Orzeczenie · 2026-05-14

I KK 263/25

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2026-05-14
SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy
sąd najwyższywyłączenie sędziegobezstronnośćniezależność sądownictwakrajowa rada sądownictwaprocedura karnakasacja

Sprawa dotyczyła wniosku obrońcy skazanych o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego, Antoniego Bojańczyka, od rozpoznania kasacji. Następnie obrońca złożył kolejny wniosek, tym razem o wyłączenie sędziego Anny Dziergawki od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego Bojańczyka. Jako podstawę wyłączenia sędzi Dziergawki wskazano wątpliwości co do jej bezstronności, wynikające z trybu powołania na urząd sędziego na podstawie ustawy z 2017 r. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek o wyłączenie sędzi Dziergawki, postanowił pozostawić go bez rozpoznania jako niedopuszczalny. Sąd uzasadnił, że wątpliwości co do bezstronności sędziego nie mogą być wywodzone z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem, niezależnie od procedury nominacyjnej. Podkreślono, że zarzuty nie mogą mieć charakteru abstrakcyjnego. Sąd odwołał się do orzecznictwa Sądu Najwyższego oraz wyroku Trybunału Konstytucyjnego, wskazując, że ustawa o Sądzie Najwyższym stanowi lex specialis w zakresie badania bezstronności sędziego w kontekście okoliczności powołania, wyłączając możliwość badania tych przesłanek w ogólnej procedurze. Wobec tego, niedopuszczalne jest stosowanie art. 41 § 1 k.p.k., gdy wniosek dotyczy okoliczności przewidzianych w art. 29 § 5 ustawy o SN, co miało miejsce w tej sprawie. Sąd stwierdził, że orzekanie przez sędziego powołanego w opisanym trybie nie jest równoznaczne ze złamaniem zasady nemo iudex in causa sua, a wątpliwości co do bezstronności muszą wynikać z konkretnych sytuacji i faktów związanych z osobą i zachowaniem sędziego, czego w tym przypadku nie wykazano.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Uzasadnienie wniosków o wyłączenie sędziego SN, interpretacja przepisów dotyczących niezależności sądownictwa i procedury nominacyjnej.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z powołaniem sędziów SN na podstawie przepisów z lat 2017-2022.

Zagadnienia prawne (2)

Czy wątpliwości co do bezstronności sędziego, wynikające z trybu jego powołania na urząd, mogą stanowić podstawę do jego wyłączenia od rozpoznania sprawy?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, wątpliwości co do bezstronności sędziego nie mogą być wywodzone z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem, niezależnie od procedury nominacyjnej.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że ustawa o Sądzie Najwyższym stanowi lex specialis w zakresie badania bezstronności sędziego w kontekście okoliczności powołania, wyłączając możliwość badania tych przesłanek w ogólnej procedurze. Zarzuty muszą wynikać z konkretnych sytuacji i faktów, a nie mieć charakteru abstrakcyjnego.

Czy wniosek o wyłączenie sędziego, oparty wyłącznie na okolicznościach towarzyszących jego powołaniu, jest dopuszczalny na gruncie art. 41 § 1 k.p.k.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, taki wniosek jest niedopuszczalny z mocy ustawy, gdyż stanowi próbę obejścia bezwzględnego zakazu kwestionowania niezawisłości i bezstronności sędziego wyłącznie z powodu okoliczności towarzyszących powołaniu.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że art. 29 § 4 ustawy o Sądzie Najwyższym wprowadza bezwzględny zakaz podważania orzeczenia lub kwestionowania niezawisłości i bezstronności sędziego wyłącznie z powodu okoliczności towarzyszących powołaniu. Procedowanie w oparciu o takie zarzuty naruszałoby ten zakaz.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Pozostawić bez rozpoznania
Strona wygrywająca
Sąd Najwyższy (wniosek odrzucony)

Strony

NazwaTypRola
N. K.osoba_fizycznaskazany
O. C.osoba_fizycznaskazany
J. E.osoba_fizycznaskazany
obrońca skazanychinnewnioskodawca
SSN Antoni Bojańczykinnesędzia
SSN Anna Dziergawkainnesędzia

Przepisy (8)

Główne

k.p.k. art. 41 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Wątpliwości co do bezstronności sędziego nie mogą być wywodzone z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem. Zarzuty muszą wynikać z konkretnych sytuacji i faktów, a nie mieć charakteru abstrakcyjnego.

ustawa o SN art. 29 § § 4

Ustawa o Sądzie Najwyższym

Stanowi bezwzględny zakaz podważania orzeczenia wydanego z udziałem sędziego Sądu Najwyższego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności wyłącznie z powodu okoliczności towarzyszących powołaniu tego sędziego.

Pomocnicze

ustawa o SN art. 29 § § 5

Ustawa o Sądzie Najwyższym

k.p.k. art. 42 § § 1

Kodeks postępowania karnego

ustawa o KRS art. 9a

Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa

Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw

Ustawa o Sądzie Najwyższym

Ustawa o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wątpliwości co do bezstronności sędziego nie mogą wynikać z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem. • Ustawa o Sądzie Najwyższym stanowi lex specialis w zakresie badania bezstronności sędziego w kontekście okoliczności powołania. • Wniosek o wyłączenie sędziego oparty na wadliwości procedury nominacyjnej jest niedopuszczalny z mocy ustawy.

Odrzucone argumenty

Wątpliwości co do bezstronności sędzi Anny Dziergawki wynikające z trybu jej powołania na urząd. • Rozpoznanie wniosku przez sędzię naruszałoby zakaz nemo iudex in causa sua.

Godne uwagi sformułowania

wniosek pozostawić bez rozpoznania jako niedopuszczalny z mocy ustawy • wątpliwość co do bezstronności sędziego nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem • zarzuty nie mogą mieć charakteru abstrakcyjnego i odnosić się do całych grup powołanych sędziów • ustawa o Sądzie Najwyższym w sposób szczególny reguluje badanie kwestii bezstronności sędziego w kontekście okoliczności towarzyszących powołaniu sędziego oraz jego postępowania po powołaniu • stanowi lex specialis w stosunku do art. 41 § 1 k.p.k., wyłączając możliwość badania określonych w niej przesłanek w ogólnej procedurze • niedopuszczalne jest zastosowanie art. 41 § 1 k.p.k. w sytuacji, gdy z treści wniosku o wyłączenie sędziego wynika, że dotyczy on okoliczności przewidzianych w art. 29 § 5 ustawy o SN • bezwzględnego zakazu, który nie dopuszcza możliwości podważenia orzeczenia wydanego z udziałem sędziego Sądu Najwyższego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności wyłącznie z powodu okoliczności towarzyszących powołaniu tego sędziego • Orzekanie przez ww. sędziego nie jest także równoznaczne ze złamaniem zasady nemo iudex in causa sua.

Skład orzekający

Małgorzata Bednarek

przewodniczący

Anna Dziergawka

członek

Antoni Bojańczyk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie wniosków o wyłączenie sędziego SN, interpretacja przepisów dotyczących niezależności sądownictwa i procedury nominacyjnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z powołaniem sędziów SN na podstawie przepisów z lat 2017-2022.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii niezależności sądownictwa i procedury wyłączania sędziów, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i społecznym.

Czy sposób powołania sędziego SN może być podstawą do jego wyłączenia? Sąd Najwyższy odpowiada.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst