I KK 49/25

Sąd Najwyższy2025-04-16
SNKarnewykroczeniaWysokanajwyższy
wykroczenieprawo wykroczeniowepodwójne ukaraniene bis in idemkasacjaSąd Najwyższyumorzenie postępowania

Podsumowanie

Sąd Najwyższy uchylił wyrok nakazowy Sądu Rejonowego, umarzając postępowanie z powodu ponownego ukarania za ten sam czyn.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego, który skazał K.S. za prowadzenie pojazdu niedopuszczonego do ruchu. Prokurator zarzucił rażące naruszenie prawa procesowego, wskazując, że obwiniony został już wcześniej prawomocnie ukarany za ten sam czyn. Sąd Najwyższy przychylił się do kasacji, uchylił zaskarżony wyrok i umorzył postępowanie, uznając, że doszło do podwójnego ukarania za to samo wykroczenie.

Sąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego wniesioną na korzyść ukaranego K.S. od prawomocnego wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Bolesławcu. Sąd Rejonowy uznał K.S. za winnego popełnienia wykroczenia z art. 94 § 2 k.w., polegającego na prowadzeniu w dniu 9 października 2023 r. pojazdu niedopuszczonego do ruchu. Za ten czyn wymierzono karę grzywny w kwocie 1500 zł. Problem polegał na tym, że K.S. został już wcześniej prawomocnie ukarany za ten sam czyn wyrokiem nakazowym z dnia 19 stycznia 2024 r. Prokurator Generalny zarzucił rażące naruszenie prawa procesowego, w tym art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w. (zakaz ponownego wszczynania postępowania) oraz art. 104 § 1 pkt 7 k.p.w. (bezwzględna przyczyna odwoławcza). Sąd Najwyższy podzielił argumentację kasacji, stwierdzając, że w obrocie prawnym funkcjonowały dwa prawomocne wyroki nakazowe dotyczące tego samego czynu i tej samej osoby. Uznał, że pierwsze prawomocne skazanie stanowiło negatywną przesłankę procesową, nakazującą umorzenie postępowania. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok nakazowy i umorzył postępowanie, obciążając kosztami postępowania Skarb Państwa.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, ponowne wszczęcie postępowania i ukaranie za czyn, za który sprawca został już prawomocnie ukarany, stanowi rażące naruszenie prawa procesowego i jest bezwzględną przyczyną uchylenia orzeczenia.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że funkcjonowanie dwóch prawomocnych wyroków nakazowych dotyczących tego samego czynu i tej samej osoby narusza zasadę ne bis in idem (art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w.) i stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą (art. 104 § 1 pkt 7 k.p.w.), co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku i umorzenia postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie wyroku nakazowego i umorzenie postępowania

Strona wygrywająca

K. S.

Strony

NazwaTypRola
K. S.osoba_fizycznaukarany

Przepisy (6)

Główne

k.w. art. 94 § § 2

Kodeks wykroczeń

k.p.w. art. 5 § § 1

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Definiuje zakaz wszczynania ponownego postępowania i nakaz umorzenia już wszczętego, gdy sprawca został już prawomocnie ukarany za ten sam czyn.

k.p.w. art. 104 § § 1

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Wymienia bezwzględne przyczyny odwoławcze, w tym pkt 7 – ponowne ukaranie za ten sam czyn.

k.p.w. art. 5 § § 1

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Pomocnicze

k.p.w. art. 110 § § 1

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

k.p.k. art. 535 § § 5

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ponowne ukaranie za ten sam czyn stanowi rażące naruszenie prawa procesowego. Istnienie dwóch prawomocnych wyroków nakazowych dotyczących tego samego czynu i tej samej osoby. Zastosowanie art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w. (zakaz ponownego wszczynania postępowania) i art. 104 § 1 pkt 7 k.p.w. (bezwzględna przyczyna odwoławcza).

Godne uwagi sformułowania

w obrocie prawnym funkcjonują niezależnie od siebie dwa prawomocne wyroki nakazowe dotyczące tego samego czynu i tej samej osoby pierwsze prawomocne skazanie determinowało egzystencję ujemnej przesłanki procesowej określonej w art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w. Podwójne ukaranie obwinionego za to samo wykroczenie skutkowało wystąpieniem bezwzględnej przyczyny odwoławczej

Skład orzekający

Igor Zgoliński

przewodniczący-sprawozdawca

Marek Siwek

członek

Paweł Kołodziejski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Umorzenie postępowania w przypadku ponownego ukarania za ten sam czyn, naruszenie zasady ne bis in idem w prawie wykroczeniowym."

Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie sytuacji podwójnego ukarania za ten sam czyn w postępowaniu wykroczeniowym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak istotne jest przestrzeganie podstawowych zasad procesowych, takich jak zakaz ponownego karania za ten sam czyn, nawet w sprawach o wykroczenia. Jest to przykład błędu proceduralnego sądu niższej instancji, który został naprawiony przez Sąd Najwyższy.

Sąd Najwyższy: Nie można karać dwa razy za to samo wykroczenie!

Dane finansowe

WPS: 1500 PLN

grzywna: 1500 PLN

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

SN
I KK 49/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 16 kwietnia 2025 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Igor Zgoliński (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Marek Siwek
‎
SSN Paweł Kołodziejski
w sprawie
K. S. ,
ukaranego z art. 94 § 2 k.w.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
w dniu 16 kwietnia 2025 r.,
kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść ukaranego
od prawomocnego wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Bolesławcu z 23 lutego 2024 r., sygn. akt II W 40/24,
uchyla zaskarżony wyrok nakazowy i na podstawie art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w. postępowanie umarza, zaś kosztami postępowania w sprawie obciąża Skarb Państwa.
Paweł Kołodziejski      Igor Zgoliński     Marek Siwek
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Bolesławcu wyrokiem nakazowym z 23 lutego 2024 r., sygn. akt
II W 40/24
, uznał K. S.  za winnego tego, że w dniu 9 października 2023 r., o godzinie 15:50, w B. na ul. J. na drodze publicznej prowadził pojazd marki V. o nr rej. […]. pomimo braku dopuszczenia pojazdu do ruchu, tj. wykroczenia z art. 94 § 2 k.w., za co na podstawie art. 94 § 1 i 2 k.w. wymierzył mu karę grzywny w kwocie 1500 zł i zasądził od obwinionego koszty sądowe. Wobec braku sprzeciwu stron wyrok uprawomocnił się w dniu 3 kwietnia 2024 r.
Od powyższego wyroku kasację na korzyść ukaranego wywiódł w trybie art. 110 § 1 k.p.w. Prokurator Generalny, zarzucając rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa procesowego, a mianowicie art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w., polegające na ukaraniu K. S.  przez Sąd Rejonowy w Bolesławcu prawomocnym wyrokiem nakazowym z dnia 23 lutego 2024 r., sygn. akt II W 40/24, za czyn polegający na tym, że w dniu 9 października 2023 r. o godzinie 15:50 w B. na ul. J. na drodze publicznej prowadził pojazd marki V. o nr rej. […]., pomimo braku dopuszczenia pojazdu do ruchu, tj. czyn z art. 94 § 2 k.w., mimo że obwiniony za popełnienie tego samego wykroczenia został już uprzednio prawomocnie ukarany wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w Bolesławcu z dnia 19 stycznia 2024 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II W 9/24, co stanowi bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia określoną w art. 104 § 1 pkt 7 k.p.w. W konsekwencji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku nakazowego w całości i umorzenie postępowania na podstawie art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zaskarżony wyrok był wadliwy, gdyż został wydany z rażącym naruszeniem prawa procesowego, opisanym w zarzucie kasacji. Jak bowiem ustalono Sąd Rejonowy w Bolesławcu wyrokiem nakazowym z dnia 19 stycznia 2024 r., sygn. akt II W 9/24, uznał K. S.  za winnego tego, że w dniu 9 października 2023 r. o godz. 15:50 na ul. J. w B. kierował pojazdem marki V. o nr rej. […]., który nie był dopuszczony do ruchu, tj. wykroczenia z art. 94 § 2 k.w., za które na podstawie art. 94 § 2 k.w. wymierzył mu karę grzywny w wysokości 1500 złotych. Powyższy wyrok nakazowy, wobec braku sprzeciwu którejkolwiek z uprawnionych stron, uprawomocnił się w dniu 6 lutego 2024 r. (k. 12 i 13 - akt o sygn. II W 9/24). W tej sytuacji bezsporne jest, że przedmiotem powyższego postępowania jak i postępowania w sprawie II W 40/24, było tożsame zachowanie K. S. . Świadczy o tym nie tylko opis przypisanych mu wykroczeń, ale również materiał dowodowy załączony do akt każdego z wniosków o ukaranie, w szczególności ta sama notatka urzędowa z dnia 9 października 2023 r., dokumentująca przebieg kontroli drogowej przeprowadzonej z udziałem obwinionego (k. 2 akt o sygn. II W 40/24 oraz k. 1 akt o sygn. II W 9/24).
Konsekwencją opisanego procedowania Sądu Rejonowego w Bolesławcu jest to, że w obrocie prawnym funkcjonują niezależnie od siebie dwa prawomocne wyroki nakazowe dotyczące tego samego czynu i tej samej osoby. Niewątpliwie pierwsze prawomocne skazanie determinowało egzystencję ujemnej przesłanki procesowej określonej w art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w., która definiuje zakaz wszczynania ponownego postępowania, a zarazem nakaz umorzenia już wszczętego.
Podwójne ukaranie obwinionego za to samo wykroczenie skutkowało  wystąpieniem bezwzględnej przyczyny odwoławczej, wymienionej w art. 104 § 1 pkt 7 k.p.w., której stwierdzenie powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku nakazowego i umorzenia postępowania w odniesieniu do ponownie przypisanego obwinionemu czynu (zob. np. wyrok SN z dnia 14 stycznia 2020 r., sygn. akt V KK 379/19). Z tych względów rozpoznana kasacja podlegała uwzględnieniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k., co wiązało się z koniecznością uchylenia wadliwego wyroku nakazowego i umorzenia, na podstawie art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w., ponownie przeprowadzonego postępowania wykroczeniowego oraz wydania stosownego orzeczenia o kosztach tegoż postępowania.
[J.J.]
[a.ł]
Paweł Kołodziejski                       Igor Zgoliński               Marek Siwek

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę