I KK 207/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWyrok Sądu Najwyższego w sprawie I KK 207/20 dotyczy zadośćuczynienia za represje wobec M. J., męża i ojca wnioskodawców E. J. i K. I. Po pierwotnym zasądzeniu przez Sąd Okręgowy kwoty 1000 zł, Sąd Apelacyjny podwyższył ją do 4000 zł. Kasacja Prokuratora Generalnego dotycząca N. J. doprowadziła do uchylenia wyroku w jej części i przekazania do ponownego rozpoznania, gdzie ostatecznie przyznano jej 12 000 zł. Obecna kasacja, wniesiona na korzyść E. J. i K. I., dotyczyła wyroku Sądu Apelacyjnego z 29 listopada 2016 r. Prokurator Generalny zarzucił rażące naruszenie prawa procesowego i materialnego, w tym art. 445 § 1 i 2 k.c., wskazując na niewłaściwą ocenę krzywdy i przyznanie symbolicznej kwoty zadośćuczynienia. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną w zakresie naruszenia prawa materialnego. Podkreślono, że przy ustalaniu zadośćuczynienia należy uwzględnić wszystkie okoliczności, takie jak czas pozbawienia wolności, warunki jego odbywania, doznane obrażenia, wiek, cierpienia fizyczne i psychiczne. Sąd uznał, że kwota 4000 zł dla każdego z wnioskodawców była rażąco niska i miała charakter symboliczny, nieadekwatny do brutalnych przesłuchań, połamania żeber, stanu zagrożenia życia i nieludzkiego traktowania, jakiego doznał M. J. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej E. J. i K. I. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie wysokości zadośćuczynienia za represje, uwzględnianie wszystkich okoliczności krzywdy, kompensacyjny charakter zadośćuczynienia.
Dotyczy specyficznej ustawy represyjnej, ale zasady ustalania zadośćuczynienia są uniwersalne.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przyznana kwota zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w wyniku represji jest odpowiednia i czy uwzględniono wszystkie istotne okoliczności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przyznana kwota była rażąco niska i miała charakter symboliczny, co stanowiło rażące naruszenie art. 445 § 1 i 2 k.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że sąd odwoławczy nie uwzględnił wszystkich okoliczności mających wpływ na wysokość zadośćuczynienia, a te, które wziął pod uwagę, ocenił niewłaściwie. Kwota 4000 zł była symboliczna i nieadekwatna do brutalnych przesłuchań, obrażeń fizycznych i psychicznych doznanych przez represjonowanego.
Czy sąd odwoławczy naruszył przepisy prawa procesowego, w tym art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k., przy ocenie dowodów i okoliczności sprawy?
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego okazał się niezasadny.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy w poprzednim wyroku (III KK 81/17) wskazał, że nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego przez sąd drugiej instancji.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. J. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| K. I. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | pozwany |
| N. J. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| M. J. | osoba_fizyczna | represjonowany |
Przepisy (9)
Główne
ustawa represyjna art. 11 § 2
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
ustawa represyjna art. 8 § 1
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
ustawa represyjna art. 1 § 1
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
k.c. art. 445 § 1
Kodeks cywilny
Określenie "odpowiedniej sumy" wymaga uwzględnienia wszystkich okoliczności, a zadośćuczynienie ma charakter kompensacyjny i musi przedstawiać ekonomicznie odczuwalną wartość.
k.c. art. 445 § 2
Kodeks cywilny
Określenie "odpowiedniej sumy" wymaga uwzględnienia wszystkich okoliczności, a zadośćuczynienie ma charakter kompensacyjny i musi przedstawiać ekonomicznie odczuwalną wartość.
Pomocnicze
k.p.k. art. 435
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 433 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 410
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rażące naruszenie prawa materialnego (art. 445 § 1 i 2 k.c.) poprzez przyznanie rażąco niskiej kwoty zadośćuczynienia, która miała charakter symboliczny i nieadekwatny do doznanej krzywdy.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów prawa procesowego (art. 7 k.p.k. w zw. z art. 433 § 2 k.p.k.).
Godne uwagi sformułowania
kwota rażąco niska, wręcz symboliczna i nie będąca odpowiednią do doznanych krzywd • odpowiedniość nie oznacza dowolności • zadośćuczynienie ma na celu kompensatę nie tylko cierpień fizycznych, ale także niekorzystnych następstw zdarzenia w sferze psychiki poszkodowanego • musi przedstawiać ekonomicznie odczuwalną wartość, adekwatną do warunków gospodarki rynkowej
Skład orzekający
Jarosław Matras
przewodniczący-sprawozdawca
Małgorzata Wąsek-Wiaderek
członek
Włodzimierz Wróbel
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości zadośćuczynienia za represje, uwzględnianie wszystkich okoliczności krzywdy, kompensacyjny charakter zadośćuczynienia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej ustawy represyjnej, ale zasady ustalania zadośćuczynienia są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak Sąd Najwyższy koryguje rażące błędy sądów niższych instancji w ocenie krzywdy i wysokości zadośćuczynienia, co ma dużą wartość praktyczną i edukacyjną dla prawników.
“Symboliczne zadośćuczynienie za tortury? Sąd Najwyższy interweniuje w sprawie represji.”
Dane finansowe
zadośćuczynienie: 4000 PLN
zadośćuczynienie: 12 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.