I KK 466/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuProkurator Prokuratury Okręgowej wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o wyłączenie sędziego od rozpoznawania sprawy kasacyjnej, wskazując na wadliwość jego powołania do Sądu Najwyższego oraz naruszenie wymogów konstytucyjnych i konwencyjnych dotyczących niezawisłego i bezstronnego sądu. Prokurator powołał się na liczne orzeczenia TSUE, ETPC oraz SN, argumentując, że udział sędziego powołanego w następstwie wadliwej procedury przed Krajową Radą Sądownictwa prowadzi do nienależytej obsady sądu i rażącego naruszenia prawa. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek, stwierdził, że jego charakter jest ustrojowy, a nie oparty na konkretnych okolicznościach faktycznych uzasadniających wyłączenie sędziego w rozumieniu art. 41 § 1 k.p.k. Podkreślono, że wątpliwości co do bezstronności czy niezawisłości sędziego nie mogą być wywodzone z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem. Sąd Najwyższy powołał się również na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 marca 2020 r. (sygn. P 22/19), który uznał za niezgodne z Konstytucją dopuszczenie badania wadliwości powołania sędziego w trybie art. 41 § 1 k.p.k. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uznał wniosek za niedopuszczalny z mocy ustawy i pozostawił go bez rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie niedopuszczalności wniosków o wyłączenie sędziego opartych wyłącznie na zarzutach ustrojowych dotyczących procedury powołania, a także interpretacja przepisów k.p.k. w kontekście orzecznictwa TK.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z wnioskami prokuratora dotyczącymi kwestii ustrojowych Sądu Najwyższego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wniosek prokuratora o wyłączenie sędziego, oparty na zarzutach dotyczących wadliwości jego powołania i kwestii ustrojowych, jest dopuszczalny w świetle przepisów Kodeksu postępowania karnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wniosek taki nie jest dopuszczalny.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że wniosek o wyłączenie sędziego, który opiera się wyłącznie na zarzutach ustrojowych dotyczących jego powołania, a nie na konkretnych okolicznościach faktycznych wskazujących na brak bezstronności, jest niedopuszczalny z mocy ustawy. Procedowanie w trybie art. 41 § 1 k.p.k. w takiej sytuacji jest wykluczone, a sam wniosek, mimo formalnego powołania się na przepisy k.p.k., ma charakter instrumentalny i próbuje obejść prawo.
Czy zarzuty dotyczące wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa mogą stanowić podstawę do wyłączenia sędziego w trybie art. 41 § 1 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 marca 2020 r. (sygn. P 22/19), badanie takich okoliczności w trybie art. 41 § 1 k.p.k. jest niedopuszczalne.
Uzasadnienie
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego uznał za niezgodne z Konstytucją dopuszczenie badania wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta RP na wniosek KRS w trybie art. 41 § 1 k.p.k. W związku z tym, Sąd Najwyższy nie może badać takich zarzutów w ramach wniosku o wyłączenie sędziego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K.Ś. | osoba_fizyczna | skazany |
| Prokurator Prokuratury Okręgowej | organ_państwowy | wnioskodawca |
Przepisy (11)
Główne
k.p.k. art. 42 § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do wniosku o wyłączenie sędziego.
k.p.k. art. 41 § 1
Kodeks postępowania karnego
Przesłanki wyłączenia sędziego z powodu wątpliwości co do jego bezstronności, niezawisłości lub ustanowienia mocą ustawy. Sąd Najwyższy podkreślił, że zarzuty muszą mieć charakter faktyczny, a nie ustrojowy.
Prawo o prokuraturze art. 3 § 1
Ustawa z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze
Podstawa do działania prokuratora w celu ochrony praworządności.
Prawo o prokuraturze art. 5
Ustawa z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze
Podstawa do działania prokuratora w celu ochrony praworządności.
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy przez właściwy, niezależny i bezstronny sąd.
Pomocnicze
k.p.k. art. 42 § 4
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do wniosku o wyłączenie sędziego (a contrario).
k.p.k. art. 41 § 2
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy sytuacji, gdy wniosek o wyłączenie sędziego nie podlega rozpoznaniu.
k.p.k. art. 40 § 1
Kodeks postępowania karnego
Przesłanka wyłączenia sędziego (pkt 1 - inne uzasadnione powody).
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
Wymienia rażące naruszenia prawa, które skutkują nieważnością postępowania (pkt 2 - nienależyta obsada sądu).
Konstytucja RP art. 179
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy powoływania sędziów przez Prezydenta RP na wniosek KRS.
u.KRS art. 9a
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa
Dotyczy wyboru sędziów do KRS.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wniosek prokuratora ma charakter ustrojowy i nie opiera się na konkretnych okolicznościach faktycznych uzasadniających wyłączenie sędziego. • Zarzuty dotyczące wadliwości powołania sędziego nie mogą być badane w trybie art. 41 § 1 k.p.k. na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego. • Wniosek prokuratora stanowi próbę obejścia prawa i nadania pozorów dopuszczalnej czynności procesowej dla czynności nieprzewidzianej przez przepisy. • Przepisy Prawa o prokuraturze nie przewidują trybu postępowania ani decyzji odpowiadającej wnioskowi o wykluczenie sędziego.
Odrzucone argumenty
Sędzia został wadliwie powołany, co narusza wymogi niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą. • Udział sędziego w składzie orzekającym prowadzi do nienależytej obsady sądu i rażącego naruszenia prawa. • Należy stosować przepisy k.p.k. dotyczące wyłączenia sędziego, nawet jeśli zarzuty dotyczą kwestii ustrojowych.
Godne uwagi sformułowania
o charakterze ustrojowym • nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem • czysto formalnym inkorporowaniu przez prokuratora [...] kodeksowych przepisów [...] ma na celu jedynie próbę obejścia instytucji obowiązującego prawa oraz zakamuflowanie rzeczywistej treści przedsiębranej czynności • nie podlegać zarejestrowaniu w kontrolce rozstrzygnięć incydentalnych ani w repertorium KB, a przekazuje się je sędziemu sprawozdawcy celem podjęcia stosownej decyzji
Skład orzekający
Antoni Bojańczyk
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie niedopuszczalności wniosków o wyłączenie sędziego opartych wyłącznie na zarzutach ustrojowych dotyczących procedury powołania, a także interpretacja przepisów k.p.k. w kontekście orzecznictwa TK."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z wnioskami prokuratora dotyczącymi kwestii ustrojowych Sądu Najwyższego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii ustrojowych związanych z funkcjonowaniem Sądu Najwyższego i prawem do sądu, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i szerszej publiczności.
“Sąd Najwyższy: Wniosek prokuratora o wykluczenie sędziego odrzucony. Kluczowa decyzja w sprawie praworządności.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.