I KK 346/24

Sąd Najwyższy2024-10-09
SNKarnewykonanie karWysokanajwyższy
kara łącznakasacjawstrzymanie wykonaniaprawo karnesąd najwyższypostępowanie karne

Sąd Najwyższy wstrzymał wykonanie części wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu dotyczącej kary łącznej, uznając ją za wadliwą i skutkującą pogorszeniem sytuacji skazanego.

Sąd Najwyższy rozpoznał wnioski skazanego A.K. i jego obrońcy o wstrzymanie wykonania wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu, który zmieniał wyrok łączny Sądu Okręgowego w Zielonej Górze. Kasacja zarzucała rażące naruszenie prawa procesowego, skutkujące orzeczeniem kary łącznej w wyższym wymiarze niż w pierwszej instancji, mimo apelacji obrońcy. Sąd Najwyższy uznał, że wstrzymanie wykonania części wyroku dotyczącej kary łącznej jest uzasadnione ze względu na jej wadliwość i potencjalne pokrzywdzenie skazanego.

Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek skazanego A.K. i jego obrońcy o wstrzymanie wykonania wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 4 lipca 2024 r., sygn. akt II AKa 108/24, który zmieniał wyrok łączny Sądu Okręgowego w Zielonej Górze z dnia 18 marca 2024 r., sygn. akt II K 11/24. Kasacja wniesiona od wyroku Sądu Apelacyjnego zarzucała m.in. rażące naruszenie art. 434 § 1 k.p.k., polegające na uchyleniu części wyroku łącznego i orzeczeniu nowej kary łącznej w wymiarze 1 roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności, co skutkowało pogorszeniem sytuacji skazanego w stosunku do wyroku Sądu I instancji. Sąd Najwyższy, opierając się na utrwalonym poglądzie, że wstrzymanie wykonania orzeczenia powinno nastąpić, gdy uwzględnienie kasacji jest prawdopodobne, a wykonanie wyroku może prowadzić do nieodwracalnej dolegliwości, postanowił wstrzymać wykonanie wyroku Sądu Apelacyjnego w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w pkt 2, dotyczącego kary łącznej. Sąd uznał, że orzeczenie tej kary w wyższym wymiarze było wadliwe i skutkowało pogorszeniem sytuacji skazanego, co zostało przyznane nawet przez Sąd Apelacyjny. W odniesieniu do wniosku o uwzględnienie kasacji w całości na posiedzeniu, Sąd Najwyższy wskazał na dyskusyjność tezy o oczywistej zasadności całej kasacji, która podnosiła również zarzut niewspółmierności kary i postulowała uchylenie części umarzającej postępowanie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, wstrzymanie wykonania orzeczenia zaskarżonego kasacją powinno nastąpić w przypadku, gdy wstępny ogląd sprawy prowadzi do wniosku, że uwzględnienie skargi jest w znacznym stopniu prawdopodobne, a wykonywanie prawomocnego orzeczenia może prowadzić do pokrzywdzenia skazanego, powodując dla niego poważną i nieodwracalną dolegliwość.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy opiera się na swojej utrwalonej praktyce orzeczniczej, zgodnie z którą wstrzymanie wykonania wyroku jest dopuszczalne i celowe, gdy istnieje wysokie prawdopodobieństwo uwzględnienia kasacji, a dalsze wykonywanie orzeczenia mogłoby wyrządzić skazanemu nieodwracalną szkodę.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

wstrzymanie wykonania orzeczenia

Strona wygrywająca

A.K.

Strony

NazwaTypRola
A.K.osoba_fizycznaskazany

Przepisy (3)

Główne

k.p.k. art. 532 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Podstawa do wstrzymania wykonania orzeczenia zaskarżonego kasacją.

k.p.k. art. 434 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Zakaz reformationis in peius, który został naruszony poprzez orzeczenie kary łącznej w wyższym wymiarze niż w pierwszej instancji.

Pomocnicze

k.p.k. art. 523 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy przesłanek kasacji, w tym zarzutu rażącej niewspółmierności kary.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wstrzymanie wykonania wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu w zakresie kary łącznej jest uzasadnione ze względu na jej wadliwość i skutkowanie pogorszeniem sytuacji skazanego. Orzeczenie kary łącznej w wyższym wymiarze niż w pierwszej instancji, mimo apelacji obrońcy, stanowi naruszenie zakazu reformationis in peius.

Odrzucone argumenty

Kasacja w całości jest oczywiście zasadna i powinna zostać uwzględniona na posiedzeniu. Zarzut rażącej niewspółmierności kary jako podstawa kasacji.

Godne uwagi sformułowania

sytuacja skazanego okazała się mniej korzystna aniżeli ta, którą ukształtował wyrok Sądu I instancji mógł w realiach procesowych tej sprawy orzec wyłącznie karę łączną 1 roku pozbawienia wolności, by nie naruszyć zakazu określonego w tym przepisie orzeczenie kary w wyższym wymiarze nastąpiło z przyczyn, które należy tłumaczyć omyłką wstępny ogląd sprawy prowadzi do wniosku, że uwzględnienie skargi jest w znacznym stopniu prawdopodobne, a wykonywanie prawomocnego orzeczenia może prowadzić do pokrzywdzenia skazanego, powodując dla niego poważną i nieodwracalną dolegliwość

Skład orzekający

Zbigniew Puszkarski

inny

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wstrzymanie wykonania orzeczeń w sprawach karnych w przypadku prawdopodobieństwa uwzględnienia kasacji i ryzyka pokrzywdzenia skazanego; stosowanie zakazu reformationis in peius przy wydawaniu wyroków łącznych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z kasacją i wyrokiem łącznym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa karnego wykonawczego – możliwości wstrzymania wykonania kary i ochrony skazanego przed pogorszeniem jego sytuacji procesowej.

Sąd Najwyższy wstrzymał wykonanie kary: czy skazany uniknie pogorszenia swojej sytuacji?

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
I KK 346/24
POSTANOWIENIE
Dnia 9 października 2024 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Zbigniew Puszkarski
w sprawie
A.K.
w przedmiocie wyroku łącznego
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 9 października 2024 r.,
wniosków skazanego i jego obrońcy
o wstrzymanie wykonania prawomocnego orzeczenia
na podstawie art. 532 § 1 k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
wstrzymać - w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w pkt 2 - wykonanie wobec A.K. wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 4 lipca 2024 r., sygn. akt II AKa 108/24, zmieniającego wyrok łączny Sądu Okręgowego w Zielonej Górze z dnia 18 marca 2024 r., sygn. akt II K 11/24.
UZASADNIENIE
Kasację od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 4 lipca 2024 r., sygn. akt II AKa 108/24, zmieniającego wyrok łączny Sądu Okręgowego w Zielonej Górze z dnia 18 marca 2024 r., sygn. akt II K 11/24, wniosła obrońca z urzędu skazanego A.K. Zaskarżyła wyrok w całości i zarzuciła m.in. rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie prawa procesowego – art. 434 § 1 k.p.k., poprzez uchylenie zaskarżonego wyroku w punktach I i II w części dotyczącej objęcia karą łączną kary łącznej 9 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej wobec skazanego wyrokiem łącznym Sądu Okręgowego w Zielonej Górze z dnia 29 października 2020 r. w sprawie o sygn. akt II K 33/20 i umorzenie w tym zakresie postępowania oraz zmienienie wyroku w pkt 2 (powinno być: w pkt I, jeżeli konsekwentnie posługiwać się numeracją rozstrzygnięć przyjętą przez Sąd Okręgowy w wyroku łącznym) poprzez orzeczenie kary łącznej 1 roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności – co spowodowało, że sytuacja skazanego okazała się mniej korzystna aniżeli ta, którą ukształtował wyrok Sądu I instancji, choć apelacje złożył obrońca skazanego.
Kasację poparł prokurator Prokuratury Okręgowej w Zielonej Górze, wnioskując o jej uwzględnienie jako zasadnej.
Pismem adresowanym do Sądu Apelacyjnego w Poznaniu, przekazanym Sądowi Najwyższemu, skazany A.K. zwrócił się o wstrzymanie wykonania wyroku „do czasu wyjaśnienia sytuacji prawnej odnośnie kasacji wyroku”. Obrońca zaś pismem datowanym 12 września 2024 r. zwróciła się o uwzględnienie kasacji w całości na posiedzeniu z powodu jej oczywistej zasadności, nadto, zastrzegając, że czyni to na „wyraźną prośbę skazanego”, na podstawie art. 532 § 1 k.p.k. wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wnioski o wstrzymanie wykonania wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu wydanego w sprawie skazanego A.K. zasługiwały na uwzględnienie, jednak tylko w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w pkt 2 tego wyroku. W tym punkcie Sąd
ad quem
połączył dwie jednostkowe kary jednego roku pozbawienia wolności i wymierzył A.K. karę łączną jednego roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności. To właśnie orzeczenie było wadliwe i skutkowało pogorszeniem sytuacji skazanego wobec tej ukształtowanej wyrokiem Sądu I instancji, co przyznał w uzasadnieniu wyroku Sąd Apelacyjny. Wskazał, że „mógł w realiach procesowych tej sprawy orzec wyłącznie karę łączną 1 roku pozbawienia wolności, by nie naruszyć zakazu określonego w tym przepisie” (chodzi o art. 434 § 1 k.p.k.) oraz że orzeczenie kary w wyższym wymiarze nastąpiło „z przyczyn, które należy tłumaczyć omyłką”.
Sąd Najwyższy niejednokrotnie wyrażał pogląd, że wstrzymanie wykonania orzeczenia zaskarżonego kasacją powinno nastąpić w przypadku, gdy wstępny ogląd sprawy prowadzi do wniosku, że uwzględnienie skargi jest w znacznym stopniu prawdopodobne, a wykonywanie prawomocnego orzeczenia może prowadzić do pokrzywdzenia skazanego, powodując dla niego poważną i nieodwracalną dolegliwość (zob. np. postanowienia: z dnia 31 lipca 2019 r., IV KK 259/19; z dnia 19 października 2020 r., III KK 328/20; z dnia 16 lutego 2021 r., III KK 424/20).
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że praktycznie pewne jest uwzględnienie kasacji w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w pkt 2 zaskarżonego wyroku. Orzeka ono karę pozbawienia wolności w wymiarze niedopuszczalnym, którą w niemałej części skazany odbył, zatem celowe jest wstrzymanie wykonania wyroku w zakresie tego rozstrzygnięcia, które skutkuje realną dolegliwością dla skazanego, czego nie można powiedzieć o rozstrzygnięciu zawartym w pkt 1 zaskarżonego wyroku, umarzającym w określonym zakresie postępowanie o wydanie wyroku łącznego.
W odniesieniu do postulowanego przez obrońcę uwzględnienia kasacji w całości na posiedzeniu należy wskazać, że dyskusyjna jest teza o oczywistej zasadności całej kasacji, która - najwyraźniej wadliwie interpretując art. 523 § 1 k.p.k. - podnosi również zarzut rażącej niewspółmierności kary, nadto postuluje uchylenie wyroku w całości, tj. również jego części umarzającej postępowanie, chociaż skarżąca przyznała, że „co do zasady zgodzić należy się również z Sądem II Instancji, iż w świetle orzecznictwa w sprawach dotyczących wydania wyroku łącznego sąd odwoławczy jest zobowiązany do badania z urzędu, czy w czasie po wydaniu wyroku przez sąd pierwszej instancji nie doszło do zmiany stanu faktycznego na skutek wykonania w całości choćby jednej z kar podlegających łączeniu, a jeżeli taką zmianę stwierdzi, ma obowiązek ją uwzględnić”. Takie postąpienie Sądu odwoławczego samoistnie nie prowadziło do naruszenia w tej sprawie art. 434 § 1 k.p.k.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.
WB
[ms]

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI