I KK 47/26
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuDo Sądu Najwyższego wpłynęła kasacja Prokuratora Generalnego na korzyść skazanych M. F. i J. F. od wyroku sądu drugiej instancji. Po wyłączeniu sędziego Stanisława Stankiewicza, sprawa trafiła do referatu sędzi Anny Dziergawki. Obrońca skazanych złożył wniosek o jej wyłączenie, podnosząc, że sędzia została powołana na urząd w wyniku rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na podstawie ustawy z 2017 r., co według uchwał Sądu Najwyższego (BSA I-4110-1/20, I KZP 2/22) skutkuje nienależytą obsadą sądu. Obrońca argumentował również, że uchwała III CZP 44/23 nie może przełamać tej zasady. Sąd Najwyższy podzielił te argumenty, wskazując na wiążącą moc uchwały trzech połączonych Izb oraz orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, które uznaje składy z udziałem takich sędziów za naruszające gwarancje z art. 6 ust. 1 EKPC. W konsekwencji, Sąd Najwyższy postanowił wyłączyć sędzię Annę Dziergawkę od udziału w sprawie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie zasady o nienależytej obsadzie Sądu Najwyższego w przypadku sędziów powołanych w wadliwej procedurze nominacyjnej oraz naruszenia art. 6 EKPC.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z reformą KRS i powoływaniem sędziów SN po 2017 r.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sędzia powołany na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. może orzekać w sprawie, a jego udział skutkuje nienależytą obsadą sądu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, udział sędziego powołanego w takiej procedurze skutkuje nienależytą obsadą sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. oraz naruszeniem gwarancji z art. 6 ust. 1 EKPC.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na własną uchwałę składu połączonych Izb (BSA I-4110-1/20), która stwierdza, że udział sędziego powołanego na wniosek KRS ukształtowanej na podstawie ustawy z 2017 r. stanowi nienależytą obsadę sądu. Podkreślono, że uchwała ta nie została zdezaktualizowana przez orzeczenie TK i jest wiążąca. Dodatkowo, wskazano na orzecznictwo ETPCz, które również uznaje takie składy za wadliwe.
Czy uchwała Sądu Najwyższego z dnia 10 października 2024 r., III CZP 44/23, dotycząca wniosków o wyłączenie sędziego opartych na okolicznościach powołania, ma zastosowanie do wniosków opartych na wadliwej procedurze nominacyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ta uchwała nie ma zastosowania w sytuacji, gdy wniosek o wyłączenie oparty jest na wadliwej procedurze nominacyjnej, która skutkuje nienależytą obsadą sądu i naruszeniem art. 6 ust. 1 EKPC.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że uchwała III CZP 44/23, podjęta przez sędziów powołanych w wadliwej procedurze, nie może przełamać zasady dotyczącej skutków orzekania przez sędziów powołanych na podstawie ustawy z 2017 r., wyrażonej w uchwale BSA I-4110-1/20.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. F. | osoba_fizyczna | skazany |
| J. F. | osoba_fizyczna | skazany |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | wnioskodawca kasacji |
| obrońca skazanych | inne | wnioskodawca o wyłączenie |
Przepisy (5)
Główne
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do złożenia wniosku o wyłączenie sędziego.
k.p.k. art. 42 § § 1 i 4
Kodeks postępowania karnego
Określa przesłanki wyłączenia sędziego.
Pomocnicze
k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Określa bezwzględne przyczyny odwoławcze, w tym nienależytą obsadę sądu.
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Ustawa wprowadzająca zmiany w procedurze powoływania sędziów, która stała się podstawą wniosku o wyłączenie.
Ustawa o Sądzie Najwyższym art. 29 § § 4-9 oraz § 12 i 14
Przepisy dotyczące wniosku o stwierdzenie niespełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez sędziego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sędzia powołana na podstawie ustawy z 2017 r. o KRS nie spełnia wymogów niezależności i bezstronności. • Udział takiego sędziego w składzie Sądu Najwyższego skutkuje nienależytą obsadą sądu (art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.). • Skład z udziałem takiego sędziego narusza gwarancje z art. 6 ust. 1 EKPC. • Uchwała III CZP 44/23 nie ma zastosowania w tej sytuacji.
Godne uwagi sformułowania
nie stanowi Krajowej Rady Sądownictwa w rozumieniu Konstytucji RP • nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (…) zachodzi także wtedy, gdy w składzie bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Radzie Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. • nie można zanegować starań obrońcy M. F. i J. F. , aby cyt. „skład orzekający Sądu Najwyższego nie nasuwał wątpliwości, w szczególności nie dawał podstaw do twierdzenia, że i na tym szczeblu procedowania (...) zaistniało uchybienie wskazane w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., jak też naruszenie standardu z art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności wobec uznania, że taki skład orzekający nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą”
Skład orzekający
Zbigniew Puszkarski
przewodniczący
Anna Dziergawka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady o nienależytej obsadzie Sądu Najwyższego w przypadku sędziów powołanych w wadliwej procedurze nominacyjnej oraz naruszenia art. 6 EKPC."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z reformą KRS i powoływaniem sędziów SN po 2017 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności, niezależności sądownictwa i wpływu procedury nominacyjnej na ważność orzeczeń sądowych, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie.
“Sędzia Sądu Najwyższego wyłączona z orzekania. Kluczowa decyzja w sprawie praworządności.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.