stanowi rażące naruszenie prawa materialnego.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że przepis art. 41 § 1a k.k. nakłada na sąd obowiązek orzeczenia środka karnego w postaci zakazu zajmowania określonych stanowisk lub wykonywania określonych zawodów związanych z wychowaniem, edukacją, leczeniem małoletnich lub opieką nad nimi, w przypadku skazania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności na szkodę małoletniego. Zaniechanie orzeczenia tego środka karnego, który ma charakter obligatoryjny, stanowi rażące naruszenie prawa materialnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie wyroku w części i przekazanie do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

Prokurator Generalny

Strony

NazwaTypRola
B. G.osoba_fizycznaskazany
O. P.osoba_fizycznapokrzywdzona
Prokurator Generalnyorgan_państwowyskarżący

Przepisy (5)

Główne

k.k. art. 200 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 41 § § 1a

Kodeks karny

Nakazuje orzeczenie środka karnego w postaci zakazu zajmowania stanowisk związanych z wychowaniem, edukacją, leczeniem małoletnich lub opieką nad nimi w przypadku skazania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności na szkodę małoletniego. Ma charakter obligatoryjny.

Pomocnicze

k.k. art. 37b

Kodeks karny

k.k. art. 41a § § 2 i 4

Kodeks karny

k.p.k. art. 535 § § 5

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zaniechanie orzeczenia obligatoryjnego środka karnego z art. 41 § 1a k.k. stanowi rażące naruszenie prawa materialnego.

Godne uwagi sformułowania

rażące naruszenie przepisu prawa karnego materialnego obligatoryjny środek karny czyn przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności na szkodę małoletniego

Skład orzekający

Piotr Mirek

przewodniczący

Jerzy Grubba

sprawozdawca

Michał Laskowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja i obligatoryjność stosowania środka karnego z art. 41 § 1a k.k. w sprawach dotyczących przestępstw przeciwko wolności seksualnej małoletnich."

Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie sytuacji skazania za przestępstwa przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności na szkodę małoletniego, gdzie sąd zaniechał orzeczenia obligatoryjnego środka karnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego środka karnego mającego na celu ochronę małoletnich przed sprawcami przestępstw seksualnych, a jej rozstrzygnięcie przez Sąd Najwyższy podkreśla wagę obligatoryjnego charakteru tego środka.

Sąd Najwyższy przypomina: Ochrona dzieci przed sprawcami przestępstw seksualnych to obowiązek, nie wybór sądu.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
I KK 55/24
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 26 marca 2024 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Piotr Mirek (przewodniczący)
‎
SSN Jerzy Grubba (sprawozdawca)
‎
SSN Michał Laskowski
Protokolant Jolanta Włostowska
w sprawie
B. G.
skazanego za czyn z art. 200 § 1 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 26 marca 2024r.
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
kasacji Prokuratora Generalnego
wniesionej na niekorzyść skazanego
od wyroku Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze z dnia 27 lutego 2023r., sygn. akt II K 1268/22
uchyla zaskarżony wyrok w części, w jakiej nie zawiera on rozstrzygnięcia o środku karnym przewidzianym w art. 41 § 1a k.k. i sprawę w tym zakresie przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Jeleniej Górze.
UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze z dnia 27 lutego 2023r., wydanym w sprawie o sygn. akt II K 1268/22, B. G. został uznany za winnego tego, że w dniu […] 2022 r. w J. dopuścił się wobec małoletniej O. P. czynności seksualnej w postaci dotykania jej piersi oraz pośladków, tj. za czyn kwalifikowany z art. 200 § 1 k.k., za co, na podstawie wskazanego przepisu oraz art. 37b k.k., wymierzono mu karę 4 miesięcy pozbawienia wolności i karę roku ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin w stosunku miesięcznym. Ponadto, na podstawie art. 41a § 2 i 4 k.k. Sąd orzekł wobec skazanego zakaz kontaktowania się w jakikolwiek sposób z pokrzywdzoną i zakaz zbliżania się do niej na odległość mniejszą niż 50 metrów na okres 3 lat, a także rozstrzygnął o kosztach postępowania.
Powyższe orzeczenie nie zostało zaskarżone przez żadną ze stron i uprawomocniło się z dniem 5 kwietnia 2023r. (k. 66).
Obecnie kasację od powyższego wyroku, w części niezawierającej obligatoryjnego rozstrzygnięcia o środku karnym z art. 41 § 1a k.k., na niekorzyść B. G., wywiódł Prokurator Generalny, zarzucając w niej rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa karnego materialnego, a mianowicie
art. 41 § 1a k.k.
, polegające na zaniechaniu orzeczenia wobec skazanego, jako sprawcy, któremu przypisano odpowiedzialność karną za występek z art. 200 § 1 k.k., środka karnego w postaci zakazu zajmowania wszelkich lub określonych stanowisk, wykonywania wszelkich lub określonych zawodów lub działalności, związanych z wychowaniem, edukacją, leczeniem małoletnich lub opieką nad nimi, w sytuacji gdy z treści
art. 41 § 1a
zd. drugie
k.k.
(w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2023r., a po tej dacie - z treści
art. 41 § 1a
pkt 2 k.k.) wynika, że w razie skazania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności na szkodę małoletniego orzeczenie tego środka karnego na czas określony albo dożywotnio jest obligatoryjne.
Stawiając tak sformułowany zarzut skarżący wniósł o
uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Rejonowemu w Jeleniej Górze do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Kasacja jest oczywiście zasadna w stopniu wymaganym przez art. 535 § 5 k.p.k., bowiem z
askarżone orzeczenie zapadło z rażącą obrazą
art. 41 § 1a k.k.
Przepis ten, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 października 2017r. do dnia 30 września 2023r. (a zatem zarówno w dacie czynu jak i w momencie orzekania przez Sąd I instancji), w zdaniu drugim nakazywał Sądowi orzeczenie wobec sprawcy czynu przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności na szkodę małoletniego przynajmniej jednego z wymienionych tam zakazów podejmowania aktywności umożliwiającej kontakt z małoletnimi. Aktualnie, od dnia 1 października 2023r., na skutek wejścia w życia ustawy nowelizującej z dnia 7 lipca 2022r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022r., poz. 2600), tożsamy obowiązek przewiduje
art. 41 § 1a k.k. w pkt 2 (orzeczenie tego środka karnego ma zatem nadal charakter obligatoryjny).
W przedmiotowej sprawie B. G. przypisano czyn polegający na dopuszczeniu się wobec małoletniej czynności seksualnej, wypełniający znamiona art. 200 § 1 k.k., który spełnia kryteria określone w art. 41 § 1a k.k. Pomimo to Sąd Rejonowy nie zastosował się do dyspozycji tego przepisu i nie orzekł wobec skazanego stosownego środka karnego.
Wobec naruszenia przepisu mającego charakter obligatoryjny, należy przyjąć, że uchybienie Sądu miało charakter rażący i w sposób istotny wpłynęło na treść wydanego w sprawie wyroku.
Tym samym zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego należało uchylić w części, w jakiej nie zawiera rozstrzygnięcia o środku karnym przewidzianym w art. 41 § 1a k.k.,
jako nieodpowiadający obowiązującym przepisom prawa materialnego.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy winien rozstrzygnąć ją w przekazanym mu zakresie, dostrzegając treść art. 41 § 1a k.k.
Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.
[J.J.]

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI