Orzeczenie · 2025-04-02

I KK 410/24

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2025-04-02
SNKarneprzestępstwa przeciwko życiu i zdrowiuWysokanajwyższy
odpowiedzialność karnapielęgniarkatransport medycznynieumyślne spowodowanie śmiercizaniechanieobowiązek gwarantaprzypisanie skutkukasacjaSąd Najwyższy

Sprawa dotyczy kasacji wniesionej przez prokuratora na niekorzyść pielęgniarki J. C., która została uniewinniona przez Sąd Okręgowy od zarzutu nieumyślnego spowodowania śmierci pacjenta D. S. podczas transportu medycznego. Pacjent zmarł po tym, jak wydostał się z jadącej karetki i został potrącony przez inny pojazd. Sąd Rejonowy pierwotnie uznał pielęgniarkę za winną i skazał ją na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, orzekając również zadośćuczynienie i koszty. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację, zmienił wyrok i uniewinnił pielęgniarkę, uznając, że jej zaniechanie (pozostawienie pacjenta bez nadzoru) nie miało bezpośredniego związku przyczynowego ze skutkiem, a zachowanie pacjenta było skrajnie nietypowe i trudne do przewidzenia. Prokurator w kasacji zarzucił Sądowi Okręgowemu rażące naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 2 k.k. w zw. z art. 9 § 2 k.k. i art. 155 k.k., poprzez błędne niezastosowanie i wadliwą weryfikację podstaw obiektywnego przypisania skutku. Sąd Najwyższy przychylił się do stanowiska prokuratora, uznając, że Sąd Okręgowy nieprawidłowo ocenił zakres obowiązków pielęgniarki jako gwaranta oraz obiektywną przewidywalność skutku. Sąd Najwyższy podkreślił, że w przypadku przestępstw popełnionych przez zaniechanie, kluczowe jest ustalenie naruszenia reguł ostrożności i zwiększenia ryzyka dla dobra prawnego na płaszczyźnie normatywnej. Z uwagi na powyższe, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania, wskazując na konieczność ponownej oceny związku normatywnego między zaniechaniem pielęgniarki a śmiercią pacjenta, z uwzględnieniem opinii biegłych.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Ustalanie odpowiedzialności karnej za zaniechanie w zawodach medycznych, obowiązek gwaranta, obiektywne przypisanie skutku w przestępstwach nieumyślnych, rola pielęgniarki w transporcie pacjenta.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji pacjenta z zaburzeniami świadomości i zachowaniem autodestrukcyjnym, wymaga oceny indywidualnych okoliczności sprawy.

Zagadnienia prawne (2)

Czy zaniechanie pielęgniarki polegające na pozostawieniu pacjenta bez nadzoru podczas transportu medycznego, które doprowadziło do jego śmierci, stanowi podstawę do przypisania jej odpowiedzialności karnej za nieumyślne spowodowanie śmierci?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli naruszenie reguł ostrożności przez pielęgniarkę istotnie zwiększyło ryzyko wystąpienia skutku, a skutek ten był obiektywnie przewidywalny z perspektywy wzorca normatywnego "dobrej" pielęgniarki.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Okręgowy błędnie ocenił podstawy obiektywnego przypisania skutku, nie rozpoznał obowiązku prawnego pielęgniarki jako gwaranta i nie zbadał, czy jej zaniechanie istotnie zwiększyło ryzyko dla życia pacjenta w sposób obiektywnie przewidywalny. Sprawa wymaga ponownego rozpoznania w celu właściwej oceny związku normatywnego.

Czy zachowanie pacjenta, który wydostał się z jadącej karetki i zginął, było zdarzeniem skrajnie nietypowym i nieprzewidywalnym, wyłączającym odpowiedzialność pielęgniarki?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Choć samo wyskoczenie z pojazdu jest nietypowe, to z perspektywy "dobrej" pielęgniarki, z uwzględnieniem stanu pacjenta, możliwość wystąpienia zaburzeń świadomości i autodestrukcyjnych zachowań mogła być przewidywalna, a brak nadzoru mógł zwiększyć ryzyko takiego zdarzenia.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że Sąd Okręgowy zbyt pochopnie uznał zdarzenie za nieprzewidywalne, ignorując stan pacjenta i obowiązki pielęgniarki. Opinia biegłych sugeruje, że przy bezpośrednim nadzorze istniałaby możliwość zapobieżenia skutkowi. Kwestia ta wymaga dalszych rozważań.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
Prokurator

Strony

NazwaTypRola
J. C.osoba_fizycznaoskarżona
D. S.osoba_fizycznapokrzywdzony
D. B.osoba_fizycznaoskarżony
R. S.osoba_fizycznaoskarżyciel posiłkowy
Prokuratura Krajowaorgan_państwowyprokurator
Prokuratura Rejonowa w Świdnicyorgan_państwowyprokurator

Przepisy (17)

Główne

k.k. art. 155

Kodeks karny

Nieumyślne spowodowanie śmierci.

k.k. art. 2

Kodeks karny

Odpowiedzialność za przestępstwo skutkowe popełnione przez zaniechanie, wymagająca prawnego, szczególnego obowiązku zapobiegnięcia skutkowi (pozycja gwaranta).

u.z.p.i.p. art. 11 § 1

Ustawa o zawodach pielęgniarki i położnej

Obowiązek pielęgniarki wykonywania zawodu z należytą starannością, zgodnie z etyką, poszanowaniem praw pacjenta, dbałością o jego bezpieczeństwo, zgodnie z wiedzą medyczną.

Pomocnicze

k.k. art. 160 § 2

Kodeks karny

Narażenie człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu.

k.k. art. 11 § 2

Kodeks karny

Zbieg przepisów ustawy (w pierwotnym akcie oskarżenia).

k.k. art. 9 § 2

Kodeks karny

Nieumyślność.

k.p.k. art. 4

Kodeks postępowania karnego

Obowiązek wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy.

k.p.k. art. 5 § 2

Kodeks postępowania karnego

Wątpliwości rozstrzygane na korzyść oskarżonego.

k.p.k. art. 7

Kodeks postępowania karnego

Ocena dowodów według własnego przekonania.

k.p.k. art. 410

Kodeks postępowania karnego

Sąd opiera się na całym zebranym materiale dowodowym.

k.p.k. art. 69 § 1

Kodeks postępowania karnego

Warunkowe zawieszenie wykonania kary.

k.p.k. art. 70 § 1

Kodeks postępowania karnego

Warunkowe zawieszenie wykonania kary.

k.p.k. art. 72 § 1

Kodeks postępowania karnego

Obowiązki nałożone na skazanego po warunkowym zawieszeniu kary.

k.p.k. art. 46 § 1

Kodeks postępowania karnego

Orzeczenie obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia.

k.p.k. art. 230 § 2

Kodeks postępowania karnego

Zwrot dowodów rzeczowych.

k.p.k. art. 627

Kodeks postępowania karnego

Zasądzenie kosztów postępowania.

k.p.k. art. 632 § 2

Kodeks postępowania karnego

Koszty ponoszone przez Skarb Państwa.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Rażące naruszenie prawa materialnego przez Sąd Okręgowy, polegające na błędnej weryfikacji podstaw obiektywnego przypisania skutku i zaniechaniu rozpoznania zakresu obowiązków pielęgniarki jako gwaranta. • Niewłaściwa ocena obiektywnej przewidywalności skutku w postaci śmierci pacjenta z perspektywy wzorca normatywnego "dobrej" pielęgniarki.

Odrzucone argumenty

Argumenty obrony J. C. podnoszone w apelacji, dotyczące braku przewidywalności zachowania pacjenta i braku bezpośredniego związku przyczynowego między zaniechaniem pielęgniarki a skutkiem.

Godne uwagi sformułowania

Podzielając ten pogląd, uznać należało, że skarżący, który wadliwej weryfikacji podstaw obiektywnego przypisania skutku upatrywał w zaniechaniu rozstrzygnięcia istnienia związku normatywnego pomiędzy zachowaniem oskarżonej a skutkiem w postaci śmierci pokrzywdzonego, podniósł uchybienie należące do kategorii naruszenia prawa materialnego a nie błędu w ustaleniach faktycznych. • W przypadku przestępstw materialnych dokonanych przez zaniechanie obiektywne przypisanie skutku ogranicza się jedynie do płaszczyzny normatywnej. • "Dobra" pielęgniarka, cechująca się wyższym od wymaganego w życiu codziennym stopniem staranności i przezorności miała w takich okolicznościach możliwość przewidzenia, że ograniczenie kontaktu z pacjentem do jego chwilowej obserwacji przez okienko uniemożliwi jej zaobserwowanie wystąpienia ponownego zaburzenia świadomości u pacjenta.

Skład orzekający

Zbigniew Puszkarski

przewodniczący

Małgorzata Gierszon

członek

Eugeniusz Wildowicz

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie odpowiedzialności karnej za zaniechanie w zawodach medycznych, obowiązek gwaranta, obiektywne przypisanie skutku w przestępstwach nieumyślnych, rola pielęgniarki w transporcie pacjenta."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji pacjenta z zaburzeniami świadomości i zachowaniem autodestrukcyjnym, wymaga oceny indywidualnych okoliczności sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa porusza kwestię odpowiedzialności zawodowej i karnej personelu medycznego w sytuacji tragicznego wypadku, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie i emocje.

Czy pielęgniarka odpowie za śmierć pacjenta, który wyskoczył z karetki? Sąd Najwyższy wraca do sprawy.

Sektor

medycyna

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst