I KK 48/22

Sąd Najwyższy2025-04-07
SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy
wynagrodzenieobrońca z urzędukoszty sądoweSąd NajwyższyTrybunał Konstytucyjnypomoc prawnakasacja

Sąd Najwyższy uzupełnił postanowienie w sprawie wynagrodzenia obrońcy z urzędu, zasądzając dodatkową kwotę po zmianie przepisów przez Trybunał Konstytucyjny.

Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek obrońcy z urzędu o uzupełnienie postanowienia w przedmiocie wynagrodzenia za pomoc prawną w postępowaniu kasacyjnym. Z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2023 r. (sygn. SK 53/22), który częściowo uznał za niezgodny z Konstytucją przepis dotyczący wysokości opłat za pomoc prawną z urzędu, Sąd Najwyższy uzupełnił wcześniejsze rozstrzygnięcie. Zasądzono dodatkową kwotę 442,80 zł tytułem wynagrodzenia dla obrońcy, uwzględniając nowe stawki i podatek VAT.

Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek obrońcy z urzędu, postanowił uzupełnić swoje wcześniejsze postanowienie z dnia 26 października 2022 r. w przedmiocie przyznania wynagrodzenia za udzielenie pomocy prawnej skazanemu R. B. w postępowaniu kasacyjnym. Podstawą do uzupełnienia były przepisy k.p.k. dotyczące rozstrzygania o kosztach postępowania, a także wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2023 r. (sygn. SK 53/22), który stwierdził częściową niezgodność z Konstytucją RP § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu. Wyrok ten wszedł w życie 4 maja 2023 r. i spowodował utratę mocy przepisu w zakresie, w jakim przewidywał niższe stawki niż minimalne opłaty za czynności radców prawnych. Sąd Najwyższy wskazał, że należne wynagrodzenie obrońcy w tej sprawie wynosiło 720 zł brutto, a zasądzona wcześniej kwota 442,80 zł stanowiła jedynie połowę tej należności. W związku z tym, postanowiono dodatkowo zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz obrońcy kwotę 442,80 zł, tytułem uzupełnienia wynagrodzenia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, sąd może uzupełnić postanowienie w przedmiocie kosztów, jeśli zachodzi konieczność dodatkowego ustalenia ich wysokości, zwłaszcza w związku ze zmianą stanu prawnego.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołał się na art. 626 § 2 k.p.k., który dopuszcza wydanie orzeczenia w przedmiocie kosztów, gdy w orzeczeniu kończącym postępowanie nie zamieszczono rozstrzygnięcia lub gdy zachodzi konieczność dodatkowego ustalenia ich wysokości. Wskazano, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego zmieniający przepisy dotyczące stawek za pomoc prawną z urzędu uzasadnia takie uzupełnienie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uzupełnienie postanowienia

Strona wygrywająca

obrońca z urzędu

Strony

NazwaTypRola
R. B.osoba_fizycznaskazany
obrońca z urzędu r. pr. K. T. – Kancelaria Adwokata i Radcy Prawnego T. s.c.inneobrońca z urzędu
Skarb Państwaorgan_państwowypodmiot zobowiązany do zapłaty

Przepisy (8)

Główne

k.p.k. art. 626 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Przepis dopuszcza wydanie orzeczenia w przedmiocie kosztów, gdy w orzeczeniu kończącym postępowanie nie zamieszczono rozstrzygnięcia lub gdy zachodzi konieczność dodatkowego ustalenia ich wysokości.

rozp. MS z 22.10.2015 art. § 11 § ust. 3 pkt 1

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych

Określa wysokość minimalnych stawek za czynności radcy prawnego.

rozp. MS z 3.10.2016 art. § 4 § ust. 3

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu

Reguluje kwestię naliczania podatku VAT od wynagrodzenia radcy prawnego z urzędu.

Pomocnicze

k.p.k. art. 637a

Kodeks postępowania karnego

Odesłanie do stosowania przepisów o kosztach w postępowaniu kasacyjnym.

u.p.n. art. 59 § ust. 1

Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii

k.k. art. 12

Kodeks karny

u.r.p. art. 22(5) § ust. 2 i 3

Ustawa o radcach prawnych

Podstawa prawna do wydania rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

rozp. MS z 14.05.2024

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu

Nie ma zastosowania do spraw wszczętych i zakończonych przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Konieczność uzupełnienia postanowienia o kosztach w związku ze zmianą przepisów po wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Należne wynagrodzenie obrońcy z urzędu powinno być wyższe niż pierwotnie zasądzone, zgodnie z nowymi stawkami.

Godne uwagi sformułowania

zachodzi konieczność ich dodatkowego ustalenia częściowo został uznany za niezgodny z przepisami Konstytucji RP podstawą ustalenia wynagrodzenia obrońcy w przedmiotowej sprawie były przepisy rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. z uwzględnieniem §4 ust. 3 rozporządzenia z dnia 3 października 2016 r.

Skład orzekający

Antoni Bojańczyk

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie wynagrodzenia dla obrońców z urzędu po zmianach prawnych wprowadzonych wyrokami Trybunału Konstytucyjnego, stosowanie przepisów przejściowych."

Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których pomoc prawna z urzędu była udzielana przed wejściem w życie nowych rozporządzeń, a rozstrzygnięcie o kosztach wymagało uzupełnienia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak wyroki Trybunału Konstytucyjnego wpływają na bieżące postępowania sądowe i jak sądy dostosowują swoje rozstrzygnięcia do zmian prawnych, co jest istotne dla praktyków prawa.

Wyrok TK zmienia zasady gry: Sąd Najwyższy koryguje wynagrodzenie obrońcy z urzędu!

Dane finansowe

wynagrodzenie obrońcy z urzędu: 442,8 PLN

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
I KK 48/22
POSTANOWIENIE
Dnia 7 kwietnia 2025 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Antoni Bojańczyk
po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2025 r.
w Izbie Karnej na posiedzeniu bez udziału stron,
w sprawie
R. B.
,
skazanego z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 12 k.k. i in.,
wniosku obrońcy z urzędu o uzupełnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2022 r. w przedmiocie przyznania wynagrodzenia za udzielenie skazanemu pomocy prawnej w postępowaniu kasacyjnym
na podstawie art. 626 § 2 k.p.k. oraz § 11 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu
p o s t a n o w i ł:
uzupełniająco zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz obrońcy z urzędu r. pr. K. T. – Kancelaria Adwokata i Radcy Prawnego T. s.c. w O. – kwotę 442,80 zł (czterysta czterdzieści dwa złote i osiemdziesiąt groszy), w tym 23% VAT, tytułem wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie kasacji na rzecz skazanego R. B. .
UZASADNIENIE
Zgodnie z art. 626 § 2 k.p.k., jeśli w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie nie zamieszczono rozstrzygnięcia o kosztach, jak również, gdy zachodzi konieczność dodatkowego ustalenia ich wysokości lub rozstrzygnięcia o kosztach postępowania wykonawczego, orzeczenie w tym przedmiocie wydaje odpowiednio sąd pierwszej instancji, sąd odwoławczy, a w zakresie dodatkowego ustalenia wysokości kosztów także referendarz sądowy właściwego sądu. Przepis ten znajduje zastosowanie w postępowaniu kasacyjnym w związku z wyraźnym odesłaniem (art. 637a k.p.k.).
W orzeczeniu kończącym postępowanie kasacyjne w sprawie (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2022 r.) rozstrzygnięto co do zasady o kosztach sądowych związanych z tym postępowaniem (w tym zasądzono od Skarbu Państwa na rzecz obrońcy z urzędu r. pr. K. T. – Kancelaria Adwokata i Radcy Prawnego T. s.c. w O. – kwotę 442,80 zł (czterysta czterdzieści dwa złote i osiemdziesiąt groszy), w tym 23% VAT, tytułem wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie kasacji na rzecz skazanego R. B.

pkt. 3), jednakże

przy uwzględnieniu treści wyroku
Trybunału Konstytucyjnego
z dnia 20 kwietnia 2023 r., sygn. SK 53/22
(Dz. U. z 2023 r. poz. 846)

zachodzi konieczność ich dodatkowego ustalenia. Zgodnie bowiem z tym wyrokiem,  § 4 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu, z dniem 4 maja 2023 r. częściowo został uznany za niezgodny z przepisami Konstytucji RP. Wymieniony wyżej przepis utracił moc w zakresie, w jakim przewiduje wysokość opłaty stanowiącej koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszonej przez Skarb Państwa udzielonej przez radcę prawnego z urzędu w wysokości niższej niż stawka minimalna opłat za czynności radców prawnych określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265, z późn. zm.), wydanym na podstawie art. 22
5
ust. 2 i 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1166), dotyczącym stawek minimalnych w sprawach prowadzonych z wyboru (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 października 2023 r., IV KK 332/23, LEX nr 3782142).
Zgodnie ze stanem prawnym ukształtowanym ww. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, podstawą ustalenia wynagrodzenia obrońcy w przedmiotowej sprawie były przepisy rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. z uwzględnieniem §4 ust. 3 rozporządzenia z dnia 3 października 2016 r. Należne wynagrodzenie obrońcy w urzędu w tej sprawie wynosi zatem 720 zł (§ 11 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych) i to od tej kwoty należy naliczyć podatek od towarów i usług (§ 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu).
Na marginesie jedynie wskazać należy, że w sprawie niniejszej nie ma zastosowania obowiązujące aktualnie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2024 r. poz. 764), albowiem przedmiotowa sprawa (I KK 48/22) została wszczęta i zakończona przed dniem wejścia w życie ww. rozporządzenia (tj. przed 5 czerwca 2024 r.), a mianowicie w dniu 4 stycznia 2023 r. Z § 24 ww. rozporządzenia wynika zaś, że przepisy tego rozporządzenia stosuje się do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia, a taka sytuacja – jak wskazano wyżej – nie wystąpiła w przedmiotowej sprawie.
Uwzględniając zatem okoliczność, iż zasądzona postanowieniem z dnia 26 października 2022 r. kwota 442,80 zł
netto,
czyli 360 zł plus VAT stanowiła połowę należnej kwoty należało dodatkowo ustalić wysokość zasądzonego na rzecz obrońcy wynagrodzenia przez podwyższenie tej kwoty o kwotę 360 zł (oraz przewidziany przez ustawę podatek od towarów i usług), czyli o kwotę 442,80 zł wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie
właściwych przepisów
.
[SOP]
[a.ł]
‎

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI