I KK 269/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację Rzecznika Praw Obywatelskich od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Szamotułach z dnia 26 kwietnia 2024 r., sygn. akt II W 295/24. Wyrokiem tym obwiniony P.S. został uznany za winnego kradzieży wody toaletowej o wartości 174,99 zł, popełnionej w dniu 10 stycznia 2024 r. w sklepie R. w M. Nałożono na niego grzywnę w kwocie 300 zł oraz obowiązek zapłaty równowartości skradzionego mienia. Kasacja zarzuciła rażące naruszenie przepisu prawa procesowego, tj. art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w. w zw. z art. 104 § 1 pkt 7 k.p.w., polegające na ukaraniu obwinionego za czyn, w sprawie którego postępowanie zostało już wcześniej wszczęte i prawomocnie zakończone wyrokiem nakazowym z dnia 4 kwietnia 2024 r., sygn. akt II W 93/24. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście zasadną, stwierdzając, że obwiniony został dwukrotnie ukarany za ten sam czyn. Wskazał, że oba postępowania dotyczyły tej samej osoby, tego samego czynu, popełnionego w tym samym miejscu i czasie, na szkodę tego samego pokrzywdzonego. Ponieważ pierwsze postępowanie zostało wszczęte wcześniej i zakończyło się prawomocnym wyrokiem, drugie postępowanie i wydany w nim wyrok nakazowy zapadły z naruszeniem negatywnej przesłanki procesowej (lis pendens). W konsekwencji Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok nakazowy i umorzył postępowanie, a kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaNaruszenie zasady ne bis in idem w postępowaniu wykroczeniowym, konsekwencje dwukrotnego ukarania za ten sam czyn, stosowanie art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w. i art. 104 § 1 pkt 7 k.p.w.
Dotyczy specyficznej sytuacji podwójnego postępowania w sprawach o wykroczenia zakończonych wyrokami nakazowymi.
Zagadnienia prawne (1)
Czy ponowne ukaranie obwinionego wyrokiem nakazowym za czyn, w sprawie którego postępowanie zostało już wcześniej wszczęte i prawomocnie zakończone, stanowi rażące naruszenie prawa procesowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, stanowi rażące naruszenie prawa procesowego, w szczególności art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w. w zw. z art. 104 § 1 pkt 7 k.p.w.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że obwiniony został dwukrotnie ukarany za ten sam czyn, co jest niedopuszczalne. Wskazał na istnienie negatywnej przesłanki procesowej (lis pendens) w momencie wszczynania drugiego postępowania i wydawania w nim wyroku, co skutkowało bezwzględną przyczyną odwoławczą.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. S. | osoba_fizyczna | ukarany |
| R. SDP Sp. z o.o. | spółka | pokrzywdzony |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_państwowy | skarżący (wnoszący kasację) |
Przepisy (6)
Główne
k.w. art. 119 § 1
Kodeks wykroczeń
k.p.w. art. 5 § 1
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza, jeżeli postępowanie co do tego samego czynu obwinionego zostało prawomocnie zakończone lub wcześniej wszczęte, toczy się.
k.p.w. art. 104 § 1
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Wskazanie na bezwzględną przyczynę odwoławczą w postaci ponownego ukarania za ten sam czyn.
Pomocnicze
k.p.w. art. 112
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
k.p.k. art. 535 § 5
Kodeks postępowania karnego
Tryb posiedzenia w sprawach kasacyjnych.
k.p.k. art. 537 § 2
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postępowanie w tej samej sprawie zostało już wcześniej wszczęte i prawomocnie zakończone. • Dwukrotne ukaranie za ten sam czyn stanowi rażące naruszenie prawa procesowego.
Godne uwagi sformułowania
P. S. został dwukrotnie ukarany za ten sam czyn. • W realiach niniejszej sprawy, biorąc pod uwagę kryteria podmiotowo-przedmiotowe, nie budzi bowiem żadnych wątpliwości okoliczność, że oba postępowania [...] odnosiły się do tej samej osoby obwinionego P. S. , a przedmiotem oceny sądów był ten sam czyn, który miał zostać popełniony w tym samym miejscu i czasie, na szkodę tego samego pokrzywdzonego. • Zarówno zatem wszczęcie [...] kolejnego postępowania [...], jak i wydanie [...] kolejnego wyroku nakazowego, nastąpiło pomimo istnienia negatywnej przesłanki procesowej określonej w art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w. w postaci lis pendens, co w efekcie skutkowało wystąpieniem bezwzględnej przyczyny odwoławczej, określonej w art. 104 § 1 pkt 7 k.p.w.
Skład orzekający
Stanisław Stankiewicz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Naruszenie zasady ne bis in idem w postępowaniu wykroczeniowym, konsekwencje dwukrotnego ukarania za ten sam czyn, stosowanie art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w. i art. 104 § 1 pkt 7 k.p.w."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podwójnego postępowania w sprawach o wykroczenia zakończonych wyrokami nakazowymi.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak istotne jest przestrzeganie podstawowych zasad procesowych, takich jak zakaz ponownego karania za ten sam czyn (ne bis in idem), nawet w sprawach o wykroczenia. Jest to przykład błędu proceduralnego, który został naprawiony przez Sąd Najwyższy.
“Dwukrotnie ukarany za kradzież wody toaletowej? Sąd Najwyższy prostuje błąd Sądu Rejonowego.”
Dane finansowe
WPS: 174,99 PLN
grzywna: 300 PLN
równowartość skradzionego mienia: 174,99 PLN
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.