I KK 292/22

Sąd Najwyższy2022-09-06
SNKarneprzestępstwa przeciwko mieniuŚrednianajwyższy
kasacjapostępowanie karneSąd Najwyższydowodyzeznania świadkówwyjaśnienia oskarżonegoprawo procesowe karne

Podsumowanie

Sąd Najwyższy oddalił kasację obrońcy skazanego, uznając ją za oczywiście bezzasadną, w sprawie dotyczącej zarzutów naruszenia przepisów postępowania przy odczytywaniu wyjaśnień świadków.

Obrońca skazanego wniósł kasację od wyroku Sądu Apelacyjnego, zarzucając rażącą obrazę przepisów postępowania, w szczególności art. 182 § 3 k.p.k. w zw. z art. 186 § 1 k.p.k. oraz art. 391 § 2 k.p.k., poprzez dokonanie ustaleń faktycznych w oparciu o wyjaśnienia świadków, którzy skorzystali z prawa do odmowy zeznań. Sąd Najwyższy oddalił kasację, stwierdzając, że odczytanie wyjaśnień złożonych w charakterze oskarżonego przez osoby korzystające z prawa do odmowy zeznań jest dopuszczalne i nie stanowi naruszenia przepisów, a zarzuty obrońcy są oczywiście bezzasadne.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację obrońcy skazanego K. G. od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu, który zmienił wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu. Głównym zarzutem kasacji była rażąca obraza przepisów postępowania, w tym art. 182 § 3 k.p.k. w zw. z art. 186 § 1 k.p.k. oraz art. 391 § 2 k.p.k. Obrońca argumentował, że ustalenia faktyczne zostały dokonane w oparciu o wyjaśnienia świadków (D. J. i M. K.), którzy skorzystali z prawa do odmowy zeznań, co miało być niedopuszczalne. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście bezzasadną. W uzasadnieniu wskazano, że odczytanie protokołów wyjaśnień złożonych w charakterze oskarżonego przez osoby uprawnione do odmowy zeznań jest dopuszczalne na podstawie art. 391 § 2 k.p.k. i nie stanowi naruszenia zakazu dowodowego z art. 186 § 1 k.p.k., który dotyczy zakazu wykorzystania jako dowodu zeznań i zakazu odtworzenia zeznań. Sąd Najwyższy podkreślił, że w sprawie nie doszło do wykorzystania zeznań, a jedynie do odczytania wyjaśnień, co jest różnicą o charakterze prawnym. Sąd Najwyższy zgodził się, że uzasadnienie Sądu Apelacyjnego w tym zakresie było syntetyczne, jednak nie na tyle, by uzasadniało uwzględnienie kasacji. W konsekwencji kasację oddalono, a skazanego obciążono kosztami postępowania kasacyjnego.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, odczytanie protokołów złożonych poprzednio przez świadka wyjaśnień w charakterze oskarżonego jest dopuszczalne, nawet w wypadku skorzystania przez tę osobę z prawa do odmowy zeznań, i nie stanowi naruszenia art. 186 § 1 k.p.k. w zw. z art. 182 § 3 k.p.k.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy rozróżnił zeznania od wyjaśnień. Zakaz dowodowy z art. 186 § 1 k.p.k. dotyczy zakazu wykorzystania jako dowodu zeznań oraz zakazu odtworzenia zeznań, a nie wyjaśnień. Odczytanie wyjaśnień złożonych w charakterze oskarżonego jest dopuszczalne na podstawie art. 391 § 2 k.p.k.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie kasacji

Strona wygrywająca

SkarPaństwo

Strony

NazwaTypRola
K. G.osoba_fizycznaskazany

Przepisy (19)

Główne

k.p.k. art. 535 § 3

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 433 § 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 457 § 3

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 182 § 3

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 186 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 391 § 2

Kodeks postępowania karnego

Pomocnicze

k.k. art. 291 § 1

Kodeks karny

k.k. art. 12

Kodeks karny

k.k. art. 64 § 1

Kodeks karny

k.k. art. 258 § 1

Kodeks karny

k.k. art. 294 § 1

Kodeks karny

k.k. art. 65 § 1

Kodeks karny

k.k. art. 85

Kodeks karny

k.k. art. 86 § 1

Kodeks karny

k.k. art. 45 § 1

Kodeks karny

k.p.k. art. 537a

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 523

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 637a

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 636 § 1

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Odrzucone argumenty

Rażąca obraza przepisów postępowania (art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. i art. 182 § 3 k.p.k. w zw. z art. 186 § 1 k.p.k.) poprzez nierozważenie zarzutu obrońcy i niepodanie w uzasadnieniu, dlaczego uznano go za niezasadny. Rażąca obraza przepisów postępowania (art. 182 § 3 k.p.k. w zw. z art. 391 § 2 k.p.k.) poprzez dokonanie ustaleń faktycznych w oparciu o dowody w postaci zeznań świadków, którzy odmówili składania zeznań i skorzystali z prawa do odmowy zeznań.

Godne uwagi sformułowania

kasacja okazała się bezzasadna w stopniu oczywistym skarżący nie do końca poprawnie interpretuje sens uprawnienia z art. 182 § 3 k.p.k., jego implikacji o charakterze zakazu dowodowego wynikającego z art. 186 § 1 k.p.k. i znajdującego zastosowanie także do takiego układu procesowego przepisu art. 391 § 2 k.p.k., adresowanego do sądu meriti art. 391 § 2 k.p.k. wyraźnie dopuszcza, nawet w wypadku określonym w art. 182 § 3 k.p.k., możliwość odczytywania na rozprawie protokołów złożonych poprzednio przez świadka wyjaśnień w charakterze oskarżonego i takie postąpienie jest dopuszczalne rzekoma niekoherencja pomiędzy art. 391 § 2 k.p.k. i art. 186 § 1 k.p.k. w zw. z art. 182 § 3 k.p.k. nie ma miejsca pisemne motywy zaskarżonego wyroku w sferze odnoszącej się do analogicznego zarzutu podniesionego w apelacji obrońcy są bardzo syntetyczne

Skład orzekający

Marek Pietruszyński

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dopuszczalności odczytywania wyjaśnień świadków, którzy skorzystali z prawa do odmowy zeznań, oraz kwestia lakoniczności uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego w kontekście kasacji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej w postępowaniu karnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii procesowej w prawie karnym - dopuszczalności dowodów, co jest interesujące dla prawników procesualistów. Jednak brak nietypowych faktów czy zaskakującego rozstrzygnięcia obniża jej atrakcyjność dla szerszej publiczności.

Czy wyjaśnienia świadka, który odmówił zeznań, mogą obciążyć oskarżonego? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

inne

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

SN
Sygn. akt I KK 292/22
POSTANOWIENIE
Dnia 6 września 2022 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Marek Pietruszyński
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 6 września 2022 r.
sprawy K. G. skazanego z art. 291 § 1 k.k. i innych
z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 22 grudnia 2021 r., sygn. akt: II AKa
232/21
zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 25 lutego 2021 r., sygn. akt: III K
402/18
na podstawie art. 535§3 k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną,
2. zasądzić od skazanego na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy we Wrocławiu, wyrokiem z dnia 25 lutego 2021 r., sygn. akt III K 402/18 uznał oskarżonego K. G. za winnego:
1. przestępstwa z art. 291 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i skazał go na karę roku pozbawienia wolności oraz karę grzywny w wymiarze 50 stawek dziennych, przyjmując wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 50 zł;
II. przestępstwa z art. 258 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i skazał go na karę roku pozbawienia wolności;
III. przestępstwa z art. 291 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i skazał go na karę 2 lat pozbawienia wolności oraz karę grzywny w wymiarze 180 stawek dziennych, przyjmując wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 50 zł.
Na podstawie art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k. Sąd połączył kary jednostkowe pozbawienia wolności i grzywny opisane powyżej oraz wymierzył oskarżonemu K.G. karę łączną 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności i karę łączną grzywny w wymiarze 200 stawek dziennych przyjmując wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 50 zł a na podstawie art. 45 § 1 k.k. orzekł przepadek równowartości osiągniętych korzyści majątkowych w kwocie 59 950,00 zł.
Na skutek apelacji wniesionych przez prokuratora (na niekorzyść) i obrońcę oskarżonego Sąd Apelacyjny we Wrocławiu, wyrokiem z dnia 22 grudnia 2021 r., sygn. akt II AKa 232/21, zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że:
a) łączną wartość sprzętu elektronicznego stanowiącego przedmiot przestępstwa przypisanego oskarżonemu w pkt. III części rozstrzygającej ustalił na 936.260,98 zł;
b) w kwalifikacji prawnej czynów przypisanych oskarżonemu w pkt. I i III części rozstrzygającej w miejsce art. 12 k.k. powołał przepis art. 12 § 1 k.k.;
c) z podstawy wymiaru kar wymierzonych oskarżonemu w pkt. I, II i III części rozstrzygającej wyeliminował przepisy art. 64 § 1 k.k. i art. 12 k.k.;
d) za podstawę wymiaru kar łącznych wymierzonych oskarżonemu w miejsce art. 85 k.k. przyjął przepis art. 85 § 1 k.k..
W pozostałym zakresie zaskarżony wyrok został utrzymany w mocy.
Z kasacją od wyroku Sądu odwoławczego wystąpił obrońca skazanego. Skarżący zarzucił:
1. rażącą obrazę przepisów postępowania, która miała istotny wpływ na treść orzeczenia, co do winy oskarżonego tj. art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. poprzez ich niezastosowanie i nierozważenie zarzutu obrońcy naruszenia przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia tj. art. 182 § 3 k.p.k. w zw. z art. 186 § 1 k.p.k., a następnie niepodanie w treści uzasadnienia czym kierował się Sąd wydając wyrok i dlaczego uznał zarzut obrońcy za niezasadny, ograniczając się wyłącznie do stwierdzenia w treści uzasadnienia wyroku, że zarzut obrońcy jest oczywiście bezzasadny, ponieważ stracił on z pola widzenia art. 391 § 2 k.p.k. i w  oparciu o ten przepis wyjaśnienia złożone przez M. K. i D. J. mogły zostać odczytane, podczas gdy w odniesieniu do przepisów postępowania, których naruszenie zarzucił obrońca występują daleko idące spory w doktrynie, jak i w orzecznictwie, a samo wskazanie przepisu, na podstawie którego odczytano wyjaśnienia w żaden sposób nie wyjaśnia procesu myślowego Sądu Apelacyjnego;
2. rażącą obrazę przepisów postępowania, która miała istotny wpływ na treść orzeczenia, co do winy oskarżonego tj. art. 182 § 3 k.p.k. w zw. z art. 391 § 2 k.p.k. poprzez dokonanie ustaleń faktycznych w przedmiotowej sprawie, w oparciu o dowody w postaci zeznań i wyjaśnień świadka D. J. oraz świadka M. K. (osób przeciwko którym w momencie składania oświadczeń o skorzystaniu z prawa do odmowy składania zeznań w niniejszym postępowaniu toczyło się postępowanie karne o współudział w przestępstwie przed Sądem Okręgowym we Wrocławiu, Wydział III Kamy pod sygn. akt III K 215/18), podczas gdy osoby te w postępowaniu sądowym prowadzonym w niniejszej sprawie odmówiły składania zeznań, co miało miejsce odpowiednio na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2019 r., w przypadku świadka M. K. oraz w dniu 23 maja 2019 r., w przypadku świadka D. J., co doprowadziło do odczytania złożonych poprzednio przez świadka wyjaśnień w sprawie w charakterze oskarżonego, jednak nie pozwalało na podstawie tych odczytanych wyjaśnień czynić ustaleń faktycznych w sprawie.
Podnosząc powyższe zarzuty obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie Sądowi Apelacyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania.
W pisemnej odpowiedzi na kasację prokurator wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja okazała się bezzasadna w stopniu oczywistym, co umożliwiało oddalenie jej na posiedzeniu bez udziału stron (art. 535 § 3 k.p.k.).
Treść nadzwyczajnego środka zaskarżenia, obudowanie jego wywodów argumentacją odnoszącą się do brzmienia relewantnych przepisów ustawy procesowej jak również odwołanie się do uzasadnienia postanowienia Sądu Najwyższego z 20.04.2005 r., I KZP 8/05 zdają się wskazywać, że skarżący nie do końca poprawnie interpretuje sens uprawnienia z art. 182 § 3 k.p.k., jego implikacji o charakterze zakazu dowodowego wynikającego z art. 186 § 1 k.p.k. i znajdującego zastosowanie także do takiego układu procesowego
przepisu art. 391 § 2 k.p.k., adresowanego do sądu
meriti.
Przypomnieć należy, że w toku postępowania pierwszoinstancyjnego na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2019 r. stawił się M. K., który oświadczył, że korzysta z prawa do odmowy zeznań, natomiast w dniu 23 maja 2019 roku stawił się D. J., który również oświadczył, że korzysta z prawa do odmowy zeznań, przy czym w dniu 23 maja 2019 roku odczytano wyjaśnienia D. J., złożone w postępowaniu przygotowawczym. Na rozprawach nie odczytywano natomiast jakichkolwiek złożonych wcześniej zeznań D. J. ani M. K.. Skarżący nie wskazał żadnych innych okoliczności, w jakich miałyby zostać ujawnione zeznania D. J. oraz M. K..
Żaden z orzekających w sprawie Sądów nie czynił zatem ustaleń faktycznych w oparciu o
zeznania
(podkr. SN) D. J. czy M. K., co rzeczywiście byłoby niedopuszczalne. Natomiast art. 391 § 2 k.p.k. wyraźnie dopuszcza, nawet w wypadku określonym w art. 182 § 3 k.p.k., możliwość odczytywania na rozprawie protokołów złożonych poprzednio przez świadka wyjaśnień w charakterze oskarżonego i takie postąpienie jest dopuszczalne. Rzekoma niekoherencja pomiędzy art. 391 § 2 k.p.k. i art. 186 § 1 k.p.k. w zw. z art. 182 § 3 k.p.k. nie ma miejsca, skoro w art. 186 § 1 k.p.k. mowa jest o:
1) zakazie wykorzystania jako dowodu zeznań (a więc nie wyjaśnień) m.in. osoby uprawnionej do odmowy złożenia zeznań na podstawie art. 182 § 3 k.p.k.;
2) zakazie odtworzenia zeznań takiej osoby.
W sprawie nie wystąpiła którakolwiek z opisanych sytuacji. Sąd Okręgowy nie wykorzystywał zeznań D. J. ani M. K., skoro obaj wykorzystali przysługujące im prawo do odmowy złożenia zeznań. Z kolei wykorzystanie jako dowodu wyjaśnień tych osób nie stanowi „odtworzenia zeznań”, z uwagi na zupełnie inny reżim prawny procesowego pozyskiwania obu tych kategorii depozycji. Taki jest również sens powołanego jako argument za uwzględnieniem kasacji postanowienia Sądu Najwyższego z 20.04.2005 r., I KZP 8/05 (OSNKW 2005/4/40) i celowe jest w tym miejscu zasugerowanie skarżącemu bardziej wnikliwego zapoznania się z wywodem zawartym w uzasadnieniu tego orzeczenia.
Z pewnością natomiast zgodzić należało się ze skarżącym, że pisemne motywy zaskarżonego wyroku w sferze odnoszącej się do analogicznego zarzutu podniesionego w apelacji obrońcy są bardzo syntetyczne. Być może gdyby były one bardziej rozbudowane, autor kasacji zostałby utwierdzony w trafności rozumowania Sądu odwoławczego, który w pełni trafnie przyjął prawną dopuszczalność odczytania wyjaśnień osób wymienionych powyżej, co zarazem świadczy o rozpoznaniu zarzutu apelacji w tym zakresie w sposób odpowiadający wymogom art. 433 § 2 k.p.k. W tej płaszczyźnie lakoniczność argumentacji Sądu może być rozpatrywana wyłącznie w aspekcie pewnej niedoskonałości uzasadnienia wyroku, a uwzględniając, że – jak wykazano wcześniej – dotyczyła ona niekomplikowanego zagadnienia procesowego, nie mogło to prowadzić do uwzględnienia kasacji (
arg. ex
art. 537a k.p.k. i art. 523 § 1 zdanie pierwsze k.p.k.
a contrario
).
Uwzględniając powyżej przedstawioną argumentację, wobec niestwierdzenia jakichkolwiek podstaw do uwzględnienia kasacji, podlegała ona oddaleniu jako oczywiście bezzasadna.
Jednocześnie, na podstawie art. 637a k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 k.p.k. kosztami postępowania kasacyjnego obciążono skazanego nie znajdując podstaw do zwolnienia go z tego obowiązku.
Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej postanowienia.
[as]

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę