I KK 358/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku skazanego A.P. o wydanie wyroku łącznego, mającego połączyć kary z kilku wcześniejszych skazań. Sąd Rejonowy w Poznaniu wydał wyrok łączny, łącząc kary z dwóch wyroków i umarzając postępowanie w pozostałym zakresie. Sąd Okręgowy w Poznaniu, rozpoznając apelację obrońcy, zmienił wyrok jedynie w zakresie podstawy prawnej, utrzymując go w mocy. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu kasacji obrońcy, uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej utrzymania w mocy rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu. Kluczowe zarzuty kasacji dotyczyły naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 85 § 1 k.k. w zw. z art. 86 § 1 k.k. i art. 4 § 1 k.k.) poprzez niezastosowanie przepisów obowiązujących przed 1 lipca 2015 r., które mogły być względniejsze dla skazanego, oraz naruszenia przepisów prawa procesowego (art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k.) przez brak właściwej kontroli apelacji. Sąd Najwyższy uznał zarzut naruszenia art. 433 § 2 k.p.k. za zasadny, wskazując na lakoniczne i arbitralne uzasadnienie Sądu Okręgowego. Podkreślono, że sądy obu instancji nie rozważyły wszystkich stanów prawnych obowiązujących w okresach popełnienia czynów i wydania wyroku łącznego, a także nieprawidłowo zinterpretowały przepisy przejściowe dotyczące kolizji ustaw (art. 19 ust. 1 ustawy nowelizującej z 2015 r. i art. 81 ust. 1 i 2 ustawy nowelizującej z 2020 r.), które wyłączały stosowanie art. 4 § 1 k.k. w sytuacji, gdy wszystkie kary zostały prawomocnie orzeczone przed 30 czerwca 2015 r. Sąd Najwyższy wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy powinien dokonać ponownej oceny możliwości połączenia kar z wyroków opisanych w punktach 2 i 3, stosując przepisy obowiązujące przed 1 lipca 2015 r.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów przejściowych dotyczących kolizji ustaw w zakresie kar łącznych oraz obowiązków sądu odwoławczego w kontroli apelacji.
Dotyczy specyficznej sytuacji kolizji przepisów Kodeksu karnego w kontekście wyroków łącznych, z uwzględnieniem przepisów przejściowych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy w przypadku kolizji przepisów prawa karnego materialnego dotyczących orzekania kary łącznej, należy stosować przepisy względniejsze dla skazanego (art. 4 § 1 k.k.), czy też przepisy przejściowe ustawy nowelizującej mają pierwszeństwo?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przepisy przejściowe ustawy nowelizującej (art. 19 ust. 1 ustawy z 2015 r. i art. 81 ust. 1 i 2 ustawy z 2020 r.) wyłączają stosowanie art. 4 § 1 k.k. w sytuacji, gdy wszystkie kary objęte postępowaniem o wydanie wyroku łącznego zostały prawomocnie orzeczone przed dniem wejścia w życie tych ustaw.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że przepisy przejściowe ustaw nowelizujących Kodeks karny z 2015 r. i 2020 r. regulują sposób rozstrzygania kolizji ustaw w zakresie kar łącznych. W szczególności, jeśli wszystkie kary zostały prawomocnie orzeczone przed 30 czerwca 2015 r., nie stosuje się art. 4 § 1 k.k. do wyboru względniejszej ustawy, a jedynie przepisy obowiązujące przed tą datą.
Czy Sąd Okręgowy prawidłowo rozpoznał zarzuty apelacji dotyczące niezastosowania przepisów prawa karnego materialnego obowiązujących przed 1 lipca 2015 r. przy orzekaniu kary łącznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Okręgowy naruszył art. 433 § 2 k.p.k. poprzez brak właściwej kontroli apelacji i lakoniczne, arbitralne ustosunkowanie się do zarzutów obrony.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Okręgowy nie rozpoznał należycie zarzutów apelacji dotyczących wyboru stanu prawnego przy orzekaniu kary łącznej. Uzasadnienie Sądu Okręgowego było jednozdaniowe i nie zawierało żadnych wyjaśnień ani odniesienia do argumentacji Sądu Rejonowego, co stanowi naruszenie obowiązku rzetelnego rozpoznania środka odwoławczego.
Czy zasada orzekania w jednym wyroku o całości na jednym systemie prawnym jest zasadą w polskiej procedurze karnej w odniesieniu do wyroków łącznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, taka zasada nie istnieje. Możliwość łączenia kar jednostkowych wymierzonych w odrębnych wyrokach jest konsekwencją realnego zbiegu przestępstw (lub wykonalności kar w okresie 2015-2020). Stan prawny powinien być określony dla każdego odrębnego zbiegu przestępstw.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że nie ma zasady nakazującej stosowanie jednego systemu prawnego do wszystkich kar łącznych orzekanych w jednym wyroku. Stan prawny powinien być ustalany dla każdego odrębnego zbiegu przestępstw, co zapewnia stabilność sytuacji prawnej skazanego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A.P. | osoba_fizyczna | skazany |
Przepisy (21)
Główne
k.k. art. 85 § §1 i 2
Kodeks karny
Dotyczy podstawy orzeczenia kary łącznej.
k.k. art. 85a
Kodeks karny
Dotyczy podstawy orzeczenia kary łącznej.
k.k. art. 86 § §1
Kodeks karny
Dotyczy wymiaru kary łącznej. W różnych stanach prawnych określał granice kary łącznej.
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw art. 19 § ust.1
Przepisy przejściowe wyłączające stosowanie art. 4 § 1 k.k. do kar prawomocnie orzeczonych przed dniem wejścia w życie ustawy.
Ustawa z dnia 19 czerwca 2020 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych udzielanych przedsiębiorcom dotkniętym skutkami COVID-19 oraz o uproszczonym postępowaniu o zatwierdzenie układu w związku z wystąpieniem COVID-19 art. 81 § ust 1 i 2
Przepisy przejściowe dotyczące stosowania przepisów Kodeksu karnego w brzmieniu dotychczasowym lub nadanym ustawą.
Pomocnicze
k.k. art. 4 § §1
Kodeks karny
Dotyczy zasady stosowania względniejszej ustawy. Sąd Najwyższy stwierdził, że nie miał zastosowania w tej sprawie ze względu na przepisy przejściowe.
k.k. art. 92
Kodeks karny
Dotyczy zasad wymiaru kary łącznej w brzmieniu obowiązującym przed 1 lipca 2015 r.
k.p.k. art. 572
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy umorzenia postępowania.
k.p.k. art. 457 § §3
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy obowiązku sądu odwoławczego do rozważenia wszystkich zarzutów apelacji.
k.p.k. art. 433 § §2
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy obowiązku sądu odwoławczego do ustosunkowania się do zarzutów apelacji.
k.p.k. art. 433 § §1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy granic zaskarżenia.
k.p.k. art. 440
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy rozpoznania sprawy niezależnie od granic zaskarżenia.
k.p.k. art. 519
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy przedmiotu kasacji.
k.k. art. 87 § §1
Kodeks karny
Uzupełniono podstawę prawną orzeczonej kary łącznej.
k.k. art. 13 § §1
Kodeks karny
Dotyczy usiłowania przestępstwa.
k.k. art. 279 § §1
Kodeks karny
Dotyczy kradzieży z włamaniem.
k.k. art. 189 § §1
Kodeks karny
Dotyczy pozbawienia wolności.
k.k. art. 270 § §3
Kodeks karny
Dotyczy fałszerstwa dokumentów.
k.k. art. 291 § §1
Kodeks karny
Dotyczy paserstwa.
k.k. art. 65 § §1
Kodeks karny
Dotyczy recydywy.
k.k. art. 71 § §1
Kodeks karny
Dotyczy grzywny.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa karnego materialnego (kolizja ustaw) przez sądy obu instancji. • Naruszenie przepisów prawa procesowego przez Sąd Okręgowy (brak kontroli apelacji). • Konieczność zastosowania przepisów względniejszych dla skazanego (art. 4 § 1 k.k.) lub przepisów obowiązujących przed 1 lipca 2015 r.
Godne uwagi sformułowania
nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem jakoby w sprawie zaistniała możliwość zastosowania przepisów obowiązujących przed 1 lipca 2015 r. dla połączenia dwoma węzłami kary łącznej wyroków opisanych w punkcie 2 i 3 oraz odrębnego połączenia skazań z punktach 4 i 5. • Stwierdzenie powyższe jest arbitralne i nie tylko nie zawiera żadnego wyjaśnienia zajętego stanowiska ale nawet nie odsyła do argumentacji Sądu Rejonowego. • Na Sądzie Odwoławczym ciąży bowiem obowiązek rozważenia wszystkich wniosków i zarzutów wskazanych w środku odwoławczym. • przepisów rozdziału IX Kodeksu karnego w brzmieniu nadanym tą ustawą nie stosuje się do kar prawomocnie orzeczonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, chyba że zachodzi potrzeba orzeczenia kary łącznej w związku z prawomocnym skazaniem po dniu jej wejścia w życie. • zasadą jest orzekanie w jednym wyroku o całości na jednym systemie prawnym
Skład orzekający
Dariusz Kala
przewodniczący
Jerzy Grubba
sprawozdawca
Michał Laskowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych dotyczących kolizji ustaw w zakresie kar łącznych oraz obowiązków sądu odwoławczego w kontroli apelacji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji kolizji przepisów Kodeksu karnego w kontekście wyroków łącznych, z uwzględnieniem przepisów przejściowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonej kwestii kolizji przepisów prawa karnego w czasie, co jest częstym problemem w praktyce prawniczej. Wyrok Sądu Najwyższego wyjaśnia istotne zasady interpretacji przepisów przejściowych i obowiązków sądu odwoławczego.
“Sąd Najwyższy rozstrzyga: Kiedy przepisy przejściowe wyłączają względniejszą ustawę w sprawach karnych?”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.