I KK 48/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 15 lipca 2025 r. rozpoznał wniosek obrońcy P.B. o zwrot kosztów obrony poniesionych w postępowaniu kasacyjnym. Postępowanie kasacyjne dotyczyło czynu z art. 296 § 2 i 3 k.k. w zw. z art. 21 § 2 k.k. Wcześniejszym wyrokiem z dnia 20 lutego 2025 r. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu i umorzył postępowanie wobec P.B. z powodu przedawnienia karalności czynu, obciążając kosztami procesu Skarb Państwa. Obrońca P.B. (adw. M.B.) złożyła wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów ustanowienia obrońcy, podkreślając zawiłość sprawy, obszerność materiału dowodowego (w tym opinii biegłych, zeznań świadków, dokumentów) oraz znaczący nakład pracy związany z oceną prawnokarną i sporządzeniem kasacji. Sąd Najwyższy uznał wniosek za zasadny, powołując się na przepisy k.p.k. oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie. Zasądzono kwotę 6 720 zł, która stanowiła zwrot wydatków poniesionych przez P.B. z tytułu ustanowienia jednego obrońcy. Sąd szczegółowo omówił zasady ustalania wysokości wynagrodzenia adwokata, w tym limity i możliwość zasądzenia kwot przekraczających stawki minimalne, pod warunkiem wykazania uzasadniających to okoliczności, takich jak niezbędny nakład pracy, czas poświęcony na przygotowanie sprawy, jej zawiłość i obszerność materiału dowodowego. W ocenie Sądu, łączna kwota 6 720 zł (w tym 4 320 zł za sporządzenie kasacji i 2 400 zł za udział w rozprawie) należycie uwzględniała te czynniki i nie przekraczała sześciokrotności stawki minimalnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUstalanie wysokości zwrotu kosztów obrony w postępowaniu kasacyjnym, zwłaszcza gdy przekraczają one stawki minimalne, oraz zasady obciążania Skarbu Państwa kosztami w przypadku umorzenia postępowania z powodu przedawnienia.
Dotyczy specyficznej sytuacji zwrotu kosztów obrony w postępowaniu kasacyjnym w sprawach karnych.
Zagadnienia prawne (2)
Jaka jest podstawa prawna i kryteria ustalania wysokości zwrotu kosztów obrony poniesionych w postępowaniu kasacyjnym, w szczególności gdy przekraczają one stawki minimalne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Podstawę prawną stanowią przepisy k.p.k. oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie. Wysokość kosztów zasądzanych od Skarbu Państwa jest limitowana, jednakże sąd może zasądzić kwoty wyższe od stawek minimalnych (do sześciokrotności) po wykazaniu uzasadniających to okoliczności, takich jak niezbędny nakład pracy adwokata, czas poświęcony na przygotowanie sprawy, jej zawiłość i obszerność materiału dowodowego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy szczegółowo omówił przepisy k.p.k. i rozporządzenia w sprawie opłat adwokackich, wskazując, że choć obowiązują stawki minimalne, to w uzasadnionych przypadkach (zawiłość sprawy, duży nakład pracy) możliwe jest zasądzenie wyższych kwot, pod warunkiem wykazania tych okoliczności. Sąd ocenił, że w niniejszej sprawie takie okoliczności wystąpiły.
Czy wniosek o zwrot kosztów obrony w postępowaniu kasacyjnym, złożony po wydaniu orzeczenia kończącego postępowanie, jest dopuszczalny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli w orzeczeniu kończącym postępowanie nie zamieszczono rozstrzygnięcia o kosztach lub zachodzi konieczność dodatkowego ustalenia ich wysokości, orzeczenie w tym przedmiocie wydaje odpowiedni sąd, co dotyczy również postępowania kasacyjnego na podstawie art. 637a k.p.k.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 626 § 2 k.p.k. w zw. z art. 637a k.p.k., wskazując, że nawet jeśli orzeczenie kończące postępowanie kasacyjne rozstrzygnęło co do zasady o kosztach, to brak wniosku o zwrot konkretnych wydatków (np. na obrońcę) pozwala na późniejsze ich ustalenie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P.B. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | strona obciążona kosztami |
| adw. M.B. | inne | obrońca |
Przepisy (11)
Główne
k.p.k. art. 626 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Przepis regulujący wydawanie orzeczeń o kosztach po zakończeniu postępowania.
k.p.k. art. 637a
Kodeks postępowania karnego
Stosuje przepisy dotyczące kosztów postępowania do postępowania kasacyjnego.
Rozp. MS ws. opłat art. 15 § ust. 1 i 3
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie
Określa zasady ustalania opłat stanowiących podstawę zasądzenia kosztów zastępstwa prawnego i koszty adwokackie, w tym możliwość zasądzenia wyższych stawek.
Rozp. MS ws. opłat art. 16
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie
Dotyczy oświadczenia o wysokości kosztów obciążających stronę z tytułu wynagrodzenia adwokata.
Pomocnicze
k.p.k. art. 616 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Określa wydatki poniesione przez stronę w związku z ustanowieniem obrońcy lub pełnomocnika jako koszty procesu.
k.k. art. 296 § § 2 i 3
Kodeks karny
Przepis określający czyn, którego dotyczyło postępowanie.
k.k. art. 21 § § 2
Kodeks karny
Przepis dotyczący przedawnienia karalności.
k.p.k. art. 632 § pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Zasada ponoszenia kosztów procesu przez Skarb Państwa w przypadku umorzenia postępowania.
Prawo o adwokaturze art. 16 § ust. 1
Ustawa - Prawo o adwokaturze
Reguluje autonomię w ustalaniu opłat za czynności adwokackie.
Rozp. MS ws. opłat art. 11 § ust. 3 pkt 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie
Określa stawkę minimalną dla sporządzenia kasacji.
Rozp. MS ws. opłat art. 11 § ust. 2 pkt 6
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie
Określa stawkę minimalną za udział w rozprawie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Złożoność sprawy i obszerność materiału dowodowego uzasadniają zasądzenie kosztów obrony przekraczających stawki minimalne. • Nakład pracy obrońcy przy sporządzeniu kasacji był znaczny i przyczynił się do wyjaśnienia sprawy. • Postępowanie kasacyjne zakończyło się umorzeniem z powodu przedawnienia, co obciąża Skarb Państwa kosztami.
Godne uwagi sformułowania
rodzaj i szczególna zawiłość sprawy • obszerność zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego • znacznym stopniu skomplikowania i obszerności • bardzo dużego nakładu pracy • niezbędny nakład pracy adwokata • wkład jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy
Skład orzekający
Stanisław Stankiewicz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości zwrotu kosztów obrony w postępowaniu kasacyjnym, zwłaszcza gdy przekraczają one stawki minimalne, oraz zasady obciążania Skarbu Państwa kosztami w przypadku umorzenia postępowania z powodu przedawnienia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zwrotu kosztów obrony w postępowaniu kasacyjnym w sprawach karnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Orzeczenie jest interesujące dla prawników procesowych ze względu na szczegółowe omówienie zasad zwrotu kosztów obrony w postępowaniu kasacyjnym i kryteriów ich ustalania, w tym przekraczania stawek minimalnych.
“Jak Sąd Najwyższy ustala zwrot kosztów obrony w kasacji? Kluczowe zasady i limity.”
Dane finansowe
zwrot kosztów obrony: 6720 PLN
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.