I KK 260/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację wniesioną przez obrońcę skazanego D. S., który został skazany za groźby karalne z art. 190 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. Zarzuty kasacyjne dotyczyły rażącego naruszenia przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 450 § 3 k.p.k. w zw. z art. 117 § 1 i § 2 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k., poprzez błędne uznanie prawidłowego doręczenia zawiadomienia o terminie rozprawy apelacyjnej, co miało uniemożliwić skazanemu realizację prawa do obrony. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście bezzasadną. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że na skazanym ciążył obowiązek poinformowania sądu o zmianie miejsca pobytu, nawet jeśli była ona spowodowana osadzeniem w jednostce penitencjarnej. Skazany został stosownie pouczony o treści art. 75 § 1 i 2 k.p.k. oraz art. 139 § 1 k.p.k. Sąd podkreślił, że stawiennictwo skazanego na rozprawie apelacyjnej nie było obowiązkowe, a jego obrońca był obecny. Niewskazanie nowego adresu przez skazanego, mimo świadomości toczącego się postępowania, skutkowało przyjęciem fikcji doręczenia i możliwości przeprowadzenia rozprawy pod jego nieobecność. Sąd Najwyższy powołał się na wcześniejsze orzecznictwo potwierdzające możliwość stosowania fikcji doręczenia w takich sytuacjach. Ponadto, obrońca nie wykazał, aby nieobecność skazanego na rozprawie apelacyjnej miała istotny wpływ na treść wyroku, co jest wymogiem formalnym dla uwzględnienia kasacji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie obowiązku informowania sądu o zmianie miejsca pobytu w toku postępowania karnego, w tym w przypadku osadzenia w zakładzie karnym, oraz konsekwencji braku takiego zawiadomienia dla prawa do obrony i możliwości prowadzenia postępowania pod nieobecność strony.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej w postępowaniu karnym, gdzie skazany nie poinformował sądu o zmianie miejsca pobytu.
Zagadnienia prawne (3)
Czy naruszenie prawa do obrony następuje w sytuacji, gdy skazany nie poinformował sądu o zmianie miejsca pobytu (w tym w związku z osadzeniem w jednostce penitencjarnej), a pismo procesowe zostało wysłane na poprzedni adres?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, naruszenie prawa do obrony nie następuje, jeśli skazany, mimo pouczenia, nie dopełnił obowiązku poinformowania sądu o zmianie miejsca pobytu, a pismo zostało wysłane na wskazany wcześniej adres, co skutkuje fikcją doręczenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił obowiązek skazanego do informowania sądu o zmianie miejsca pobytu zgodnie z art. 75 § 1 i 2 k.p.k. oraz art. 139 § 1 k.p.k. Niewykonanie tego obowiązku, nawet w przypadku osadzenia w więzieniu, skutkuje przyjęciem fikcji doręczenia i umożliwia przeprowadzenie rozprawy pod nieobecność strony, zwłaszcza gdy jej obrońca jest obecny.
Czy obecność obrońcy na rozprawie apelacyjnej wyłącza możliwość jej przeprowadzenia pod nieobecność skazanego, który nie usprawiedliwił swojej nieobecności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, obecność obrońcy nie wyłącza możliwości przeprowadzenia rozprawy pod nieobecność skazanego, jeśli jego stawiennictwo nie było obowiązkowe i nie usprawiedliwił on swojej nieobecności.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 450 § 2 i 3 k.p.k. oraz art. 117 § 2 k.p.k., stawiennictwo skazanego na rozprawie apelacyjnej nie jest obowiązkowe. Obecność obrońcy oraz brak usprawiedliwienia nieobecności skazanego pozwala na przeprowadzenie postępowania odwoławczego.
Czy rażące naruszenie prawa procesowego, które nie miało istotnego wpływu na treść orzeczenia, może stanowić podstawę do uwzględnienia kasacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, kasacja może być uwzględniona z powodu rażącego naruszenia prawa tylko wtedy, gdy miało ono istotny wpływ na treść orzeczenia.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 523 § 1 k.p.k., aby kasacja została uwzględniona z powodu rażącego naruszenia prawa (poza przypadkami z art. 439 k.p.k.), konieczne jest wykazanie, że naruszenie to miało lub mogło mieć istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia. Autor kasacji nie przedstawił takich okoliczności.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. S. | osoba_fizyczna | skazany |
| E. N. | osoba_fizyczna | pokrzywdzona |
| X.Y.. | osoba_fizyczna | pokrzywdzona |
| J. N. | osoba_fizyczna | pokrzywdzona |
| adw. J. W. | inne | obrońca skazanego |
Przepisy (17)
Główne
k.p.k. art. 190 § 1
Kodeks postępowania karnego
Przepis dotyczący przestępstwa groźby karalnej.
k.k. art. 12 § 1
Kodeks postępowania karnego
Przepis dotyczący popełnienia przestępstwa w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru.
k.p.k. art. 450 § 3
Kodeks postępowania karnego
Przepis dotyczący prowadzenia rozprawy odwoławczej pod nieobecność oskarżonego.
k.p.k. art. 117 § 1 i 2
Kodeks postępowania karnego
Przepisy dotyczące doręczeń i skutków ich wadliwości.
k.p.k. art. 6
Kodeks postępowania karnego
Przepis dotyczący prawa do obrony.
k.p.k. art. 75 § 1 i 2
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek informowania o zmianie miejsca pobytu.
k.p.k. art. 139 § 1
Kodeks postępowania karnego
Skutki niepodania nowego adresu lub braku przebywania pod wskazanym adresem.
k.p.k. art. 523 § 1
Kodeks postępowania karnego
Warunki uwzględnienia kasacji z powodu rażącego naruszenia prawa.
Pomocnicze
k.k. art. 4 § 1
Kodeks postępowania karnego
Przepis dotyczący stosowania ustawy względniejszej dla sprawcy.
k.k. art. 41 § a § 1
Kodeks postępowania karnego
Przepis dotyczący orzekania zakazu zbliżania się i kontaktowania.
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
Przepis dotyczący oceny dowodów przez sąd.
k.p.k. art. 450 § 2 i 3
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek stawiennictwa na rozprawie apelacyjnej.
k.p.k. art. 117 § 2
Kodeks postępowania karnego
Możliwość przeprowadzenia czynności procesowych pod nieobecność strony.
k.p.k. art. 133 § 1 i 2
Kodeks postępowania karnego
Przepisy dotyczące fikcji doręczenia.
k.p.k. art. 624 § 1
Kodeks postępowania karnego
Zasady ponoszenia kosztów postępowania przez Skarb Państwa.
k.p.k. art. 634
Kodeks postępowania karnego
Odpowiednie stosowanie przepisów o kosztach w postępowaniu kasacyjnym.
k.p.k. art. 637 § a
Kodeks postępowania karnego
Zasady zwolnienia od kosztów sądowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obowiązek skazanego do informowania sądu o zmianie miejsca pobytu. • Możliwość stosowania fikcji doręczenia w przypadku braku takiego zawiadomienia. • Obecność obrońcy na rozprawie apelacyjnej. • Niespełnienie wymogu istotnego wpływu naruszenia prawa na treść orzeczenia.
Odrzucone argumenty
Rzekome naruszenie prawa do obrony z powodu wadliwego doręczenia zawiadomienia o terminie rozprawy apelacyjnej.
Godne uwagi sformułowania
to na skazanym ciążył obowiązek poinformowania sądu o zmianie miejsca pobytu trwającego dłużej niż 7 dni, nie wyłączając zmiany niedobrowolnej, a więc m.in. będącej następstwem osadzenia w jednostce penitencjarnej • pismo wysłane pod podanym adresem uważa się za doręczone • Niewskazanie adresu może również uniemożliwić złożenie wniosku, zażalenia lub apelacji z powodu upływu terminów • stawiennictwo skazanego na rozprawie apelacyjnej nie było obowiązkowe • nieobecność skazanego na rozprawie apelacyjnej, której nie usprawiedliwił osobiście ani za pośrednictwem swojego obrońcy nie wyłączała możliwości przeprowadzenia postępowania odwoławczego i wydania wyroku • nie czyniąc zadość ciążącemu na nim obowiązkowi poinformowania sądu o zmianie miejsca pobytu, sam, z własnej woli, pełnej realizacji tego prawa się pozbawił • niezawiadomienie sądu o zmianie miejsca pobytu w związku z aresztowaniem stanowi okoliczność, która uprawnia sąd do przyjęcia tzw. fikcji doręczenia • nie podjął nawet próby wykazania, że nieobecność skazanego na rozprawie apelacyjnej wywarła istotny wpływ na treść wyroku
Skład orzekający
Małgorzata Bednarek
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie obowiązku informowania sądu o zmianie miejsca pobytu w toku postępowania karnego, w tym w przypadku osadzenia w zakładzie karnym, oraz konsekwencji braku takiego zawiadomienia dla prawa do obrony i możliwości prowadzenia postępowania pod nieobecność strony."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej w postępowaniu karnym, gdzie skazany nie poinformował sądu o zmianie miejsca pobytu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy fundamentalnego prawa do obrony i jego ograniczeń wynikających z zaniedbań procesowych strony. Jest to ważny przykład dla praktyków prawa karnego.
“Nie poinformowałeś sądu o zmianie adresu? Możesz stracić prawo do obrony!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.