Orzeczenie · 2026-03-30

I KK 47/26

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2026-03-30
SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy
wyłączenie sędziegoSąd NajwyższyKrajowa Rada Sądownictwabezstronnośćniezawisłośćart. 6 EKPCart. 45 Konstytucji RPnienależyta obsada sąduprocedura karna

Wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Stanisława Stankiewicza od udziału w sprawie o sygn. akt I KK 47/26 został złożony przez obrońcę, adwokata T. R. Głównym argumentem wniosku było powołanie sędziego na stanowisko w następstwie udziału w postępowaniu przed Krajową Radą Sądownictwa ukształtowaną zgodnie z ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. Obrońca podniósł, że takie okoliczności mogą budzić uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności i niezawisłości sędziego. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek, odwołał się do art. 41 § 1 k.p.k. oraz utrwalonego orzecznictwa, w tym Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i Sądu Najwyższego, które wskazują, że wyłączenie sędziego powinno nastąpić nie tylko w przypadku wątpliwości co do jego bezstronności, ale także gdy jego udział w sprawie mógłby naruszyć standardy niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą (art. 6 ust. 1 EKPC, art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Sąd uznał, że udział sędziego Stankiewicza w składzie orzekającym mógłby prowadzić do uznania sądu za nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Sąd podkreślił, że okoliczności związane z powołaniem sędziego, wynikające z procedury po 17 stycznia 2018 r., prowadziłyby do naruszenia tych standardów. W związku z tym, Sąd Najwyższy postanowił wyłączyć sędziego Stanisława Stankiewicza od udziału w sprawie, uznając, że niezależnie od jego subiektywnego nastawienia, istnieje wysokie prawdopodobieństwo, iż w odbiorze zewnętrznym będzie on postrzegany jako sędzia niegwarantujący bezstronnego rozpoznania sprawy. Sąd odniósł się również do uchwały III CZP 44/23, wskazując, że nie ma ona zastosowania w tej sytuacji, ponieważ została wydana przez sędziów powołanych w tej samej wadliwej procedurze i nie może przełamać zasady dotyczącej skutków orzekania przez sędziów powołanych w wadliwej procedurze.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Uzasadnienie wyłączenia sędziego ze względu na sposób powołania przez KRS ukształtowaną nową ustawą, naruszenie standardów konstytucyjnych i europejskich dotyczących niezależnego i bezstronnego sądu.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji powołania sędziego SN w określonej procedurze.

Zagadnienia prawne (2)

Czy sędzia powołany na stanowisko w następstwie procedury z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. może orzekać w sprawie bez ryzyka naruszenia standardów bezstronności i niezawisłości sądu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, udział takiego sędziego może naruszyć standardy bezstronności i niezawisłości, prowadząc do nienależytej obsady sądu.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołując się na orzecznictwo ETPC i SN, stwierdził, że sposób powołania sędziego przez KRS ukształtowaną nową ustawą może budzić uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności i niezawisłości, co narusza standardy konstytucyjne i europejskie, prowadząc do nienależytej obsady sądu.

Czy uchwała Sądu Najwyższego z 10 października 2024 r. (III CZP 44/23) dotycząca wyłączenia sędziego wyłącznie na podstawie okoliczności powołania, ma zastosowanie w przypadku sędziów powołanych w wadliwej procedurze?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, uchwała ta nie ma zastosowania, ponieważ została wydana przez sędziów powołanych w tej samej wadliwej procedurze i nie może przełamać zasady dotyczącej skutków orzekania przez sędziów powołanych w wadliwej procedurze.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że uchwała III CZP 44/23 została wydana przez sędziów powołanych w tej samej wadliwej procedurze, co sędzia podlegający wyłączeniu, i nie może ona wpływać na skutki prawne orzekania przez sędziów powołanych w wadliwej procedurze.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Wyłączenie sędziego
Strona wygrywająca
wnioskodawca (obrońca)

Strony

NazwaTypRola
M. F.osoba_fizycznawnioskodawca
J. F.osoba_fizycznawnioskodawca
adw. T. R.inneobrońca wnioskodawcy
sędzia SN Stanisław Stankiewiczinnesędzia do wyłączenia

Przepisy (4)

Główne

k.p.k. art. 41 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.

k.p.k. art. 42 § § 1 i 4

Kodeks postępowania karnego

Pomocnicze

k.p.k. art. 439 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Nienależyta obsada sądu jako bezwzględna podstawa odwoławcza.

Dz. U. z 2018 r., poz. 3

Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw

Ustawa regulująca sposób powołania sędziów SN, budząca wątpliwości co do bezstronności i niezawisłości.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Procedura powołania sędziego SN przez KRS ukształtowaną ustawą z 2017 r. narusza standardy bezstronności i niezawisłości. • Udział sędziego powołanego w wadliwej procedurze może prowadzić do nienależytej obsady sądu. • Naruszenie standardów z art. 6 EKPC i art. 45 Konstytucji RP.

Godne uwagi sformułowania

mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności • naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i uznania, że skład orzekający z udziałem sędziego nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą • sąd nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. • sędzia niedającego gwarancji bezstronnego rozpoznania wniosku

Skład orzekający

Andrzej Tomczyk

przewodniczący

Stanisław Stankiewicz

sędzia do wyłączenia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyłączenia sędziego ze względu na sposób powołania przez KRS ukształtowaną nową ustawą, naruszenie standardów konstytucyjnych i europejskich dotyczących niezależnego i bezstronnego sądu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji powołania sędziego SN w określonej procedurze.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii ustrojowych związanych z niezależnością sądownictwa i sposobem powoływania sędziów, co ma szerokie znaczenie dla społeczeństwa i prawników.

Sędzia SN wyłączony z orzekania. Kluczowa decyzja w sprawie niezależności sądownictwa.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst