I KK 22/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła kasacji Prokuratora Generalnego wniesionej na niekorzyść Z. P. od wyroku Sądu Apelacyjnego, który podwyższył kwoty odszkodowania i zadośćuczynienia za niesłuszne tymczasowe aresztowanie. Sąd Okręgowy pierwotnie zasądził 111 139,88 zł odszkodowania i 500 000 zł zadośćuczynienia. Sąd Apelacyjny, uwzględniając apelację Z. P., podwyższył te kwoty do 151 761,88 zł odszkodowania i 1 680 000 zł zadośćuczynienia. Prokurator Generalny zarzucił Sądowi Apelacyjnemu rażące naruszenie przepisów prawa procesowego (art. 7, 410, 457 § 3 k.p.k.) i materialnego (art. 552 k.p.k. w zw. z art. 445 § 1 i 2 k.c.) w zakresie ustalenia wysokości zadośćuczynienia, twierdząc, że przyznana kwota jest nadmiernie wysoka i wykracza poza granice odpowiadające aktualnym warunkom społecznym. Sąd Najwyższy oddalił kasację, stwierdzając, że Sąd Apelacyjny nie naruszył przepisów prawa. Podkreślono, że ustalenie wysokości zadośćuczynienia należy do swobodnego uznania sędziowskiego, a kontrola kasacyjna jest ograniczona do przypadków rażącego naruszenia prawa. Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Apelacyjny prawidłowo ocenił wpływ tymczasowego aresztowania na trudności w znalezieniu pracy, ostracyzm środowiskowy, stan psychiczny i neurologiczny wnioskodawcy, a także utratę jego pozycji zawodowej i społecznej. Kwestionowano również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów o uzasadnieniu wyroku.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie wysokości zadośćuczynienia za krzywdę i szkody wynikłe z niesłusznego tymczasowego aresztowania, w tym uwzględnianie wpływu aresztowania na sferę zawodową, społeczną i psychiczną.
Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności sprawy, w szczególności wpływu aresztowania na osobę o ugruntowanej pozycji zawodowej i społecznej. Ocena wysokości zadośćuczynienia jest zawsze indywidualna.
Zagadnienia prawne (3)
Czy Sąd Apelacyjny rażąco naruszył przepisy prawa procesowego i materialnego przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia za krzywdę wynikłą z niesłusznego tymczasowego aresztowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Apelacyjny nie naruszył rażąco przepisów prawa procesowego i materialnego przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Apelacyjny prawidłowo ocenił okoliczności wpływające na wysokość krzywdy i szkody, w tym trudności w znalezieniu pracy, ostracyzm środowiskowy, wpływ aresztowania na stan psychiczny i neurologiczny oraz utratę pozycji zawodowej. Kontrola kasacyjna jest ograniczona do przypadków rażącego naruszenia prawa, a ustalenie wysokości zadośćuczynienia należy do swobodnego uznania sędziowskiego.
Czy trudności w znalezieniu pracy, ostracyzm środowiskowy, niemożność kontynuowania działalności naukowej i społeczno-politycznej stanowią krzywdę wynikającą bezpośrednio ze stosowania tymczasowego aresztowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w okolicznościach tej sprawy, te czynniki zostały uznane za bezpośrednie następstwo niesłusznego tymczasowego aresztowania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że w przypadku Z. P., którego aresztowanie było związane z jego działalnością zawodową, a nie z charakterem czynu świadczącym o jego niebezpieczeństwie, zastosowanie tymczasowego aresztowania miało decydujący wpływ na sposób postrzegania go w społeczeństwie i utratę pozycji zawodowej oraz społecznej.
Czy ustalenie wysokości zadośćuczynienia powinno uwzględniać wysokość zarobków wnioskodawcy sprzed tymczasowego aresztowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wysokość zarobków może być brana pod uwagę jako element charakteryzujący status zawodowy utracony w wyniku niesłusznego tymczasowego aresztowania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że odwołanie się do wysokości zarobków wnioskodawcy posłużyło Sądowi Apelacyjnemu do scharakteryzowania jego statusu zawodowego, który utracił na skutek niesłusznego tymczasowego aresztowania, co nie stanowi naruszenia prawa. Należy indywidualnie traktować sytuację każdej osoby dochodzącej roszczenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Z. P. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | skarżący |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | odpowiedzialny za koszty |
Przepisy (15)
Główne
k.p.k. art. 552 § § 4
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy odszkodowania i zadośćuczynienia za krzywdę lub szkodę wynikłą z zastosowania tymczasowego aresztowania.
k.c. art. 445 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.
Pomocnicze
k.p.k. art. 558
Kodeks postępowania karnego
k.c. art. 361 § § 2
Kodeks cywilny
Określa zakres odszkodowania obejmujący straty poniesione oraz korzyści utracone.
k.c. art. 361 § § 1
Kodeks cywilny
k.p.k. art. 410
Kodeks postępowania karnego
Nakazuje sądowi opieranie się na całokształcie materiału dowodowego.
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy oceny dowodów według zasad prawidłowego rozumowania i wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego.
k.p.k. art. 457 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy obowiązku sądu odwoławczego do podania w uzasadnieniu, czym kierował się wydając wyrok oraz dlaczego zarzuty i wnioski apelacji uznał za zasadne lub niezasadne.
k.p.k. art. 424 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Określa wymogi uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji.
k.p.k. art. 537a
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 99a
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 523 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Określa podstawy kasacji.
k.p.k. art. 553 § § 3
Kodeks postępowania karnego
k.c. art. 362
Kodeks cywilny
k.p.k. art. 258 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Apelacyjny prawidłowo ocenił wpływ tymczasowego aresztowania na trudności w znalezieniu pracy, ostracyzm środowiskowy, stan psychiczny i neurologiczny oraz utratę pozycji zawodowej. • Ustalenie wysokości zadośćuczynienia należy do swobodnego uznania sędziowskiego, a kontrola kasacyjna jest ograniczona do przypadków rażącego naruszenia prawa. • Wysokość zarobków wnioskodawcy może być brana pod uwagę jako element charakteryzujący status zawodowy utracony w wyniku niesłusznego tymczasowego aresztowania.
Odrzucone argumenty
Sąd Apelacyjny rażąco naruszył przepisy prawa procesowego i materialnego przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia. • Przyznana kwota zadośćuczynienia jest nadmiernie wysoka i wykracza poza granice odpowiadające aktualnym warunkom społecznym. • Trudności w znalezieniu pracy, ostracyzm środowiskowy, niemożność kontynuowania działalności naukowej i społeczno-politycznej nie stanowią krzywdy wynikającej bezpośrednio ze stosowania tymczasowego aresztowania.
Godne uwagi sformułowania
kasacja Prokuratora Generalnego kierowana jest w głównej mierze przeciwko ustaleniom Sądu Apelacyjnego co do rozmiaru doznanej przez wnioskodawcę krzywdy • pozwolonym jest wkraczanie w sferę swobodnego uznania sędziowskiego • poza sytuacjami rażącego niedoszacowania bądź przeszacowania wysokości zadośćuczynienia, powiązanymi z naruszeniem prawa, Sąd Najwyższy nie posiada kompetencji do weryfikowania zaskarżonego kasacją orzeczenia na podstawie własnej, subiektywnej oceny jego nieadekwatności • test warunku koniecznego • w przypadku Z. P. to właśnie zastosowanie tymczasowego aresztowania, które w odbiorze społecznym stawia objętego tym środkiem w jednoznacznie negatywnym świetle i jest traktowane jako potwierdzenie jego sprawstwa, miało decydujący wpływ na sposób postrzegania osoby wnioskodawcy • nadanie rozgłosu sprawie wnioskodawcy w mediach powinno być traktowane jako element krzywdy związanej z faktem tymczasowego aresztowania i wpływać na wysokość zadośćuczynienia • nie budzi wątpliwości, że tymczasowe aresztowanie było tym czynnikiem, który miał decydujące znaczenie dla pogorszenia się stanu zdrowia Z. P. • nie można oprzeć się na jednoznacznych, porównywalnych i miarodajnych dla każdej sprawy kryteriach, gdyż takie nie istnieją • nie stanowi to naruszenia prawa • nie wysokość, lecz odpowiedniość przyznanej pokrzywdzonemu sumy stanowi kryterium oceny prawidłowości skarżonego rozstrzygnięcia
Skład orzekający
Dariusz Świecki
przewodniczący
Piotr Mirek
sprawozdawca
Andrzej Stępka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości zadośćuczynienia za krzywdę i szkody wynikłe z niesłusznego tymczasowego aresztowania, w tym uwzględnianie wpływu aresztowania na sferę zawodową, społeczną i psychiczną."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności sprawy, w szczególności wpływu aresztowania na osobę o ugruntowanej pozycji zawodowej i społecznej. Ocena wysokości zadośćuczynienia jest zawsze indywidualna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy wysokiego zadośćuczynienia za niesłuszne tymczasowe aresztowanie i pokazuje, jak Sąd Najwyższy interpretuje przepisy w kontekście wpływu aresztowania na życie osobiste i zawodowe.
“Milionowe zadośćuczynienie za niesłuszne aresztowanie – Sąd Najwyższy wyjaśnia, co się liczy.”
Dane finansowe
koszty postępowania: 1200 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.