I KK 413/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWniosek obrońcy skazanej A. Z. dotyczył wyłączenia sędziego Sądu Najwyższego Pawła Kołodziejskiego od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego Adama Rocha, który był wyznaczony do rozpoznania kasacji w sprawie I KK 413/25. Obrońca argumentował, że udział sędziego Kołodziejskiego w rozpoznaniu wniosku o wyłączenie sędziego Rocha prowadziłby do nienależytej obsady sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Podstawą tego argumentu była wadliwa procedura powołania sędziów do Sądu Najwyższego, wynikająca z ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek, odwołał się do własnego orzecznictwa (uchwały z dnia 23 stycznia 2020 r. i 2 czerwca 2022 r.), które wskazywało, że udział w orzekaniu osoby powołanej w wadliwej procedurze prowadzi do nienależytej obsady sądu. Sąd podkreślił, że sędzia, którego prawidłowość powołania może być kwestionowana, musi być wyłączony od oceny własnego statusu lub statusu innego sędziego powołanego w podobny sposób, zgodnie z zasadą nemo iudex in causa sua. Wskazano również na orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (sprawy Reczkowicz i Wałęsa przeciwko Polsce), które potwierdza naruszenie art. 6 ust. 1 EKPC w przypadku orzekania przez składy sądów z udziałem sędziów powołanych w wadliwej procedurze. W konsekwencji, Sąd Najwyższy postanowił wyłączyć sędziego Pawła Kołodziejskiego od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego Adama Rocha, uznając, że jego udział naruszałby zasadę bezstronności i mógłby prowadzić do negatywnego odbioru społecznego orzeczeń.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie wadliwości procedury powoływania sędziów SN i jej konsekwencji dla bezstronności sądu oraz stosowania zasady nemo iudex in causa sua.
Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z wnioskiem o wyłączenie sędziego w Sądzie Najwyższym, ale stanowi rozwinięcie utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej wadliwości nominacji sędziowskich.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sędzia Sądu Najwyższego, powołany w procedurze, która została uznana za wadliwą przez Sąd Najwyższy i Europejski Trybunał Praw Człowieka, powinien być wyłączony od rozpoznania wniosku o wyłączenie innego sędziego powołanego w podobnej procedurze?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sędzia powinien zostać wyłączony.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że sędzia powołany w wadliwej procedurze, związanej z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na mocy ustawy z 2017 r., nie może obiektywnie ocenić wniosku o wyłączenie innego sędziego powołanego w podobny sposób. Taka sytuacja narusza zasadę nemo iudex in causa sua oraz gwarancje niezawisłości i bezstronności sędziego, a także art. 6 ust. 1 EKPC.
Czy udział sędziego powołanego w wadliwej procedurze nominacyjnej w składzie orzekającym Sądu Najwyższego stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, stanowi.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wielokrotnie wskazywał, że sam fakt orzekania przez osobę powołaną na stanowisko sędziego SN w wadliwej procedurze prowadzi do nienależytej obsady sądu, co jest bezwzględną przyczyną odwoławczą.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. Z. | osoba_fizyczna | skazana |
| obrońca skazanej | inne | wnioskodawca |
| M. M. | inne | adwokat |
Przepisy (4)
Główne
k.p.k. art. 40 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania karnego
Wyłączenie sędziego, gdy wynik postępowania może mieć znaczenie dla jego praw i obowiązków lub gdy sędzia miałby ocenić stosunek prawnoprocesowy, którego jest stroną lub znajduje się w identycznej sytuacji ustrojowo-procesowej.
k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Nienależyta obsada sądu jako bezwzględna przyczyna odwoławcza.
Pomocnicze
k.p.k. art. 42 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. określająca procedurę powołania sędziów SN, uznaną za wadliwą.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wadliwa procedura powołania sędziego do SN narusza zasadę niezawisłości i bezstronności. • Sędzia powołany w wadliwej procedurze nie może oceniać wniosku o wyłączenie innego sędziego powołanego w podobny sposób (zasada nemo iudex in causa sua). • Udział sędziego powołanego w wadliwej procedurze stanowi nienależytą obsadę sądu (art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.). • Orzekanie w składzie z sędzią powołanym w wadliwej procedurze narusza art. 6 ust. 1 EKPC.
Godne uwagi sformułowania
nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. • orzekania we własnej sprawie, z naruszeniem zasady nemo iudex in causa sua • sam fakt brania udziału w orzekaniu osoby powołanej na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w tym trybie prowadzi do nienależytej obsady sądu • wyłączeniu na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. podlega sędzia w sytuacji, w której miałby on dokonać oceny stosunku prawnoprocesowego (którego podmiotem, obok stron, jest także sędzia rozpoznający sprawę), wywierającego zarazem wpływ na jego własne prawa i obowiązki. • iudex in sua causa • eo ipso oceny zachodzącego między nim a stronami stosunku prawnoprocesowego • nie tylko troska o rzeczywistą bezstronność sędziego, ale także zapobieganie powstaniu negatywnego odbioru społecznego w tym przedmiocie.
Skład orzekający
Andrzej Stępka
przewodniczący
Paweł Kołodziejski
sędzia
Adam Roch
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie wadliwości procedury powoływania sędziów SN i jej konsekwencji dla bezstronności sądu oraz stosowania zasady nemo iudex in causa sua."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z wnioskiem o wyłączenie sędziego w Sądzie Najwyższym, ale stanowi rozwinięcie utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej wadliwości nominacji sędziowskich.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności, niezawisłości sędziowskiej i wpływu wadliwych procedur nominacyjnych na funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie.
“Sąd Najwyższy: Sędzia wyłączony od orzekania we własnej sprawie. Kluczowa decyzja ws. praworządności.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.