I KK 263/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku obrońcy skazanych o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego, Antoniego Bojańczyka, od rozpoznania kasacji. Następnie obrońca złożył kolejny wniosek, tym razem o wyłączenie sędziego Anny Dziergawki od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego Bojańczyka. Jako podstawę wyłączenia sędzi Dziergawki wskazano wątpliwości co do jej bezstronności, wynikające z trybu powołania na urząd sędziego na podstawie ustawy z 2017 r. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek o wyłączenie sędzi Dziergawki, postanowił pozostawić go bez rozpoznania jako niedopuszczalny. Sąd uzasadnił, że wątpliwości co do bezstronności sędziego nie mogą być wywodzone z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem, niezależnie od procedury nominacyjnej. Podkreślono, że zarzuty nie mogą mieć charakteru abstrakcyjnego. Sąd odwołał się do orzecznictwa Sądu Najwyższego oraz wyroku Trybunału Konstytucyjnego, wskazując, że ustawa o Sądzie Najwyższym stanowi lex specialis w zakresie badania bezstronności sędziego w kontekście okoliczności powołania, wyłączając możliwość badania tych przesłanek w ogólnej procedurze. Wobec tego, niedopuszczalne jest stosowanie art. 41 § 1 k.p.k., gdy wniosek dotyczy okoliczności przewidzianych w art. 29 § 5 ustawy o SN, co miało miejsce w tej sprawie. Sąd stwierdził, że orzekanie przez sędziego powołanego w opisanym trybie nie jest równoznaczne ze złamaniem zasady nemo iudex in causa sua, a wątpliwości co do bezstronności muszą wynikać z konkretnych sytuacji i faktów związanych z osobą i zachowaniem sędziego, czego w tym przypadku nie wykazano.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie wniosków o wyłączenie sędziego SN, interpretacja przepisów dotyczących niezależności sądownictwa i procedury nominacyjnej.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z powołaniem sędziów SN na podstawie przepisów z lat 2017-2022.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wątpliwości co do bezstronności sędziego, wynikające z trybu jego powołania na urząd, mogą stanowić podstawę do jego wyłączenia od rozpoznania sprawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wątpliwości co do bezstronności sędziego nie mogą być wywodzone z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem, niezależnie od procedury nominacyjnej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że ustawa o Sądzie Najwyższym stanowi lex specialis w zakresie badania bezstronności sędziego w kontekście okoliczności powołania, wyłączając możliwość badania tych przesłanek w ogólnej procedurze. Zarzuty muszą wynikać z konkretnych sytuacji i faktów, a nie mieć charakteru abstrakcyjnego.
Czy wniosek o wyłączenie sędziego, oparty wyłącznie na okolicznościach towarzyszących jego powołaniu, jest dopuszczalny na gruncie art. 41 § 1 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, taki wniosek jest niedopuszczalny z mocy ustawy, gdyż stanowi próbę obejścia bezwzględnego zakazu kwestionowania niezawisłości i bezstronności sędziego wyłącznie z powodu okoliczności towarzyszących powołaniu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że art. 29 § 4 ustawy o Sądzie Najwyższym wprowadza bezwzględny zakaz podważania orzeczenia lub kwestionowania niezawisłości i bezstronności sędziego wyłącznie z powodu okoliczności towarzyszących powołaniu. Procedowanie w oparciu o takie zarzuty naruszałoby ten zakaz.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| N. K. | osoba_fizyczna | skazany |
| O. C. | osoba_fizyczna | skazany |
| J. E. | osoba_fizyczna | skazany |
| obrońca skazanych | inne | wnioskodawca |
| SSN Antoni Bojańczyk | inne | sędzia |
| SSN Anna Dziergawka | inne | sędzia |
Przepisy (8)
Główne
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Wątpliwości co do bezstronności sędziego nie mogą być wywodzone z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem. Zarzuty muszą wynikać z konkretnych sytuacji i faktów, a nie mieć charakteru abstrakcyjnego.
ustawa o SN art. 29 § § 4
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Stanowi bezwzględny zakaz podważania orzeczenia wydanego z udziałem sędziego Sądu Najwyższego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności wyłącznie z powodu okoliczności towarzyszących powołaniu tego sędziego.
Pomocnicze
ustawa o SN art. 29 § § 5
Ustawa o Sądzie Najwyższym
k.p.k. art. 42 § § 1
Kodeks postępowania karnego
ustawa o KRS art. 9a
Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Ustawa o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wątpliwości co do bezstronności sędziego nie mogą wynikać z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem. • Ustawa o Sądzie Najwyższym stanowi lex specialis w zakresie badania bezstronności sędziego w kontekście okoliczności powołania. • Wniosek o wyłączenie sędziego oparty na wadliwości procedury nominacyjnej jest niedopuszczalny z mocy ustawy.
Odrzucone argumenty
Wątpliwości co do bezstronności sędzi Anny Dziergawki wynikające z trybu jej powołania na urząd. • Rozpoznanie wniosku przez sędzię naruszałoby zakaz nemo iudex in causa sua.
Godne uwagi sformułowania
wniosek pozostawić bez rozpoznania jako niedopuszczalny z mocy ustawy • wątpliwość co do bezstronności sędziego nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem • zarzuty nie mogą mieć charakteru abstrakcyjnego i odnosić się do całych grup powołanych sędziów • ustawa o Sądzie Najwyższym w sposób szczególny reguluje badanie kwestii bezstronności sędziego w kontekście okoliczności towarzyszących powołaniu sędziego oraz jego postępowania po powołaniu • stanowi lex specialis w stosunku do art. 41 § 1 k.p.k., wyłączając możliwość badania określonych w niej przesłanek w ogólnej procedurze • niedopuszczalne jest zastosowanie art. 41 § 1 k.p.k. w sytuacji, gdy z treści wniosku o wyłączenie sędziego wynika, że dotyczy on okoliczności przewidzianych w art. 29 § 5 ustawy o SN • bezwzględnego zakazu, który nie dopuszcza możliwości podważenia orzeczenia wydanego z udziałem sędziego Sądu Najwyższego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności wyłącznie z powodu okoliczności towarzyszących powołaniu tego sędziego • Orzekanie przez ww. sędziego nie jest także równoznaczne ze złamaniem zasady nemo iudex in causa sua.
Skład orzekający
Małgorzata Bednarek
przewodniczący
Anna Dziergawka
członek
Antoni Bojańczyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wniosków o wyłączenie sędziego SN, interpretacja przepisów dotyczących niezależności sądownictwa i procedury nominacyjnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z powołaniem sędziów SN na podstawie przepisów z lat 2017-2022.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii niezależności sądownictwa i procedury wyłączania sędziów, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i społecznym.
“Czy sposób powołania sędziego SN może być podstawą do jego wyłączenia? Sąd Najwyższy odpowiada.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.