I KK 374/25

Sąd Najwyższy2025-12-18
SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy
sąd najwyższywyłączenie sędziegobezstronnośćniezawiłośćkrajowa rada sądownictwaustrój sądownictwakodeks postępowania karnegoustawa o sądzie najwyższym

Sąd Najwyższy pozostawił bez rozpoznania wniosek o wyłączenie sędziego, uznając, że wątpliwości co do jego bezstronności nie mogą wynikać wyłącznie z trybu powołania.

Obrońca skazanej złożył wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego P.K. od rozpoznania wniosku o wyłączenie innego sędziego (S.S.). Argumentował, że sędzia P.K. został powołany na urząd w trybie budzącym wątpliwości ustrojowe. Sąd Najwyższy uznał wniosek za niedopuszczalny, stwierdzając, że kwestie ustrojowe związane z powołaniem sędziego nie mogą być wyłączną podstawą do podważenia jego bezstronności w trybie art. 41 § 1 k.p.k., a ustawa o Sądzie Najwyższym stanowi lex specialis w tym zakresie.

Sprawa dotyczyła wniosku obrońcy skazanej o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego, SSN P.K., od rozpoznania wniosku o wyłączenie innego sędziego, SSN S.S. Głównym argumentem obrońcy było to, że sędzia P.K. został powołany na urząd sędziego w trybie przewidzianym przez ustawę z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, co zdaniem wnioskodawcy narusza zasadę nemo iudex in causa sua. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek, postanowił pozostawić go bez rozpoznania jako niedopuszczalny z mocy ustawy. Sąd wskazał, że wątpliwości co do bezstronności sędziego nie mogą być wywodzone z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem, niezależnie od procedury nominacyjnej. Podkreślono, że zarzuty nie mogą mieć charakteru abstrakcyjnego i odnosić się do całych grup sędziów. Sąd odwołał się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego oraz postanowień Sądu Najwyższego, które potwierdzają, że okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia jego orzeczenia lub kwestionowania niezawisłości i bezstronności, zwłaszcza w kontekście specyficznych regulacji ustawy o Sądzie Najwyższym (art. 29 § 4 i 5). W związku z tym, zastosowanie art. 41 § 1 k.p.k. w sytuacji, gdy wniosek dotyczy okoliczności przewidzianych w art. 29 § 5 ustawy o SN, jest niedopuszczalne. Sąd dodał, że orzekanie przez sędziego powołanego w opisanym trybie nie jest równoznaczne ze złamaniem zasady nemo iudex in causa sua, jeśli nie wykazano dodatkowych okoliczności świadczących o naruszeniu standardów niezawisłości i bezstronności w konkretnej sprawie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, wątpliwości co do bezstronności sędziego nie mogą być wywodzone z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem, a ustawa o Sądzie Najwyższym stanowi lex specialis w tym zakresie, wyłączając możliwość badania określonych przesłanek w ogólnej procedurze.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego, wskazując, że zarzuty dotyczące trybu powołania sędziego nie mogą mieć charakteru abstrakcyjnego i odnosić się do całych grup sędziów. Podkreślono, że ustawa o Sądzie Najwyższym w art. 29 § 4 i 5 wprowadza szczególne regulacje dotyczące badania bezstronności, które wyłączają możliwość podważenia orzeczenia lub kwestionowania niezawisłości i bezstronności wyłącznie z powodu okoliczności towarzyszących powołaniu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

pozostawić bez rozpoznania

Strony

NazwaTypRola
K.S.osoba_fizycznaskazana
obrońca skazanejinnewnioskodawca
SSN P.K.innesędzia
SSN S.Sinnesędzia

Przepisy (7)

Główne

k.p.k. art. 41 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Wątpliwość co do bezstronności sędziego nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem. Zarzuty nie mogą mieć charakteru abstrakcyjnego i odnosić się do całych grup powołanych sędziów.

ustawa o SN art. 29 § § 4

Ustawa o Sądzie Najwyższym

Okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności. Stanowi lex specialis w stosunku do art. 41 § 1 k.p.k.

Pomocnicze

k.p.k. art. 42 § § 1

Kodeks postępowania karnego

ustawa o SN art. 29 § § 5

Ustawa o Sądzie Najwyższym

ustawa o SN art. 29

Ustawa o Sądzie Najwyższym

Szczególnie reguluje badanie kwestii bezstronności sędziego w kontekście okoliczności towarzyszących powołaniu sędziego oraz jego postępowania po powołaniu.

Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw

Ustawa o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wniosek o wyłączenie sędziego oparty na zarzutach ustrojowych dotyczących trybu powołania jest niedopuszczalny z mocy ustawy. Ustawa o Sądzie Najwyższym stanowi lex specialis w zakresie badania bezstronności sędziego SN, wyłączając stosowanie ogólnych przepisów k.p.k. w tym zakresie. Wątpliwości co do bezstronności muszą wynikać z konkretnych sytuacji i faktów związanych z osobą i zachowaniem sędziego, a nie z abstrakcyjnych kwestii ustrojowych.

Odrzucone argumenty

Sędzia powołany w trybie określonym ustawą z 2017 r. powinien zostać wyłączony z rozpoznania sprawy ze względu na naruszenie zasady nemo iudex in causa sua.

Godne uwagi sformułowania

wniosek o wyłączenie SSN P.K. od rozpoznania wniosku o wyłączenie SSN S.S. - pozostawić bez rozpoznania. wątpliwość co do bezstronności sędziego nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem ustawa o Sądzie Najwyższym w sposób szczególny reguluje badanie kwestii bezstronności sędziego w kontekście okoliczności towarzyszących powołaniu sędziego (...) stanowi lex specialis w stosunku do art. 41 § 1 k.p.k., wyłączając możliwość badania określonych w niej przesłanek w ogólnej procedurze niedopuszczalne jest zastosowanie art. 41 § 1 k.p.k. w sytuacji, gdy z treści wniosku o wyłączenie sędziego wynika, że dotyczy on okoliczności przewidzianych w art. 29 § 5 ustawy o SN

Skład orzekający

Małgorzata Bednarek

przewodniczący

P.K.

członek

S.S

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności orzekania przez sędziów powołanych w nowym trybie, interpretacja przepisów o wyłączeniu sędziego w Sądzie Najwyższym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wyłączenie sędziego SN w kontekście jego powołania; nie rozstrzyga merytorycznie sprawy karnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii ustrojowych związanych z niezawisłością i bezstronnością sędziów, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie publiczne i prawnicze.

Czy sędzia powołany w nowym trybie może orzekać? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
I KK 374/25
POSTANOWIENIE
Dnia 18 grudnia 2025 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Małgorzata Bednarek
w sprawie skazanej K.S.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 18 grudnia 2025 r.
wniosku obrońcy
o wyłączenie SSN P.K.
od rozpoznania wniosku o wyłączenie SSN S.S
postanowił:
wniosek o wyłączenie SSN P.K. od rozpoznania wniosku o wyłączenie SSN S.S. od rozpoznania sprawy o sygn. akt I KK 374/25 - pozostawić bez rozpoznania.
UZASADNIENIE
Zarządzeniem z 6 października 2025 r., SSN S.S. został wyznaczony do rozpoznania kasacji obrońcy od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 25 kwietnia 2025 r., sygn. akt II AKa 94/25, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Opolu z 18 grudnia 2024 r., sygn. akt III K 56/24.
Wnioskiem z 11 listopada 2025 r. obrońca skazanej wniósł o wyłączenie SSN S.S. od rozpoznania sprawy. Zarządzeniem z 17 listopada 2025 r., do rozpoznania wniosku o wyłączenie wyznaczono SSN P.K. Pismem z 24 listopada 2025 r., obrońca skazanej wniósł o wyłączenie od rozpoznania wniosku o wyłączenie SSN P.K.
Uzasadniając wniosek obrońca wskazał, że ww. sędzia został powołany na urząd sędziego w trybie przewidzianym w ustawie z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. Zdaniem autora wniosku rozpoznanie sprawy przez ww. sędziego będzie skutkować naruszeniem reguły
nemo iudex in causa sua.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek obrońcy o wyłączenie SSN P.K. od rozpoznana sprawy sygn. akt I KK 374/25, należało pozostawić bez rozpoznania jako niedopuszczalny z mocy ustawy.
Przedstawione w treści wniosku okoliczności nie mogły zostać rozpoznane w trybie art. 41 § 1 k.p.k. W orzecznictwie Sądu Najwyższego słusznie podkreśla się, że wątpliwość co do bezstronności sędziego nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem i to niezależnie od tego w jakim okresie i z jakimi ułomnościami w procedurze nominacyjnej doszło to tego powołania (zob. m. in. postanowienie SN z 21 czerwca 2023 r., IV KK 460/19; postanowienie SN z 31 października 2023 r., V KK 358/23). Podnoszone zarzuty nie mogą mieć bowiem charakteru abstrakcyjnego i odnosić się do całych grup powołanych sędziów (zob.
postanowienie SN z 10 sierpnia 2023 r., V KK 162/22).
Stanowisko wyrażone w postanowieniu SN z 210 sierpnia 2023 r., V KK 162/22), potwierdza również wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 marca 2020 r., sygn. akt P 22/19, z którego wynika, że art. 41 § 1 w związku z art. 42 § 1 ustawy z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 30), w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, w skład której wchodzą sędziowie wybrani na podstawie art. 9a ustawy z 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 84, 609, 730 i 914 oraz z 2020 r. poz. 190), jest niezgodny z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Także z brzmienia art. 29 § 4 ustawy z 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 622; dalej ustawa o SN), dodanego ustawą z 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 1259) wynika, że okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności. Skoro zatem ustawa o Sądzie Najwyższym w sposób szczególny reguluje badanie kwestii bezstronności sędziego w kontekście okoliczności towarzyszących powołaniu sędziego oraz jego postępowania po powołaniu (zob. art. 29 ustawy o SN), to w tym zakresie stanowi
lex specialis
w stosunku do art. 41 § 1 k.p.k., wyłączając możliwość badania określonych w niej przesłanek w ogólnej procedurze (zob. postanowienie SN z 26 stycznia 2023 r., V KK 485/21).
Konsekwencją tego stanu rzeczy jest konieczność uznania, iż niedopuszczalne jest zastosowanie art. 41 § 1 k.p.k. w sytuacji, gdy z treści wniosku o wyłączenie sędziego wynika, że dotyczy on okoliczności przewidzianych w art. 29 § 5 ustawy o SN, a tak właśnie jest w niniejszej sprawie. Takie procedowanie zmierzałoby do obejścia zawartego w art. 29 § 4 ustawy o Sądzie Najwyższym bezwzględnego zakazu, który nie dopuszcza możliwości podważenia orzeczenia wydanego z udziałem sędziego Sądu Najwyższego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności wyłącznie z powodu okoliczności towarzyszących powołaniu tego sędziego.
Orzekanie przez ww. sędziego nie jest także równoznaczne ze złamaniem zasady
nemo iudex in causa sua
. Okoliczność, że dana osoba została powołana na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego na skutek rekomendacji KRS ukształtowanej w trybie określonym przepisami wskazanej ustawy, a także treść sformułowanych w tym aspekcie zarzutów kasacyjnych, samo przez się nie przekłada się na ocenę przesłanek z art. 41 § 1 k.p.k. wobec innego sędziego, w tym wypadku, SSN P.K., zwłaszcza bez wykazania dodatkowych okoliczności, które miałyby świadczyć o naruszeniu przez tego sędziego standardów niezawisłości i bezstronności w konkretnej sprawie. Wątpliwości co do bezstronności w rozumieniu art. 41 § 1 k.p.k. muszą zatem wynikać z konkretnych sytuacji i faktów, związanych z osobą i zachowaniem sędziego, jego nastawienia do sprawy czy stron, czego nie wykazał wobec SSN P.K. autor wniosku.
Mając powyższe okoliczności na uwadze orzeczono jak w części dyspozytywnej niniejszego postanowienia.
[WB]
[r.g.]
‎

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI