I KK 486/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku o zasądzenie od Skarbu Państwa zadośćuczynienia i odszkodowania za krzywdy i szkody poniesione przez J. R. w wyniku represji, które miały miejsce w 1953 roku. Sąd Okręgowy w Świdnicy zasądził na rzecz wnioskodawców kwoty po 315 000 zł zadośćuczynienia i po 29 820 zł odszkodowania dla każdego z nich. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu utrzymał ten wyrok w mocy. Pełnomocnik wnioskodawców wniósł kasację, zarzucając sądom niższych instancji rażące naruszenie prawa materialnego i procesowego, w szczególności dotyczące sposobu ustalenia wysokości zadośćuczynienia i odszkodowania. Sąd Najwyższy, rozpoznając sprawę w trybie art. 535 § 3 k.p.k., oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną. Sąd Najwyższy podkreślił, że ustawa lutowa obejmuje wyłącznie szkody i krzywdy będące bezpośrednią konsekwencją pozbawienia wolności, a nie dalsze konsekwencje społeczne represji. Stwierdził również, że zarzuty dotyczące błędnego ustalenia wysokości zasądzonych kwot nie znalazły potwierdzenia, a sądy obu instancji prawidłowo oceniły materiał dowodowy i zastosowały właściwe przepisy prawa. Zasądzona kwota 1 260 000 zł zadośćuczynienia została uznana za adekwatną rekompensatę cierpień J. R.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów ustawy lutowej dotyczących odszkodowania i zadośćuczynienia za represje PRL, a także zasady kontroli instancyjnej w postępowaniu kasacyjnym.
Dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z represjami z okresu PRL i zastosowania ustawy lutowej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zasądzone zadośćuczynienie i odszkodowanie za represje z okresu PRL są adekwatne do doznanej krzywdy i poniesionej szkody?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zasądzone kwoty są adekwatne i stanowią wystarczającą rekompensatę.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że sądy niższych instancji prawidłowo ustaliły wysokość zadośćuczynienia i odszkodowania, stosując się do przepisów ustawy lutowej oraz zasad współżycia społecznego i doświadczenia życiowego. Kwota 1 260 000 zł zadośćuczynienia została uznana za godną i adekwatną rekompensatę cierpień.
Czy sądy niższych instancji prawidłowo przeprowadziły kontrolę instancyjną i rozpoznały wszystkie zarzuty apelacji dotyczące wysokości zasądzonych kwot?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, kontrola instancyjna została przeprowadzona prawidłowo i rzetelnie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Apelacyjny odniósł się do rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji w zakresie wskazanym apelacją i zgodził się z jego argumentacją. Kontrola instancyjna nie polega na ponownej weryfikacji wszelkich okoliczności, ale na weryfikacji prawidłowości wnioskowania sądu niższej instancji, co zostało przeprowadzone poprawnie.
Czy ustawa lutowa obejmuje rekompensatę za wszelkie formy represji państwowych w okresie PRL, czy tylko te bezpośrednio związane z pozbawieniem wolności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Ustawa lutowa obejmuje wyłącznie szkody i krzywdy będące bezpośrednią konsekwencją pozbawienia wolności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że zgodnie z linią orzeczniczą, za 'wynikłe z wydania lub wykonania decyzji' można uznać wyłącznie te następstwa, które stanowiły bezpośrednią konsekwencję pozbawienia wolności. Poza zakresem możliwej rekompensaty są dalsze konsekwencje społeczne szeroko rozumianej działalności opozycyjnej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. R. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| L. Ś. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| D. Ś. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| K. W. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (17)
Główne
ustawa lutowa art. 11 § 2
Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
Umożliwia dochodzenie odszkodowania za poniesioną szkodę i zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, jeśli wynikły one z wydania lub wykonania decyzji o izolacji.
ustawa lutowa art. 11 § 1
Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
ustawa lutowa art. 8 § 1
Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
Określa podstawę do orzeczenia odszkodowania i zadośćuczynienia.
k.p.k. art. 535 § 3
Kodeks postępowania karnego
Umożliwia oddalenie kasacji na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
Pomocnicze
k.c. art. 445 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.
k.c. art. 445 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.
k.c. art. 448
Kodeks cywilny
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy oceny dowodów.
k.p.k. art. 433 § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy zakresu kontroli apelacyjnej.
k.p.k. art. 433 § 2
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy obowiązku ustosunkowania się do zarzutów apelacji.
k.p.k. art. 457 § 3
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy obowiązku szczegółowego uzasadnienia wyroku.
k.p.k. art. 410
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy oceny dowodów przez sąd.
k.p.k. art. 558
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 636 § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy obciążenia kosztami postępowania kasacyjnego.
k.c. art. 361 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 361 § 2
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 322
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Odrzucone argumenty
Rażąca obraza prawa materialnego poprzez naruszenie art. 8 ust. 1 ustawy lutowej w zw. z art. 445 § k.c., przez przyjęcie, że przyznana kwota zadośćuczynienia w łącznej kwocie 1 260 000 zł stanowi wystarczające zadośćuczynienie w okolicznościach sprawy i skali maltretowania J. R. podczas izolacji. • Rażące naruszenie art. 7 k.p.k. w zw. z art. 433 k.p.k., które miało istotny wpływ na treść wyroku, polegające na dokonaniu nieprawidłowej kontroli instancyjnej, poprzez niedostrzeżenie uchybień Sądu I instancji, dotyczących ustalania wysokości zadośćuczynienia. • Rażące naruszenie art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy lutowej, polegające na błędnym uznaniu, że Sąd I instancji uwzględnił całokształt okoliczności ujawnionych w toku rozprawy. • Rażące naruszenie art. 8 ust. 1 ustawy lutowej w zw. z art. 445 § 1 k.c. poprzez błędną wykładnię, skutkującą nieprawidłowym sposobem szacowania zadośćuczynienia. • Rażące i mające istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku naruszenie prawa, tj.: art. 8 ust. 1 ustawy lutowej w zw. z art. 361 § 1 i 2 k.c. poprzez błędną, zawężającą wykładnię pojęcia odszkodowanie. • Rażące i mające istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku naruszenie prawa, tj.: art. 8 ust. 1 ustawy lutowej w zw. z art. 322 k.p.c. przez niewłaściwe zastosowanie, skutkujące brakiem zasądzenia pełnej kwoty odszkodowania. […]
Godne uwagi sformułowania
Kasację należało uznać za oczywiście bezzasadną, a to skutkowało jej oddaleniem na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. • Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (Dz. U. Nr 34 z 1991, poz. 149 r. ze zm. - tzw. ustawa lutowa) umożliwia dochodzenie odszkodowania za poniesioną szkodę i zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, jeśli wynikły one z wydania lub wykonania decyzji o izolacji. • Zgodnie z linią orzeczniczą Sądu Najwyższego oraz sądów powszechnych za „wynikłe z wydania lub wykonania decyzji” można uznać wyłącznie te następstwa, które stanowiły bezpośrednią konsekwencję pozbawienia wolności. • Wykazanie rażącego naruszenie prawa przez Sąd odwoławczy nie może sprowadzać się wyłącznie do formułowania twierdzeń o charakterze polemicznym, związanych z różnicą pomiędzy zadośćuczynieniem zasądzonym, a należnym wnioskodawcy zgodnie z jego subiektywnym przekonaniem. • Zarzut niewłaściwego ustalenia kwoty zadośćuczynienia może hipotetycznie okazać się skuteczny wyłącznie wówczas, gdy suma ta została określona z oczywistym naruszeniem reguł obowiązujących w tym zakresie. • O rażącym naruszeniu prawa można więc mówić, przede wszystkim, w tych przypadkach, kiedy zasądzona kwota odbiega od rozmiaru poniesionej krzywdy w sposób rażący, jaskrawy, niedający się wprost pogodzić z poczuciem sprawiedliwości. […]
Skład orzekający
Jacek Błaszczyk
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy lutowej dotyczących odszkodowania i zadośćuczynienia za represje PRL, a także zasady kontroli instancyjnej w postępowaniu kasacyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z represjami z okresu PRL i zastosowania ustawy lutowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu represji z okresu PRL i dochodzenia odszkodowań za doznane krzywdy. Choć rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego jest zgodne z utrwaloną linią orzeczniczą, sama tematyka jest nośna i może zainteresować szerszą publiczność.
“Czy 1,26 miliona złotych to wystarczające zadośćuczynienie za cierpienia z czasów PRL?”
Dane finansowe
WPS: 1 260 000 PLN
zadośćuczynienie: 1 260 000 PLN
odszkodowanie: 119 280 PLN
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.