I KK 469/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuProkurator Prokuratury Okręgowej wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o wyłączenie sędziego SN Antoniego Bojańczyka od rozpoznawania sprawy kasacyjnej sygn. akt I KK 469/25. Głównym argumentem prokuratora była wadliwość powołania sędziego na urząd, wynikająca z udziału w procedurze nominacyjnej Krajowej Rady Sądownictwa, która zdaniem prokuratora nie spełnia standardów konstytucyjnych. Prokurator powołał się na przepisy prawa krajowego i międzynarodowego (UE, ETPC), wskazując, że udział sędziego powołanego w taki sposób narusza wymogi sądu ustanowionego ustawą, bezstronnego i niezawisłego, co stanowi rażące naruszenie prawa (art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.). Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek, stwierdził, że nie podlega on zarejestrowaniu w kontrolce rozstrzygnięć incydentalnych i został przekazany sędziemu sprawozdawcy do podjęcia decyzji. Sąd uznał, że wniosek prokuratora jest niedopuszczalny z mocy ustawy i pozostawił go bez rozpoznania. Podkreślono, że o charakterze czynności prawnej decyduje jej rzeczywista treść, a nie formalne nazwanie. Wnioski o wyłączenie sędziego nie mogą mieć charakteru abstrakcyjnego i odnosić się do całych grup powołanych sędziów czy kwestii ustrojowych. Zarzuty muszą mieć charakter faktyczny, a nie dotyczyć rozwiązań legislacyjnych dotyczących ustroju sądownictwa. Sąd powołał się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego (wyrok P 22/19), które wyklucza badanie wadliwości powołania sędziego w trybie art. 41 § 1 k.p.k. Sąd zauważył również, że prokurator stosuje instrumentalne zabiegi formalne, zmieniając nazewnictwo wniosków i powołując się na przepisy k.p.k., podczas gdy istota sprawy pozostaje niezmieniona i dotyczy kwestii ustrojowych, dla których brak jest podstaw prawnych w obowiązującym prawie procesowym. Dodatkowo wskazano na niekonsekwencję wniosku, który jednocześnie domaga się wyłączenia sędziego, a w uzasadnieniu kwestionuje, czy dana osoba w ogóle jest sędzią.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego w zakresie niedopuszczalności wniosków o wyłączenie sędziego opartych na zarzutach ustrojowych, a także w kwestii stosowania przepisów k.p.k. w kontekście działań prokuratury kwestionujących ustrój sądownictwa.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i argumentacji prokuratora, może być trudne do bezpośredniego zastosowania w sprawach o inne rodzaje wyłączenia sędziego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wniosek prokuratora o wyłączenie sędziego, oparty na zarzutach ustrojowych dotyczących wadliwości procedury nominacyjnej, jest dopuszczalny w świetle przepisów Kodeksu postępowania karnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wniosek taki jest niedopuszczalny z mocy ustawy i podlega pozostawieniu bez rozpoznania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że zarzuty dotyczące ustroju sądownictwa, sposobu powołania sędziego czy składu Krajowej Rady Sądownictwa nie stanowią podstawy do wyłączenia sędziego w trybie art. 41 § 1 k.p.k. Przepisy te wymagają wskazania konkretnych okoliczności faktycznych lub zdarzeń procesowych, które mogłyby uzasadniać wątpliwości co do obiektywnego rozstrzygnięcia sprawy przez konkretnego sędziego. Kwestie ustrojowe nie mogą być przedmiotem postępowania incydentalnego o wyłączenie sędziego.
Czy wniosek o wyłączenie sędziego może być oparty na przepisach Prawa o prokuraturze, jeśli jego celem jest kwestionowanie ustrojowych podstaw funkcjonowania sądu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy Prawa o prokuraturze nie przewidują mechanizmów procesowych analogicznych do wyłączenia sędziego w celu kwestionowania ustrojowych podstaw funkcjonowania sądu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że przepisy Prawa o prokuraturze nie przewidują postulowanej przez prokuratora decyzji o 'wyznaczeniu składu orzekającego' czy 'zaprzestaniu wyznaczania składów orzekających'. Próba nadania wnioskowi pozorów czynności procesowej poprzez powołanie się na przepisy k.p.k. jest instrumentalna i nie zmienia rzeczywistego charakteru czynności, dla której brak jest podstaw prawnych.
Czy sędzia, którego dotyczy wniosek o wyłączenie pozostawiony bez rozpoznania, może brać udział w wydaniu postanowienia o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sędzia, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, może brać udział w wydaniu postanowienia o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania, jeśli zachodzi podstawa do pozostawienia wniosku bez rozpoznania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na swoje wcześniejsze orzecznictwo, zgodnie z którym obowiązek powstrzymania się sędziego od udziału w sprawie ma zastosowanie tylko wtedy, gdy wniosek o jego wyłączenie podlega rozpoznaniu. W przypadku pozostawienia wniosku bez rozpoznania, nie ma podstaw do wyłączenia sędziego z dalszego udziału w postępowaniu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. D. | osoba_fizyczna | skazany |
| Prokurator Prokuratury Okręgowej | organ_państwowy | wnioskodawca |
Przepisy (15)
Główne
k.p.k. art. 42 § 1
Kodeks postępowania karnego
Przepis ten, w zw. z art. 41 § 1 k.p.k., reguluje tryb wyłączenia sędziego, jednakże zarzuty muszą mieć charakter faktyczny, a nie ustrojowy.
k.p.k. art. 41 § 1
Kodeks postępowania karnego
Okoliczności mogące wywoływać wątpliwości co do bezstronności sędziego lub jego niezawisłości. Wnioski oparte na kwestiach ustrojowych są niedopuszczalne.
Pomocnicze
k.p.k. art. 41 § 2
Kodeks postępowania karnego
Stosowany per analogiam w kontekście decyzji o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania.
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
Wymieniony przez prokuratora jako skutek wadliwego składu sądu (pkt 2 - nienależyta obsada sądu).
Prawo o prokuraturze art. 2 § 1
Ustawa Prawo o prokuraturze
Podstawa prawna wniosku prokuratora, wskazująca na jego obowiązek ochrony praworządności.
Prawo o prokuraturze art. 3 § 1
Ustawa Prawo o prokuraturze
Podstawa prawna wniosku prokuratora, wskazująca na jego obowiązek ochrony praw obywateli i interesu społecznego.
Prawo o prokuraturze art. 5
Ustawa Prawo o prokuraturze
Podstawa prawna wniosku prokuratora.
k.k. art. 18 § 3
Kodeks karny
Dotyczy pomocnictwa, przywołany w kontekście sprawy karnej, której dotyczył wniosek o wyłączenie.
u.p.n. art. 55 § 3
Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii
Dotyczy przestępstw narkotykowych, przywołany w kontekście sprawy karnej, której dotyczył wniosek o wyłączenie.
k.k. art. 12
Kodeks karny
Czyn ciągły, przywołany w kontekście sprawy karnej, której dotyczył wniosek o wyłączenie.
k.k. art. 4 § 1
Kodeks karny
Stosowanie przepisów ustawy karnej, przywołany w kontekście sprawy karnej, której dotyczył wniosek o wyłączenie.
u.KRS art. 9a
Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa
Wspomniany w kontekście zarzutów prokuratora dotyczących wadliwości procedury nominacyjnej.
Konstytucja RP art. 179
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy powoływania sędziów przez Prezydenta RP na wniosek KRS, przywołany w kontekście zarzutów prokuratora.
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sprawiedliwego i publicznego rozpoznania sprawy przez niezawisły i bezstronny sąd.
Konstytucja RP art. 144 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zakres kompetencji Prezydenta RP, przywołany w kontekście wyroku TK P 22/19.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wniosek prokuratora o wyłączenie sędziego ma charakter ustrojowy, a nie faktyczny, co czyni go niedopuszczalnym w świetle art. 41 § 1 k.p.k. • Kwestie dotyczące sposobu powołania sędziego i składu organów nominacyjnych nie mogą być podstawą do wyłączenia sędziego w trybie postępowania karnego. • Przepisy Prawa o prokuraturze nie przewidują mechanizmów procesowych analogicznych do wyłączenia sędziego w celu kwestionowania ustrojowych podstaw funkcjonowania sądu. • Wniosek prokuratora jest próbą obejścia prawa i nadania pozorów dopuszczalności czynności procesowej, dla której brak jest podstaw prawnych.
Odrzucone argumenty
Sędzia SN Antoni Bojańczyk powinien zostać wyłączony od rozpoznawania sprawy ze względu na wadliwość jego powołania na urząd, wynikającą z udziału w procedurze nominacyjnej Krajowej Rady Sądownictwa, która nie spełnia standardów konstytucyjnych. • Udział sędziego powołanego w wadliwej procedurze narusza wymogi sądu ustanowionego ustawą, bezstronnego i niezawisłego, co stanowi rażące naruszenie prawa (art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.). • Należy zaprzestać wyznaczania do rozpoznania kasacji składów orzekających niespełniających wymogów sądu ustanowionego ustawą, bezstronnego i niezależnego.
Godne uwagi sformułowania
o charakterze ustrojowym • nie podlegają zarejestrowaniu w kontrolce rozstrzygnięć incydentalnych • nie można wyręczać prokuratora w trudzie zidentyfikowania właściwej podstawy procesowej • instrumentalny charakter • próba nadania czynności nieprzewidzianej przez obowiązujące przepisy prawa procesowego pozorów czynności prawnie dopuszczalnej
Skład orzekający
Antoni Bojańczyk
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego w zakresie niedopuszczalności wniosków o wyłączenie sędziego opartych na zarzutach ustrojowych, a także w kwestii stosowania przepisów k.p.k. w kontekście działań prokuratury kwestionujących ustrój sądownictwa."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i argumentacji prokuratora, może być trudne do bezpośredniego zastosowania w sprawach o inne rodzaje wyłączenia sędziego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii ustrojowych związanych z praworządnością, niezależnością sądownictwa i rolą prokuratury w systemie prawnym, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie.
“Sąd Najwyższy: Wnioski o wyłączenie sędziego oparte na 'ustrojowych' zarzutach są niedopuszczalne!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.