I KK 443/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 grudnia 2022 r. rozpoznał kasację Rzecznika Praw Obywatelskich od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Zielonej Górze z dnia 10 listopada 1960 r., który utrzymał w mocy wyrok Sądu Powiatowego w Zielonej Górze z dnia 5 lipca 1960 r. skazujący T.M. na karę 3 lat pozbawienia wolności za przestępstwo z art. 133 § 1 k.k. z 1932 r. w związku z art. 4 ustawy o zaostrzeniu odpowiedzialności karnej za chuligaństwo. Czyn zarzucany T.M. dotyczył udziału w zajściach publicznych w dniu 30 maja 1960 r., związanych z eksmisją parafii z budynku zajmowanego od 1945 r. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, stwierdzając, że działania T.M. były słusznym protestem przeciwko naruszającym prawo działaniom władz, a interwencja Milicji Obywatelskiej była bezprawna, naruszając Konstytucję PRL. Wobec braku winy, skazanie T.M. zostało uznane za rażące naruszenie prawa materialnego. W konsekwencji Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok oraz utrzymany nim w mocy wyrok Sądu Powiatowego i uniewinnił T.M. od popełnienia zarzucanego mu czynu, obciążając kosztami procesu Skarb Państwa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 133 § 1 k.k. z 1932 r. w kontekście protestów obywatelskich przeciwko bezprawnym działaniom władzy; ochrona praw obywatelskich w PRL.
Dotyczy specyficznego kontekstu historycznego i prawnego PRL; przepis art. 133 § 1 k.k. z 1932 r. nie obowiązuje.
Zagadnienia prawne (1)
Czy działania osoby protestującej przeciwko bezprawnym działaniom organów władzy, naruszającym konstytucyjne prawa obywateli, mogą być uznane za przestępstwo chuligańskie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, działania przeciwstawiające się bezprawnym działaniom organów porządkowych, podejmowanym z rażącym pogwałceniem konstytucyjnych norm, nie wyczerpują znamion przestępstwa z art. 133 § 1 k.k. z 1932 roku.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że interwencja Milicji Obywatelskiej była bezprawna, naruszając wolność sumienia i wyznania gwarantowaną przez Konstytucję PRL. Działania T.M. były motywowane szczególną sytuacją i stanowiły uzasadniony opór, a przypisanie mu pobudek chuligańskich było nadużyciem ukrywającym rzeczywiste tło wydarzeń.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. M. | osoba_fizyczna | skazany |
Przepisy (5)
Główne
k.k. art. 133 § § 1
Kodeks karny
Sąd Najwyższy zinterpretował przepis w kontekście działań protestacyjnych przeciwko bezprawnym działaniom władzy, uznając, że nie wyczerpują one znamion przestępstwa chuligańskiego.
ustawa z dnia 22 maja 1958 roku art. 4
Ustawa o zaostrzeniu odpowiedzialności karnej za chuligaństwo
Pomocnicze
Konstytucja PRL z 1952 roku art. 70 § ust. 1
Konstytucja Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej
Przepis gwarantujący wolność sumienia i wyznania oraz swobodne wypełnianie funkcji religijnych przez kościoły został przywołany jako podstawa bezprawności działań Milicji Obywatelskiej.
k.p.k. art. 535 § § 5
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do rozpoznania kasacji w trybie uproszczonym.
k.p.k. art. 537 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do uchylenia wyroku i uniewinnienia w przypadku stwierdzenia niesłusznego skazania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Działania T.M. były uzasadnionym protestem przeciwko bezprawnym działaniom władz, naruszającym prawa obywatelskie i konstytucyjne. • Interwencja Milicji Obywatelskiej była bezprawna i naruszała Konstytucję PRL. • Przypisanie T.M. czynu z art. 133 § 1 k.k. z 1932 r. było rażącym naruszeniem prawa materialnego z uwagi na brak winy i rzeczywiste tło wydarzeń.
Godne uwagi sformułowania
Uczestnicy tych zajść działali w ramach słusznego protestu i oporu przeciwko naruszających przynależne im prawa działaniom ówczesnych władz. • Zachowania przeciwstawiające się bezprawnym działaniom organów porządkowych, podejmowanym z rażącym pogwałceniem obowiązujących konstytucyjnych norm, nie wyczerpują znamion przestępstwa z art. 133 § 1 k.k. z 1932 roku. • Przypisanie więc T. M., jak i innym wówczas skazanym, działania z pobudek chuligańskich było oczywistym nadużyciem, ukrywającym rzeczywiste tło i genezę owych wydarzeń.
Skład orzekający
Małgorzata Gierszon
przewodniczący, sprawozdawca
Barbara Skoczkowska
członek
Andrzej Stępka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 133 § 1 k.k. z 1932 r. w kontekście protestów obywatelskich przeciwko bezprawnym działaniom władzy; ochrona praw obywatelskich w PRL."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego kontekstu historycznego i prawnego PRL; przepis art. 133 § 1 k.k. z 1932 r. nie obowiązuje.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy niesłusznego skazania sprzed ponad 60 lat, które zostało naprawione przez Sąd Najwyższy. Pokazuje to, jak ważne jest dochodzenie prawdy historycznej i sprawiedliwości, nawet po wielu latach, a także jak sądy potrafią korygować błędy przeszłości.
“Po 62 latach Sąd Najwyższy uniewinnił mężczyznę skazanego za 'chuligaństwo' w obronie kościoła.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.