Orzeczenie · 2025-12-17

I KK 294/25

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2025-12-17
SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy
wyłączenie sędziegoniezależność sądubezstronnośćKrajowa Rada Sądownictwanominacje sędziowskieEuropejska Konwencja Praw Człowiekaart. 439 k.p.k.kasacja

Wniosek o wyłączenie sędziego M.S. od udziału w sprawie Sądu Najwyższego o sygn. akt I KK 294/25 został złożony przez M.K. z uwagi na uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego, wynikające z wadliwego trybu jego powołania do Sądu Najwyższego. Wnioskodawca powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, ETPC oraz TSUE. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek, stwierdził, że zachodzą okoliczności uzasadniające wyłączenie sędziego z urzędu. Podkreślono, że zgodnie z uchwałą trzech połączonych Izb SN z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/2020), nienależyta obsada sądu zachodzi również wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego SN na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym ustawą z 2017 r. Sąd Najwyższy przywołał również wyrok ETPC z dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce, który stwierdza, że udział w procesie powoływania sędziów do KRS w składzie ukształtowanym nowelą z 2017 r. powoduje, że skład orzekający nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą. Sąd Najwyższy uznał, że sędzia M.S., powołany w takim trybie, nie spełnia konstytucyjnych warunków do sprawowania wymiaru sprawiedliwości. W związku z tym, aby uniknąć naruszenia standardu niezależnego i bezstronnego sądu (art. 6 ust. 1 EKPC) oraz bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., sędzia M.S. został wyłączony od udziału w sprawie.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Uzasadnienie wyłączenia sędziego z powodu wadliwej procedury nominacyjnej, powołując się na orzecznictwo SN i ETPC.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwej procedury nominacyjnej sędziów Sądu Najwyższego.

Zagadnienia prawne (2)

Czy sędzia powołany do Sądu Najwyższego w procedurze nominacyjnej ukształtowanej na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, może orzekać w sprawie, czy też zachodzi jego wyłączenie z uwagi na wątpliwości co do bezstronności i niezawisłości?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, sędzia powołany w takiej procedurze powinien zostać wyłączony od udziału w sprawie.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że sędzia powołany w wadliwej procedurze nominacyjnej, niezgodnej z Konstytucją i standardami ETPC, nie może orzekać, gdyż naruszałoby to prawo do niezależnego i bezstronnego sądu. Taki skład sądu stanowiłby nienależytą obsadę sądu.

Czy udział w procedurze nominacyjnej przed Krajową Radą Sądownictwa w składzie ukształtowanym na podstawie noweli z 2017 r. stanowi automatyczny powód do stwierdzenia uzasadnionej wątpliwości co do obiektywnej i subiektywnej bezstronności sędziego?

Odpowiedź sądu

Sama okoliczność udziału w procedurze nominacyjnej nie stanowi automatycznego powodu, ale musi być uwzględniana w szerszym kontekście, zwłaszcza w świetle orzecznictwa ETPC i SN.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że choć sama procedura nie jest automatycznym powodem wyłączenia, to w kontekście orzecznictwa ETPC (Reczkowicz) i SN, wadliwa procedura nominacyjna może prowadzić do wniosku o braku niezależności i bezstronności sądu.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Wyłączenie sędziego
Strona wygrywająca
M. K.

Strony

NazwaTypRola
M. K.osoba_fizycznawnioskodawca
M.S.osoba_fizycznasędzia

Przepisy (5)

Główne

k.p.k. art. 41 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.

Konstytucja RP art. 45 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do sądu.

Konstytucja RP art. 179

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Warunki powołania sędziego.

Pomocnicze

k.p.k. art. 42 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw

Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. tworząca wadliwy skład KRS.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wadliwa procedura nominacyjna sędziego M.S. narusza standardy niezależnego i bezstronnego sądu. • Udział sędziego powołanego w wadliwej procedurze stanowi nienależytą obsadę sądu. • Orzeczenie ETPC w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce potwierdza, że taki skład sądu nie jest sądem ustanowionym ustawą.

Godne uwagi sformułowania

nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 2017 r. • powołanie do Sądu Najwyższego jest zawsze pierwszym powołaniem na urząd w tym Sądzie, wymaga więc spełnienia szczególnych warunków i dochowania procedur, w których rzeczywiście można zweryfikować kompetencje kandydata, także z punktu widzenia jego cech istotnych dla zachowania niezawisłości i bezstronności. • sąd, w którego składzie by uczestniczył, nie spełniałby kryteriów określonych w art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka

Skład orzekający

Włodzimierz Wróbel

przewodniczący

M.S.

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyłączenia sędziego z powodu wadliwej procedury nominacyjnej, powołując się na orzecznictwo SN i ETPC."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwej procedury nominacyjnej sędziów Sądu Najwyższego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 9/10

Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności, niezależności sądownictwa i wadliwości procedur nominacyjnych, co jest tematem o dużym znaczeniu publicznym i prawniczym.

Sędzia Sądu Najwyższego wyłączony z powodu wadliwej nominacji – co to oznacza dla praworządności?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst