Orzeczenie · 2026-02-19

I KK 504/25

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2026-02-19
SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy
sąd najwyższywyłączenie sędziegokrajowa rada sądownictwaniezależność sądownictwapraworządnośćkonstytucjakpkprokuratorskład orzekający

Sąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał wniosek prokuratora o wyłączenie sędziego Adama Rocha od rozpoznawania sprawy o sygn. IV KK 511/25. Prokurator argumentował, że skład orzekający, w którym zasiada sędzia Adam Roch, nie spełnia wymogów sądu ustanowionego ustawą, bezstronnego i niezawisłego, ze względu na sposób jego powołania przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. Wnioskujący powołał się na przepisy unijne i polską Konstytucję. Sąd Najwyższy uznał wniosek za niedopuszczalny i pozostawił go bez rozpoznania. Podkreślono, że obowiązek powstrzymania się sędziego od udziału w sprawie ma zastosowanie tylko wtedy, gdy wniosek o jego wyłączenie podlega rozpoznaniu. Sąd wskazał, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 marca 2020 r. (sygn. akt P 22/19) stwierdził niezgodność art. 41 § 1 w związku z art. 42 § 1 k.p.k. z Konstytucją w zakresie dopuszczającym rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania. Podkreślono również, że wątpliwość co do bezstronności sędziego nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem, a zarzuty nie mogą mieć charakteru abstrakcyjnego. Sąd odwołał się do art. 29 § 4 ustawy o Sądzie Najwyższym, który stanowi, że okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia jego niezawisłości i bezstronności. Wskazano na zasadę niekonkurencyjności środków ochrony prawnej. Sąd odniósł się także do wyroku TK z dnia 20 kwietnia 2020 r. (U 2/20) kwestionującego uchwałę SN dotyczącą kontroli procesu powołania sędziego. Podkreślono, że prokurator nie przedstawił żadnych zindywidualizowanych okoliczności, które miałyby wpływać na bezstronność sędziego w konkretnej sprawie. Wobec braku możliwości merytorycznego rozpoznania wniosku, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. Postulat prokuratora dotyczący zaprzestania wyznaczania składów orzekających niespełniających wymogów został przekazany do dalszych decyzji administracyjnych Prezesowi SN.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Uzasadnienie dopuszczalności rozpoznawania wniosków o wyłączenie sędziego w Sądzie Najwyższym, w szczególności w kontekście zarzutów dotyczących sposobu powołania sędziów i roli Krajowej Rady Sądownictwa.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej wniosku o wyłączenie sędziego w Sądzie Najwyższym, opartego na zarzutach ustrojowych.

Zagadnienia prawne (2)

Czy wniosek o wyłączenie sędziego, oparty wyłącznie na zarzutach dotyczących wadliwości procedury powołania sędziego przez Krajową Radę Sądownictwa, podlega rozpoznaniu w trybie art. 41 § 1 k.p.k.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, wniosek taki jest niedopuszczalny i podlega pozostawieniu bez rozpoznania.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że kwestie ustrojowe związane z powołaniem sędziego, w tym zarzuty dotyczące Krajowej Rady Sądownictwa, nie mogą stanowić podstawy do wyłączenia sędziego w trybie procesowym, jeśli nie wskazano konkretnych okoliczności wpływających na jego bezstronność w danej sprawie. Odwołano się do orzecznictwa TK i SN.

Czy sędzia, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, może brać udział w wydaniu postanowienia o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli wniosek o wyłączenie nie podlega merytorycznemu rozpoznaniu.

Uzasadnienie

Obowiązek powstrzymania się sędziego od udziału w sprawie ma zastosowanie tylko wtedy, gdy wniosek o jego wyłączenie podlega rozpoznaniu. Gdy zachodzi podstawa do pozostawienia wniosku bez rozpoznania, nie ma podstaw do wyłączenia sędziego.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Pozostawienie wniosku bez rozpoznania

Strony

NazwaTypRola
Prokurator Prokuratury Okręgowej delegowany do Prokuratury Krajowejorgan_państwowywnioskodawca
J. D.osoba_fizycznaoskarżony
Adam Rochosoba_fizycznasędzia

Przepisy (8)

Główne

k.p.k. art. 42 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 41 § 1

Kodeks postępowania karnego

Pomocnicze

k.p.k. art. 42 § 1

Kodeks postępowania karnego

w zw. z art. 41 § 1 k.p.k.

k.p.k. art. 45 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 40 § 1

Kodeks postępowania karnego

pkt 1

u.SN art. 29 § 4

Ustawa o Sądzie Najwyższym

u.SN art. 29 § 5

Ustawa o Sądzie Najwyższym

k.k. art. 156 § 1

Kodeks karny

pkt 2

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wniosek o wyłączenie sędziego oparty wyłącznie na zarzutach dotyczących procedury powołania sędziego jest niedopuszczalny w trybie art. 41 § 1 k.p.k. • Kwestie ustrojowe związane z powołaniem sędziego nie mogą być podstawą do jego wyłączenia, jeśli nie wskazano konkretnych okoliczności wpływających na jego bezstronność w danej sprawie. • Wyrok TK P 22/19 stwierdza niezgodność przepisów k.p.k. z Konstytucją w zakresie dopuszczającym rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania. • Ustawa o Sądzie Najwyższym (art. 29 § 4) wyłącza możliwość badania przesłanek dotyczących powołania sędziego w ogólnej procedurze wyłączenia. • Prokurator nie przedstawił żadnych zindywidualizowanych okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego.

Godne uwagi sformułowania

wniosek należy uznać za niedopuszczalny z mocy ustawy • nie ma żadnych podstaw do przyjęcia, iż sędzia, którego ten wniosek dotyczy, nie może brać udziału w wydaniu takiego orzeczenia • przedstawione przezeń okoliczności nie mogą zostać rozpoznane, wbrew stanowisku wnioskodawcy, w trybie art. 41 § 1 k.p.k. • wątpliwość co do bezstronności sędziego nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem • nie można przy tym bez jawnego i rażącego pogwałcenia normy art. 190 ust. 1 Konstytucji, podzielić tezy, że ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego jest tzw. wyrokiem nieistniejącym • żadnych zaś tego rodzaju okoliczności prokurator nie przedstawił

Skład orzekający

Adam Roch

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności rozpoznawania wniosków o wyłączenie sędziego w Sądzie Najwyższym, w szczególności w kontekście zarzutów dotyczących sposobu powołania sędziów i roli Krajowej Rady Sądownictwa."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej wniosku o wyłączenie sędziego w Sądzie Najwyższym, opartego na zarzutach ustrojowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii ustrojowych związanych z niezależnością sądownictwa i sposobem powoływania sędziów, co jest tematem gorących debat publicznych i prawniczych.

Sąd Najwyższy rozstrzyga: Czy zarzuty wobec KRS mogą wyłączyć sędziego?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst