I KK 293/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuW sprawie sygn. akt I KK 293/25, obrońcy skazanego B.C. wnieśli o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Stanisława Stankiewicza od rozpoznania wniesionej kasacji. Jako podstawę wniosku wskazali wątpliwości co do bezstronności sędziego, wynikające z faktu jego powołania na urząd sędziego Sądu Najwyższego na podstawie rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa, której skład został ukształtowany na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. Wniosek ten został poparty przez Prokuratora Krajowego, który wszczął postępowanie o stwierdzenie niespełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek na posiedzeniu bez udziału stron, postanowił wyłączyć sędziego Stanisława Stankiewicza od rozpoznania kasacji. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, Sąd Najwyższy odwołał się do art. 41 § 1 k.p.k., zgodnie z którym sędzia ulega wyłączeniu, gdy istnieje okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności. Podkreślono, że ocena ta powinna uwzględniać wszelkie okoliczności, w tym stosunek sędziego do zmian w sądownictwie i akceptację działań organów władzy wobec sądów. Sąd wskazał, że już sam udział w procedurze powołania na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z 2017 r. może prowadzić do nienależytej obsady sądu, z uwagi na sprzeczną z Konstytucją zależność tego organu od władzy wykonawczej. Powołano się na orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (wyroki w sprawach Wałęsa przeciwko Polsce i Reczkowicz przeciwko Polsce), zgodnie z którym udział w procesie powoływania sędziów przez Krajową Radę Sądownictwa w składzie ukształtowanym nowelą z 2017 r. powoduje, że skład orzekający, w który wchodzi osoba tak powołana, nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC. W związku z tym, orzeczenie wydane przez taki skład byłoby obciążone wadą stanowiącą bezwzględną przyczynę odwoławczą w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie wniosków o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego ze względu na procedurę powołania oraz interpretację standardów niezależności i bezstronności sądu w świetle prawa krajowego i europejskiego.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z powoływaniem sędziów Sądu Najwyższego na podstawie przepisów ustawy z 2017 r. i orzecznictwa ETPC.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sędzia Sądu Najwyższego powołany na podstawie rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy z 2017 r. może być uznany za bezstronnego i niezawisłego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli istnieją uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności wynikające z procedury powołania, która może naruszać standardy konstytucyjne i konwencyjne.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że wadliwa procedura powołania sędziego, wynikająca z rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na podstawie ustawy z 2017 r., może prowadzić do naruszenia standardu niezależnego i bezstronnego sądu, co uzasadnia wyłączenie sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k.
Czy udział sędziego powołanego w procedurze nominacyjnej prowadzonej przez Krajową Radę Sądownictwa w składzie ukształtowanym na podstawie ustawy z 2017 r. stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zgodnie z wykładnią art. 6 ust. 1 EKPC przez Europejski Trybunał Praw Człowieka, taki skład sądu może nie spełniać wymogów niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy, powołując się na orzecznictwo ETPC, stwierdził, że udział w procesie powoływania sędziów przez wadliwie ukształtowaną KRS może skutkować tym, że orzeczenie wydane przez taki skład będzie obciążone wadą traktowaną jako naruszenie art. 6 ust. 1 EKPC, co na gruncie prawa polskiego stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. C. | osoba_fizyczna | skazany |
| M. H. | inne | obrońca |
| M. K. | inne | obrońca |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | wnioskodawca |
| Prokuratura Krajowa | organ_państwowy | wnioskodawca |
| Stanisław Stankiewicz | inne | sędzia Sądu Najwyższego |
Przepisy (6)
Główne
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
Pomocnicze
k.p.k. art. 42 § § 1 i 4
Kodeks postępowania karnego
u.SN art. 29
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Tryb wszczęcia postępowania o stwierdzenie niespełnienia przez sędziego SN wymogów niezawisłości i bezstronności.
k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Nienależyta obsada sądu jako bezwzględna przyczyna odwoławcza.
Konst. RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do rzetelnego procesu sądowego.
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. dotycząca Krajowej Rady Sądownictwa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wątpliwości co do bezstronności sędziego wynikające z procedury powołania na urząd na podstawie rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy z 2017 r. • Naruszenie standardu niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC w związku z wadliwą procedurą nominacyjną. • Możliwość wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Godne uwagi sformułowania
istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie • nie bez znaczenia jest stosunek sędziego do wprowadzanych zmian w sądownictwie, wyrażany chociażby w zakresie akceptacji niekonstytucyjnych działań organów władzy wykonawczej wobec sądów czy akceptacji utraty przez Krajową Radę Sądownictwa przymiotu niezależności • już sam udział w procedurze powołania na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami w/w ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. prowadzi do nienależytej obsady sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., z uwagi na sprzeczną z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej zależność tego organu od władzy wykonawczej i brak reprezentacji środowiska sędziowskiego • wykładni art. 41 § 1 k.p.k. należy dokonywać w taki sposób, aby zapewnić skuteczną ochronę prawa strony do rozpoznania konkretnej sprawy przez niezależny i bezstronny sąd • udział w procesie powoływania w Polsce sędziów takiego organu, jakim jest Krajowa Rada Sądownictwa, w składzie ukształtowanym nowelą z 2017 r. powoduje, że skład orzekający, w który wchodzi osoba tak powołana na urząd sędziego, nie stanowi w konkretnej sprawie niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC
Skład orzekający
Andrzej Stępka
przewodniczący
Stanisław Stankiewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wniosków o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego ze względu na procedurę powołania oraz interpretację standardów niezależności i bezstronności sądu w świetle prawa krajowego i europejskiego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z powoływaniem sędziów Sądu Najwyższego na podstawie przepisów ustawy z 2017 r. i orzecznictwa ETPC.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności, niezależności sądownictwa i bezstronności sędziów, co jest tematem o dużym znaczeniu społecznym i prawnym.
“Sąd Najwyższy wyłącza sędziego! Kluczowa decyzja w sprawie praworządności i niezależności sądów.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.