I KK 288/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego wniesioną na niekorzyść obwinionego A.R. od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Brzegu. Sąd Rejonowy uznał A.R. za winnego popełnienia dwóch wykroczeń: wyprzedzania bezpośrednio przed przejściem dla pieszych (art. 86b § 1 pkt 3 k.w.) oraz kierowania motorowerem w stanie nietrzeźwości i mimo braku uprawnień (art. 94 § 1 k.w.). Na podstawie art. 94 § 1 k.w. w zw. z art. 9 § 1 k.w. wymierzono karę grzywny w wysokości 1600 zł oraz zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 6 miesięcy. Wyrok uprawomocnił się z uwagi na brak sprzeciwu. Prokurator Generalny zarzucił w kasacji rażące naruszenie prawa procesowego, w tym art. 93 § 2 k.p.w., poprzez nieuzasadnione zastosowanie postępowania nakazowego, mimo istnienia wątpliwości co do winy i okoliczności popełnienia czynu z art. 94 § 1 k.w. Wskazano, że cofnięcie uprawnień w 2021 r. mogło sugerować popełnienie przestępstwa z art. 180a k.k., a nie tylko wykroczenia. Zarzucono również naruszenie art. 94 § 1 k.p.w. w zw. z art. 504 § 1 pkt 5 k.p.k. i art. 29 § 2 k.w. poprzez zbyt ogólnikowe określenie rodzaju pojazdu objętego zakazem. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście zasadną. Podkreślono, że postępowanie nakazowe jest dopuszczalne tylko w przypadkach oczywistych, gdy materiał dowodowy nie nasuwa istotnych wątpliwości. W niniejszej sprawie istniały wątpliwości co do czynu z art. 94 § 1 k.w., w tym dotyczące podstawy prawnej cofnięcia uprawnień i możliwości popełnienia przestępstwa z art. 180a k.k. Sąd Najwyższy przywołał orzecznictwo wskazujące, że kierowanie pojazdem mimo cofnięcia uprawnień umyślnie stanowi przestępstwo z art. 180a k.k. Ponadto, sąd pierwszej instancji nie określił precyzyjnie rodzaju pojazdu objętego zakazem, co stanowiło naruszenie art. 29 § 2 k.w. Z tych względów Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania, nakazując wyjaśnienie wszystkich wątpliwości i zastosowanie właściwych przepisów, w tym art. 9 § 2 k.w. zamiast art. 9 § 1 k.w. przy wymiarze kary za zbiegające się wykroczenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących postępowania nakazowego w sprawach wykroczeniowych, kwalifikacja prawna kierowania pojazdem bez uprawnień (wykroczenie vs. przestępstwo), wymóg precyzyjnego określenia rodzaju pojazdu w zakazie prowadzenia pojazdów.
Dotyczy specyficznej sytuacji cofnięcia uprawnień i potencjalnego zbiegu wykroczenia z przestępstwem. Orzeczenie SN uchyla wyrok sądu niższej instancji, co oznacza konieczność ponownego rozpoznania sprawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd może rozpoznać sprawę w postępowaniu nakazowym, gdy istnieją wątpliwości co do winy i okoliczności popełnienia czynu, w szczególności gdy cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami może sugerować popełnienie przestępstwa z art. 180a k.k. zamiast wykroczenia z art. 94 § 1 k.w.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postępowanie nakazowe jest dopuszczalne tylko w przypadkach oczywistych, gdy materiał dowodowy nie nasuwa istotnych wątpliwości co do winy i okoliczności popełnienia czynu. W przypadku wątpliwości, sprawę należy rozpoznać w postępowaniu zwyczajnym.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że postępowanie nakazowe jest instytucją prawa procesowego zastrzeżoną dla najbardziej oczywistych przypadków. W sytuacji, gdy z materiału dowodowego wynikają wątpliwości co do okoliczności popełnienia czynu i winy obwinionego, w tym co do kwalifikacji prawnej czynu (wykroczenie vs. przestępstwo), sąd powinien odstąpić od orzekania w trybie nakazowym.
Czy zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych orzeczony na podstawie art. 29 § 2 k.w. musi precyzyjnie określać rodzaj pojazdu, którego zakaz dotyczy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd orzekając zakaz prowadzenia pojazdów na podstawie art. 29 § 2 k.w. winien określić rodzaj pojazdu, którego zakaz dotyczy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że sąd pierwszej instancji nie spełnił wymogu art. 29 § 2 k.w., orzekając ogólny zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych bez doprecyzowania rodzaju pojazdu, którego zakaz ma dotyczyć.
Jak należy kwalifikować prawnie czyn polegający na kierowaniu pojazdem mechanicznym mimo cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Jeśli osoba prowadzi pojazd mechaniczny umyślnie mimo cofnięcia uprawnień, odpowiada za przestępstwo z art. 180a k.k. Jeśli działa nieumyślnie, może odpowiadać za wykroczenie z art. 94 § 1 k.w.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy przywołał utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym umyślne kierowanie pojazdem mimo cofnięcia uprawnień realizuje znamiona przestępstwa z art. 180a k.k., podczas gdy nieumyślne działanie może być kwalifikowane jako wykroczenie z art. 94 § 1 k.w.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A.R. | osoba_fizyczna | obwiniony |
Przepisy (11)
Główne
k.w. art. 86 b § 1 pkt 3
Kodeks wykroczeń
k.w. art. 94 § 1
Kodeks wykroczeń
k.p.w. art. 93 § 2
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
k.p.k. art. 504 § 1 pkt 5
Kodeks postępowania karnego
k.w. art. 29 § 2
Kodeks wykroczeń
k.k. art. 180 a
Kodeks karny
Pomocnicze
k.w. art. 9 § 1
Kodeks wykroczeń
k.p.w. art. 112
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
k.p.k. art. 535 § 5
Kodeks postępowania karnego
k.w. art. 9 § 2
Kodeks wykroczeń
Prawo o ruchu drogowym
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 93 § 2 k.p.w. poprzez nieuzasadnione zastosowanie postępowania nakazowego, gdy istniały wątpliwości co do winy i okoliczności popełnienia czynu. • Możliwość popełnienia przestępstwa z art. 180a k.k. zamiast wykroczenia z art. 94 § 1 k.w. • Naruszenie art. 29 § 2 k.w. poprzez zbyt ogólnikowe określenie rodzaju pojazdu objętego zakazem.
Godne uwagi sformułowania
Postępowanie nakazowe jest instytucją prawa procesowego, której stosowanie zastrzeżono do najbardziej oczywistych przypadków • Przesłanka braku wątpliwości co do okoliczności popełnienia czynu i winy oskarżonego odnosi się zarówno do wszystkich ustaleń w zakresie sprawstwa czynu, jak i wszystkich okoliczności mających wpływ na dokonanie właściwej oceny prawnej tego czynu. • brak wymaganych uprawnień” w rozumieniu art. 94 § 1 k.w. obejmuje zarówno sytuację, gdy dana osoba w ogóle nie uzyskała uprawnień do prowadzenia pojazdu określonej kategorii w sposób wskazany w przepisach ustawy - Prawo o ruchu drogowym, utraciła je w wyniku cofnięcia i musi ponownie ubiegać się o uzyskanie takich uprawnień lub posiadając de facto takie uprawnienia nie może w danej chwili ich realizować i z nich korzystać z uwagi np. na ich czasowe "zawieszenie", nie powodujące jednak ich definitywnej utraty • osoba, która prowadzi pojazd mechaniczny mimo cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami i czyni to umyślnie, będzie odpowiadała za przestępstwo z art. 180 a k.k.
Skład orzekający
Małgorzata Bednarek
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących postępowania nakazowego w sprawach wykroczeniowych, kwalifikacja prawna kierowania pojazdem bez uprawnień (wykroczenie vs. przestępstwo), wymóg precyzyjnego określenia rodzaju pojazdu w zakazie prowadzenia pojazdów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji cofnięcia uprawnień i potencjalnego zbiegu wykroczenia z przestępstwem. Orzeczenie SN uchyla wyrok sądu niższej instancji, co oznacza konieczność ponownego rozpoznania sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego wykroczenia drogowego, ale z interesującym aspektem prawnym dotyczącym rozróżnienia między wykroczeniem a przestępstwem oraz prawidłowości stosowania procedury nakazowej. Pokazuje, jak ważne są szczegóły w prawie.
“Czy jazda bez uprawnień to zawsze wykroczenie? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy grozi za to więzienie.”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.