Orzeczenie · 2025-09-17

I KK 321/24

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2025-09-17
SNKarneprawo karne wykonawczeWysokanajwyższy
sąd najwyższywyłączenie sędziegobezstronnośćniezawisłośćkrajowa rada sądownictwakpkustawa o snkasacjapostanowienie

Przedmiotem sprawy o sygnaturze I KK 321/24 było rozpoznanie kasacji prokuratora złożonej na niekorzyść młodszego chorążego J. G., uniewinnionego od popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. Obrońca oskarżonego złożył wnioski o wyłączenie sędziów Sądu Najwyższego Pawła Kołodziejskiego i Stanisława Stankiewicza od udziału w sprawie kasacyjnej. Jako podstawę wniosków wskazał, że objęci nimi sędziowie z powodów systemowych nie stanowią niezawisłego i bezstronnego sądu, wywodząc brak tych przymiotów z kwestii normatywnego kontekstu powołania sędziów przy udziale Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. Alternatywnie wniósł o przeprowadzenie testu bezstronności. Sąd Najwyższy, rozpatrując wnioski, zważył, że przedłożone przez obrońcę okoliczności nie mogą zostać rozpoznane w trybie art. 41 § 1 k.p.k. i muszą zostać uznane za niedopuszczalne z mocy ustawy. Sąd powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 marca 2020 r. (sygn. akt P 22/19), który uznał za niezgodny z Konstytucją przepis dopuszczający rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania. Podkreślono również, że wątpliwość co do bezstronności sędziego nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem, a zarzuty nie mogą mieć charakteru abstrakcyjnego. Sąd Najwyższy stwierdził, że ustawa o Sądzie Najwyższym stanowi lex specialis w stosunku do art. 41 § 1 k.p.k. w zakresie badania bezstronności sędziego, wyłączając możliwość badania określonych przesłanek w ogólnej procedurze. W konsekwencji, wnioski obrońcy, oparte wyłącznie na okolicznościach dotyczących powołania sędziów, zostały uznane za niedopuszczalne i pozostawione bez rozpoznania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Uzasadnienie niedopuszczalności wniosków o wyłączenie sędziego SN opartych wyłącznie na wadliwości procedury nominacyjnej.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji wniosków o wyłączenie sędziego SN w kontekście zmian prawnych dotyczących KRS i SN.

Zagadnienia prawne (2)

Czy wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego, oparty wyłącznie na zarzutach dotyczących wadliwości procedury powołania sędziego przez Krajową Radę Sądownictwa, może być rozpoznany w trybie art. 41 § 1 k.p.k.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, taki wniosek jest niedopuszczalny z mocy ustawy i podlega pozostawieniu bez rozpoznania.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołując się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego i własne, stwierdził, że kwestie ustrojowe związane z powołaniem sędziego nie mogą stanowić podstawy do jego wyłączenia w trybie ogólnym (art. 41 k.p.k.), a ustawa o Sądzie Najwyższym stanowi lex specialis w tym zakresie.

Czy okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego mogą stanowić wyłączną podstawę do podważenia jego niezawisłości i bezstronności?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, zgodnie z art. 29 § 4 ustawy o SN, nie mogą stanowić wyłącznej podstawy.

Uzasadnienie

Ustawa o Sądzie Najwyższym w sposób szczególny reguluje badanie kwestii bezstronności sędziego w kontekście okoliczności towarzyszących powołaniu, co wyłącza możliwość badania tych przesłanek w ogólnej procedurze.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Pozostawienie wniosków bez rozpoznania

Strony

NazwaTypRola
J. G.osoba_fizycznaoskarżony
Prokuratura Okręgowa w Warszawieorgan_państwowyskarżący
Paweł Kołodziejskiosoba_fizycznasędzia
Stanisław Stankiewiczosoba_fizycznasędzia

Przepisy (5)

Główne

k.p.k. art. 42 § 1

Kodeks postępowania karnego

w zw. z art. 41 § 1 k.p.k. a contrario

k.p.k. art. 41 § 1

Kodeks postępowania karnego

Niedopuszczalność rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego, gdy dotyczy on wyłącznie kwestii przewidzianych w art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym.

Pomocnicze

Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw

Przepisy dotyczące Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowane zgodnie z ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r.

ustawa o SN art. 29 § 4

Ustawa o Sądzie Najwyższym

Okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego SN nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności.

ustawa o SN art. 29 § 5

Ustawa o Sądzie Najwyższym

Przesłanki dotyczące powołania sędziego SN, które nie mogą być badane w ogólnej procedurze.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wnioski o wyłączenie sędziego oparte wyłącznie na kwestiach ustrojowych dotyczących powołania sędziego są niedopuszczalne w trybie art. 41 k.p.k. • Ustawa o Sądzie Najwyższym stanowi lex specialis w stosunku do art. 41 § 1 k.p.k. w zakresie badania bezstronności sędziego SN.

Odrzucone argumenty

Sędziowie SN z powodów systemowych nie stanowią niezawisłego i bezstronnego sądu z uwagi na sposób powołania przez KRS ukształtowaną ustawą z 2017 r.

Godne uwagi sformułowania

wnioski obrońcy o wyłączenie sędziów oceniane przez pryzmat art. 41 k.p.k. w aktualnym stanie procesowym muszą zostać uznane za niedopuszczalne z mocy ustawy • Przedstawione przez obrońcę okoliczności nie mogą zostać rozpoznane w tym trybie. • wątpliwość co do bezstronności sędziego nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem • zarzuty nie mogą mieć charakteru abstrakcyjnego i odnosić się do całych grup powołanych sędziów • okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności • w tym zakresie stanowi ona lex specialis w stosunku do art. 41 § 1 k.p.k., wyłączając możliwość badania określonych w niej przesłanek w ogólnej procedurze

Skład orzekający

Adam Roch

przewodniczący

Paweł Kołodziejski

członek

Stanisław Stankiewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie niedopuszczalności wniosków o wyłączenie sędziego SN opartych wyłącznie na wadliwości procedury nominacyjnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosków o wyłączenie sędziego SN w kontekście zmian prawnych dotyczących KRS i SN.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii ustrojowych związanych z niezawisłością i bezstronnością sędziów Sądu Najwyższego, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i poza nim.

Sąd Najwyższy odrzuca wnioski o wyłączenie sędziów. Kluczowa interpretacja przepisów o bezstronności.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst