I KK 504/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał wniosek prokuratora o wyłączenie sędziego Adama Rocha od rozpoznawania sprawy o sygn. IV KK 511/25. Prokurator argumentował, że skład orzekający, w którym zasiada sędzia Adam Roch, nie spełnia wymogów sądu ustanowionego ustawą, bezstronnego i niezawisłego, ze względu na sposób jego powołania przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. Wnioskujący powołał się na przepisy unijne i polską Konstytucję. Sąd Najwyższy uznał wniosek za niedopuszczalny i pozostawił go bez rozpoznania. Podkreślono, że obowiązek powstrzymania się sędziego od udziału w sprawie ma zastosowanie tylko wtedy, gdy wniosek o jego wyłączenie podlega rozpoznaniu. Sąd wskazał, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 marca 2020 r. (sygn. akt P 22/19) stwierdził niezgodność art. 41 § 1 w związku z art. 42 § 1 k.p.k. z Konstytucją w zakresie dopuszczającym rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania. Podkreślono również, że wątpliwość co do bezstronności sędziego nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem, a zarzuty nie mogą mieć charakteru abstrakcyjnego. Sąd odwołał się do art. 29 § 4 ustawy o Sądzie Najwyższym, który stanowi, że okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia jego niezawisłości i bezstronności. Wskazano na zasadę niekonkurencyjności środków ochrony prawnej. Sąd odniósł się także do wyroku TK z dnia 20 kwietnia 2020 r. (U 2/20) kwestionującego uchwałę SN dotyczącą kontroli procesu powołania sędziego. Podkreślono, że prokurator nie przedstawił żadnych zindywidualizowanych okoliczności, które miałyby wpływać na bezstronność sędziego w konkretnej sprawie. Wobec braku możliwości merytorycznego rozpoznania wniosku, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. Postulat prokuratora dotyczący zaprzestania wyznaczania składów orzekających niespełniających wymogów został przekazany do dalszych decyzji administracyjnych Prezesowi SN.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie dopuszczalności rozpoznawania wniosków o wyłączenie sędziego w Sądzie Najwyższym, w szczególności w kontekście zarzutów dotyczących sposobu powołania sędziów i roli Krajowej Rady Sądownictwa.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej wniosku o wyłączenie sędziego w Sądzie Najwyższym, opartego na zarzutach ustrojowych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wniosek o wyłączenie sędziego, oparty wyłącznie na zarzutach dotyczących wadliwości procedury powołania sędziego przez Krajową Radę Sądownictwa, podlega rozpoznaniu w trybie art. 41 § 1 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wniosek taki jest niedopuszczalny i podlega pozostawieniu bez rozpoznania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że kwestie ustrojowe związane z powołaniem sędziego, w tym zarzuty dotyczące Krajowej Rady Sądownictwa, nie mogą stanowić podstawy do wyłączenia sędziego w trybie procesowym, jeśli nie wskazano konkretnych okoliczności wpływających na jego bezstronność w danej sprawie. Odwołano się do orzecznictwa TK i SN.
Czy sędzia, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, może brać udział w wydaniu postanowienia o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli wniosek o wyłączenie nie podlega merytorycznemu rozpoznaniu.
Uzasadnienie
Obowiązek powstrzymania się sędziego od udziału w sprawie ma zastosowanie tylko wtedy, gdy wniosek o jego wyłączenie podlega rozpoznaniu. Gdy zachodzi podstawa do pozostawienia wniosku bez rozpoznania, nie ma podstaw do wyłączenia sędziego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Prokurator Prokuratury Okręgowej delegowany do Prokuratury Krajowej | organ_państwowy | wnioskodawca |
| J. D. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| Adam Roch | osoba_fizyczna | sędzia |
Przepisy (8)
Główne
k.p.k. art. 42 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 41 § 1
Kodeks postępowania karnego
Pomocnicze
k.p.k. art. 42 § 1
Kodeks postępowania karnego
w zw. z art. 41 § 1 k.p.k.
k.p.k. art. 45 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 40 § 1
Kodeks postępowania karnego
pkt 1
u.SN art. 29 § 4
Ustawa o Sądzie Najwyższym
u.SN art. 29 § 5
Ustawa o Sądzie Najwyższym
k.k. art. 156 § 1
Kodeks karny
pkt 2
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wniosek o wyłączenie sędziego oparty wyłącznie na zarzutach dotyczących procedury powołania sędziego jest niedopuszczalny w trybie art. 41 § 1 k.p.k. • Kwestie ustrojowe związane z powołaniem sędziego nie mogą być podstawą do jego wyłączenia, jeśli nie wskazano konkretnych okoliczności wpływających na jego bezstronność w danej sprawie. • Wyrok TK P 22/19 stwierdza niezgodność przepisów k.p.k. z Konstytucją w zakresie dopuszczającym rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania. • Ustawa o Sądzie Najwyższym (art. 29 § 4) wyłącza możliwość badania przesłanek dotyczących powołania sędziego w ogólnej procedurze wyłączenia. • Prokurator nie przedstawił żadnych zindywidualizowanych okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego.
Godne uwagi sformułowania
wniosek należy uznać za niedopuszczalny z mocy ustawy • nie ma żadnych podstaw do przyjęcia, iż sędzia, którego ten wniosek dotyczy, nie może brać udziału w wydaniu takiego orzeczenia • przedstawione przezeń okoliczności nie mogą zostać rozpoznane, wbrew stanowisku wnioskodawcy, w trybie art. 41 § 1 k.p.k. • wątpliwość co do bezstronności sędziego nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem • nie można przy tym bez jawnego i rażącego pogwałcenia normy art. 190 ust. 1 Konstytucji, podzielić tezy, że ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego jest tzw. wyrokiem nieistniejącym • żadnych zaś tego rodzaju okoliczności prokurator nie przedstawił
Skład orzekający
Adam Roch
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności rozpoznawania wniosków o wyłączenie sędziego w Sądzie Najwyższym, w szczególności w kontekście zarzutów dotyczących sposobu powołania sędziów i roli Krajowej Rady Sądownictwa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej wniosku o wyłączenie sędziego w Sądzie Najwyższym, opartego na zarzutach ustrojowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii ustrojowych związanych z niezależnością sądownictwa i sposobem powoływania sędziów, co jest tematem gorących debat publicznych i prawniczych.
“Sąd Najwyższy rozstrzyga: Czy zarzuty wobec KRS mogą wyłączyć sędziego?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.