I KK 50/22

SN
Sygn. akt I KK 50/22
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 10 marca 2022 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Rafał Malarski
‎
SSN Andrzej Tomczyk
w sprawie E. W.
skazanej z art. 177 § 1 k.k.
po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 10 marca 2022 r.,
kasacji wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na niekorzyść
od wyroku Sądu Okręgowego w Z.
z dnia 23 kwietnia 2021 r., sygn. akt VII Ka (…)
zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w N.
z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt II K (…)
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę oskarżonej E. W. przekazuje Sądowi Okręgowemu w Z.  do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.
UZASADNIENIE
Sądu Rejonowy w N. wyrokiem z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt II K (…),  uznał  E. W. za  winną tego, że dnia 24 stycznia 2018 r., na ul. P. w N., w województwie (…), nieumyślnie naruszyła zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym, w ten sposób, że jako kierująca samochodem osobowym, marki R.
(…)
o nr rej. (…), nie ustąpiła pierwszeństwa będącej na oznakowanym przejściu dla pieszych pieszej S. H., doprowadzając do jej potrącenia, w wyniku czego piesza doznała obrażeń ciała w postaci ran tłuczonych powłok głowy, złamania głowy kości ramiennej prawej, złamania wieloodłamowego kości krzyżowej, złamania gałęzi kości kulszowej prawej, złamania gałęzi prawej kości łonowej, wieloodłamowego złamania kości podudzia prawego w 1/3 bliższej, które to obrażenia naruszyły czynności narządów ciała pokrzywdzonej na okres przekraczający dni 7, tj. czynu z art. 177 § 1 k.k.
i za to na mocy tego przepisu
wymierzył jej  karę 10 miesięcy pozbawienia wolności  z warunkowym zawieszeniem wykonania   na okres 2 lat próby.
Na podstawie
art. 72 § 1 pkt 1 k.k. zobowiązał ją  do informowania kuratora o przebiegu okresu próby, zaś z mocy art. 46 § 1 k.k. zasądził od niej na rzecz pokrzywdzonej S. H. kwotę 20.000 zł. tytułem zadośćuczynienia.
Powyższy wyrok zaskarżył obrońca E. W.. W apelacji
zarzucił
rażącą niewspółmierność (surowość) kary oraz środka kompensacyjnego, i  wniósł o zmianę wyroku poprzez wymierzenie kary oscylującej w granicach dolnego ustawowego zagrożenia oraz zasądzenie od oskarżonej na rzecz pokrzywdzonej zadośćuczynienia w kwocie 8000 zł (k. 362 - 364).
W odpowiedzi na apelację pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej – pokrzywdzonej  S. H.,  wniósł o utrzymanie wyroku w mocy, podnosząc, między innymi,  iż pokrzywdzona w dalszym ciągu nie odzyskała pełnej sprawności jaką miała przed wypadkiem (k. 383 - 385).
Rozprawa apelacyjna w tej sprawie została wyznaczona w Sądzie Okręgowym w Z.   na 23 kwietnia 2021 r., godzina 11.10 ( por. zarządzenie z dnia 8 marca 2021 r.  o wyznaczeniu terminu rozprawy apelacyjnej -  k. 392).
Strony postępowania oraz ich  przedstawiciele procesowi  zostali natomiast zawiadomieni, że rozprawa apelacyjna odbędzie się 23 kwietnia 2021 r., o godzinie 12:08 ( por. elektroniczne pokwitowania odbioru - k. 399 - 401).
W dniu 23 kwietnia 2021 r., o godzinie 11.10, Sąd Okręgowy w Z., uznając, iż E. W.  i oskarżycielka posiłkowa S. H. oraz ich przedstawiciele procesowi zostali prawidłowo zawiadomieni o terminie rozprawy odwoławczej, przy udziale jedynie prokuratora, wnoszącego o utrzymanie w mocy wyroku, rozpoznał sprawę E. W. i ogłosił wyrok (k. 402).
Wydanym w tym dniu wyrokiem w sprawie o sygn. akt VII Ka (…),
Sąd Okręgowy w Z. zmienił  zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego w N. w ten sposób, że obniżył wymiar kary pozbawienia wolności do 3 miesięcy (pkt 1 lit. a),  oraz w miejsce orzeczonego zadośćuczynienia w kwocie 20.000 zł orzekł, na podstawie art. 46 § 2 k.k.,  nawiązkę w kwocie 8000 zł (pkt 1lit. b ).
W pozostałym zakresie zaskarżony  wyrok utrzymał w mocy (pkt 2).
Od  powyższego wyroku Sądu Okręgowego w Z. kasację złożył Rzecznik Praw Obywatelskich. Zaskarżył go w całości na niekorzyść oskarżonej E. W.,
zarzucając
rażące i mogące mieć istotny wpływ na jego treść naruszenie prawa procesowego, tj. art. 117 § 1 k.p.k., art. 450 § 3 k.p.k. i  art. 453 § 2 i 3 k.p.k., polegające na nieprawidłowym zawiadomieniu oskarżycielki posiłkowej S. H. oraz jej pełnomocnika o terminie rozprawy odwoławczej, co skutkowało niezawinioną ich nieobecnością podczas przeprowadzenia tej czynności procesowej i z tym związaną niemożliwością złożenia oświadczeń i wniosków na rozprawie oraz przedstawienia argumentacji w ramach głosów stron. Podnosząc ten zarzut
wniósł
o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Z. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.
Sąd Najwyższy zważył co następuje.
Kasacja Rzecznika Praw Obywatelskich jest oczywiście zasadna w rozumieniu art. 535 § 5 k.p.k.
Należy podzielić stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich,  że w postępowaniu apelacyjnym prowadzonym przed Sądem Okręgowym w Z., w sprawie oznaczonej sygnaturą VII Ka (…),  doszło do rażącego naruszenia przepisów prawa procesowego, wskazanych w kasacji, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia, a to wskutek zaistniałej wadliwości co do podania czasu rozpoczęcia rozprawy apelacyjnej, wyznaczonej na dzień 23 kwietnia 2021 r., spowodowanej błędem w treści zawiadomień o terminie rozprawy odwoławczej  przesłanych stronom,
co w realiach tej sprawy  doprowadziło do niezawinionej nieobecności na rozprawie apelacyjnej oskarżycielki posiłkowej S. H. i jej pełnomocnika oraz z tym związanej niemożności złożenia  przez nich oświadczeń i wniosków, a także przedstawienia argumentacji w ramach głosów stron.
Jak trafnie wskazano w kasacji, obecność stron postępowania oraz ich przedstawicieli procesowych na rozprawie apelacyjnej ma na celu zapewnienie warunków do realnego wykorzystania przysługujących im uprawnień, w tym zwłaszcza tych wynikających z art. 453 § 2 i 3 k.p.k. (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 lipca 2010 r., sygn. akt V KK 135/10, Legalis). Stąd też uprawnionego do wzięcia udziału w rozprawie odwoławczej zawiadamia się o jej czasie i miejscu (art. 117 § 1 k.p.k.). Rozprawy odwoławczej  nie przeprowadza się, jeżeli uprawniony do udziału w niej nie został należycie zawiadomiony (art. 450 § 3 k.p.k.). Ze znajdujących się w aktach sprawy zawiadomień wynika, że adresaci korespondencji zostali zawiadomieni, iż rozprawę apelacyjną wyznaczono na 23 kwietnia 2021 r., godz. 12:08, gdy tymczasem z zarządzenia  z dnia 8 marca 2021 r., jasno wynikało, iż wyznaczono ją na 23 kwietnia 2021 r., godz. 11:10. Natomiast wywołano ją  23 kwietnia 2021 r. o godz. 11:10, a zakończono tego dnia o godz. 11:25 (por. protokół rozprawy apelacyjnej z dnia 23 kwietnia 2021 r. – k. 402). Błąd osoby sporządzającej   zawiadomienia o terminie rozprawy apelacyjnej, którego nie zauważył Przewodniczący składu orzekającego Sądu Okręgowego w Z., skutkował rażącym naruszeniem art. 117 § 1 k.p.k., art. 450 § 3 k.p.k. oraz art. 453 § 2 i 3 k.p.k. Z notatki urzędowej znajdującej się na k. 404, wynika, iż błąd ten został dostrzeżony 23 kwietnia 2021 r. o godzinie 12:10, gdy na sali rozpraw stawili się obrońca E. W. i pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej S. H., ale było to już po ogłoszeniu wyroku.  W tym stanie rzeczy, jak trafnie zauważa Rzecznik Praw Obywatelskich, na terminie rozprawy apelacyjnej, na który w rzeczywistości została ona wyznaczona, czyli 23 kwietnia 2021 r., godz.11:10, w ogóle nie powinno dojść do rozpoznania sprawy oskarżonej E. W., albowiem strony, oraz ich przedstawiciele procesowi, nie zostały należycie zawiadomione o tym terminie. Niewątpliwie opisane uchybienie Sądu Okręgowego w Z. miało istotny wpływ na treść wydanego przez ten Sąd wyroku z dnia 23 kwietnia 2021 r., sygn. akt
VII Ka (…)
,  gdyż w tej sytuacji  zapadł on bez umożliwienia stronom i ich przedstawicielom procesowym, złożenia wyjaśnień, oświadczeń i wniosków  w toku postępowania odwoławczego. Poza sporem zaś jest, że strony jako podmioty bezpośrednio zainteresowane wynikiem postępowania karnego, mają prawo do procesowej walki o korzystny dla siebie rezultat. Strona ma prawo bronić swojego interesu, także w postępowaniu odwoławczym, walcząc ze stroną przeciwstawną o korzystne dla siebie sądowe  rozstrzygnięcie, a tym samym działać na niekorzyść interesu procesowego swego oponenta. Trafnie wskazuje się, że przecież przedmiotem procesu karnego jest konflikt, do którego doszło w wyniku popełnienia przestępstwa oraz kwestia rozstrzygnięcia tego konfliktu z zachowaniem (zapewnieniem) słusznych interesów jego uczestników (por. P. Wiliński, w: P. Wiliński (red.), Polski proces karny, Warszawa 2020 r., s. 35 – 40).
Kierując się przedstawionymi wyżej motywami Sąd Najwyższy, z mocy art. 535 § 5 k.p.k. i art. 537 § 2 k.p.k., orzekł jak w wyroku.