I KK 256/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego od wyroku Sądu Rejonowego, który skazał S. M. za czyn z art. 180a k.k. (kierowanie pojazdem mimo cofniętych uprawnień). Prokurator zarzucił rażące naruszenie przepisów procesowych, wskazując, że decyzja administracyjna, na którą powołał się sąd, była jedynie zatrzymaniem dokumentu prawa jazdy, a nie cofnięciem uprawnień. Sąd Najwyższy przychylił się do tego stanowiska, uznając kasację za oczywiście zasadną. Podkreślono, że warunkiem odpowiedzialności za przestępstwo z art. 180a k.k. jest istnienie w obrocie prawnym decyzji o cofnięciu uprawnień, a nie samo zatrzymanie dokumentu prawa jazdy. Wskazano, że zatrzymanie prawa jazdy na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie powoduje utraty uprawnień, a jedynie ich czasowe zawieszenie. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu, który powinien rozważyć odpowiedzialność za wykroczenie z art. 94 § 1 k.w., uwzględniając obowiązujące przepisy i orzecznictwo.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaRozróżnienie między zatrzymaniem prawa jazdy a cofnięciem uprawnień w kontekście odpowiedzialności karnej i wykroczeniowej.
Orzeczenie dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji z 5 grudnia 2021 r. w zakresie art. 104a ustawy o kierujących pojazdami. Konieczność analizy przepisów obowiązujących w dacie czynu.
Zagadnienia prawne (2)
Czy zatrzymanie dokumentu prawa jazdy na podstawie decyzji administracyjnej (np. z powodu zaległości alimentacyjnych) jest równoznaczne z cofnięciem uprawnień do kierowania pojazdami w rozumieniu art. 180a k.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zatrzymanie dokumentu prawa jazdy nie jest równoznaczne z cofnięciem uprawnień do kierowania pojazdami. Jest to jedynie czasowe uniemożliwienie korzystania z dokumentu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że warunkiem odpowiedzialności za przestępstwo z art. 180a k.k. jest istnienie w obrocie prawnym decyzji o cofnięciu uprawnień, a nie samo zatrzymanie dokumentu prawa jazdy. Zatrzymanie dokumentu, np. na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, powoduje jedynie czasowe zawieszenie uprawnień, a nie ich definitywną utratę.
Czy osoba, której zatrzymano prawo jazdy (ale nie cofnięto uprawnień), może być odpowiedzialna za wykroczenie z art. 94 § 1 k.w. (jazda bez wymaganych uprawnień)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, osoba, której zatrzymano prawo jazdy, może być uznana za nieposiadającą uprawnień do kierowania pojazdami w rozumieniu art. 94 § 1 k.w., z zastrzeżeniem pewnych sytuacji i obowiązujących przepisów w dacie czynu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że orzecznictwo i doktryna dopuszczają taką interpretację, jednak należy uwzględnić zmiany legislacyjne, które od 5 grudnia 2021 r. wprost stanowią o zawieszeniu uprawnień w przypadku zatrzymania dokumentu. Sąd Rejonowy ma ocenić, czy przed tą datą możliwe było pociągnięcie do odpowiedzialności za wykroczenie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. M. | osoba_fizyczna | oskarżona |
Przepisy (10)
Główne
k.k. art. 180a
Kodeks karny
Przestępstwo popełnia osoba kierująca pojazdem mechanicznym pomimo cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami.
k.w. art. 94 § § 1
Kodeks wykroczeń
Wykroczenie polegające na braku wymaganych uprawnień do kierowania pojazdem.
Pomocnicze
k.p.k. art. 535 § § 5
Kodeks postępowania karnego
Umożliwia rozpoznanie kasacji na posiedzeniu bez udziału stron.
k.k. art. 42 § § 1a pkt 1
Kodeks karny
Podstawa orzeczenia środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów.
u.p.o.u.a. art. 5 § ust. 5
Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
Podstawa wydania decyzji o zatrzymaniu dokumentu prawa jazdy w przypadku zaległości alimentacyjnych.
u.k.p. art. 103 § ust. 1
Ustawa o kierujących pojazdami
Podstawa cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami z przyczyn zdrowotnych lub niezłożenia egzaminu.
k.k.w. art. 182 § § 2
Kodeks karny wykonawczy
Cofnięcie uprawnień do prowadzenia pojazdów w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów.
u.k.p. art. 104a § ust. 1 pkt 2
Ustawa o kierujących pojazdami
Przepis (obowiązujący od 5.12.2021 r.) stanowiący o zawieszeniu uprawnień w przypadku zatrzymania dokumentu prawa jazdy m.in. na podstawie art. 5 ust. 5 u.p.o.u.a.
u.k.p. art. 104a § ust. 5
Ustawa o kierujących pojazdami
Przepis (obowiązujący od 5.12.2021 r.) uznający osoby z zawieszonymi uprawnieniami za nieposiadające uprawnień.
k.w. art. 2 § § 1
Kodeks wykroczeń
Zasada, że odpowiedzialności za wykroczenie można pociągnąć tylko ten, kto dopuścił się zabronionego czynu społecznie szkodliwego po wejściu w życie ustawy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy nie jest równoznaczna z cofnięciem uprawnień do kierowania pojazdami. • Sąd Rejonowy dokonał pobieżnej i dowolnej oceny materiału dowodowego. • Nie zostały zrealizowane wszystkie znamiona przestępstwa z art. 180a k.k.
Godne uwagi sformułowania
krytyczne znaczenie ma istnienie w obiegu prawnym decyzji właściwego organu, mocą której sprawca zostaje pozbawiony uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi • samo zatrzymanie dokumentu prawa jazdy [...] nie stanowi realizacji znamienia określonego w art. 180a k.k., albowiem decyzja ta nie pociąga za sobą skutku w postaci cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi • kryminalizacji nie podlega prowadzenie pojazdu przez osobę nieposiadającą uprawnień do prowadzenia pojazdów z powodu zatrzymania dokumentu prawa jazdy, które to zatrzymanie samo w sobie nie powoduje utraty samych uprawnień.
Skład orzekający
Antoni Bojańczyk
przewodniczący
Marek Motuk
sprawozdawca
Marek Siwek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Rozróżnienie między zatrzymaniem prawa jazdy a cofnięciem uprawnień w kontekście odpowiedzialności karnej i wykroczeniowej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji z 5 grudnia 2021 r. w zakresie art. 104a ustawy o kierujących pojazdami. Konieczność analizy przepisów obowiązujących w dacie czynu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu zatrzymania prawa jazdy i jego konsekwencji prawnych, wyjaśniając istotne rozróżnienie między zatrzymaniem a cofnięciem uprawnień, co ma praktyczne znaczenie dla wielu kierowców.
“Zatrzymali Ci prawo jazdy? To nie znaczy, że straciłeś uprawnienia! Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.