I KK 169/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wykroczenia z art. 116 § 1a k.w. w zw. z § 25 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 maja 2021 r., popełnionego przez D. D. w dniu 14 maja 2021 r. polegającego na niestosowaniu się do obowiązku zakrywania ust i nosa w środkach publicznego transportu zbiorowego. Sąd Rejonowy w Gnieźnie wyrokiem zaocznym uznał obwinionego za winnego i wymierzył karę grzywny. Sąd Okręgowy w Poznaniu utrzymał ten wyrok w mocy. Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł kasację, zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 109 § 2 k.p.w., poprzez nierozważenie zarzutu obrazy prawa materialnego, a to art. 2 § 1 k.w. Sąd Najwyższy uwzględnił kasację, stwierdzając, że Sąd Okręgowy błędnie zinterpretował przepisy dotyczące stosowania prawa w czasie. Sąd Najwyższy podkreślił, że norma intertemporalna z art. 2 § 1 k.w. ma zastosowanie również do przepisów epizodycznych, a w sytuacji, gdy w czasie orzekania przez sąd odwoławczy obowiązek zakrywania ust i nosa już nie obowiązywał, a przepisy poprzednie były względniejsze dla sprawcy, należało go uniewinnić. W konsekwencji Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone wyroki i uniewinnił D. D.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaStosowanie zasady intertemporalnej z art. 2 § 1 k.w. do przepisów epizodycznych i czasowych, w tym rozporządzeń, oraz kontrola instancyjna sądów odwoławczych.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przepisami wprowadzonymi w związku ze stanem epidemii i ich późniejszym uchyleniem.
Zagadnienia prawne (3)
Czy w przypadku uchylenia przepisu nakładającego obowiązek noszenia maseczki, można nadal karać za jego nieprzestrzeganie, jeśli obowiązywał w momencie popełnienia czynu, ale nie w momencie orzekania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, należy stosować ustawę nową, a jeśli jest względniejsza dla sprawcy, to ustawę poprzednią. W tym przypadku ustawa nowa (brak obowiązku) była względniejsza.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na zasadzie intertemporalnej z art. 2 § 1 k.w., zgodnie z którą stosuje się ustawę nową, chyba że ustawa poprzednia jest względniejsza dla sprawcy. W sytuacji, gdy w czasie orzekania przez sąd odwoławczy obowiązek noszenia maseczek już nie obowiązywał, a nie wprowadzono szczególnych przepisów przejściowych, należało zastosować przepisy względniejsze dla obwinionego, co skutkowało jego uniewinnieniem.
Czy przepisy epizodyczne lub czasowe, zawarte w rozporządzeniach, podlegają zasadzie intertemporalnej z art. 2 § 1 k.w.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli ustawa nie przewiduje odmiennych reguł.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy, powołując się na własne wcześniejsze orzecznictwo (I KZP 12/21), stwierdził, że norma intertemporalna z art. 2 § 1 k.w. ma zastosowanie do przepisów epizodycznych zawartych w ustawach lub aktach wykonawczych, jeśli nie przewidziano odmiennych reguł kolizyjnych. Brak takiego przepisu przejściowego w rozporządzeniach dotyczących pandemii skutkował koniecznością zastosowania zasady względniejszej ustawy.
Czy naruszenie standardów kontroli instancyjnej przez sąd odwoławczy (art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 109 § 2 k.p.w.) poprzez nierozważenie zarzutu obrazy prawa materialnego, może prowadzić do uchylenia wyroku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli rozpoznanie zarzutu było nienależyte lub nastąpiło w związku z błędną wykładnią przepisów.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Okręgowy naruszył standardy kontroli instancyjnej, nieprawidłowo rozważając zarzut obrońcy dotyczący obrazy prawa materialnego (art. 2 § 1 k.w.). Błędna wykładnia przepisów przez sąd odwoławczy skutkowała utrzymaniem w mocy wyroku skazującego, co stanowiło rażące naruszenie prawa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. D. | osoba_fizyczna | obwiniony |
Przepisy (10)
Główne
k.w. art. 116 § § 1a
Kodeks wykroczeń
Penalizuje nieprzestrzeganie zakazów, nakazów, ograniczeń lub obowiązków nałożonych poprzez przepisy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób u ludzi. Ma charakter blankietowy.
k.w. art. 2 § § 1
Kodeks wykroczeń
Zasada intertemporalna: jeżeli w czasie orzekania obowiązuje ustawa inna niż w czasie popełnienia wykroczenia, stosuje się ustawę nową, jednakże stosuje się ustawę obowiązującą poprzednio, jeśli jest względniejsza dla sprawcy.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 6 maja 2021 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii art. 25 § ust. 1 pkt 1
Nakaz zakrywania ust i nosa w środkach publicznego transportu zbiorowego.
Pomocnicze
k.p.k. art. 433 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Sąd odwoławczy jest obowiązany rozważyć wszystkie zarzuty apelacji.
k.p.w. art. 109 § § 2
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Odpowiednik art. 433 § 2 k.p.k. dla spraw o wykroczenia.
k.p.k. art. 535 § § 5
Kodeks postępowania karnego
Umożliwia rozpoznanie kasacji na posiedzeniu bez udziału stron w przypadku jej oczywiście zasadności.
Ustawa o publicznym transporcie zbiorowym art. 4 § ust. 1 pkt 14
Definicja środków publicznego transportu zbiorowego.
Ustawa o żegludze śródlądowej art. 5 § ust. 1 pkt 1 lit.a
Dotyczy statków żeglugi śródlądowej.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 25 lutego 2022 r. art. 23 § ust. 1 pkt 1
Przedłużało obowiązek zakrywania ust i nosa do 31 marca 2022 r.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 25 marca 2022 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemicznego art. 10
Przepis, który spowodował utratę mocy przez wcześniejsze rozporządzenia dotyczące obowiązku noszenia maseczek w transporcie zbiorowym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastosowanie zasady intertemporalnej z art. 2 § 1 k.w. w sytuacji, gdy w czasie orzekania przez sąd odwoławczy obowiązek noszenia maseczek już nie obowiązywał. • Naruszenie przez Sąd Okręgowy standardów kontroli instancyjnej poprzez nierozważenie zarzutu obrazy prawa materialnego.
Godne uwagi sformułowania
Nie ulega bowiem wątpliwości, że przed Sądem odwoławczym doszło do naruszenia standardów kontroli instancyjnej, wyznaczonych przez art. 433 § 2 k.p.k., ale również art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 109 § 2 k.p.w. • Zaprezentowane w uzasadnieniu przez Sąd Okręgowy stanowisko, jest jednak błędne i wskazuje na rażące naruszenie art. 2 § 1 k.w. • Zmiana przepisów rozporządzenia, które wypełniały dotychczas blankiet przewidziany w art. 116 § 1a k.w., uprawnia jednocześnie twierdzenie, że doszło do „zmiany ustawy” w rozumieniu art. 2 § 1 k.w. • Stan prawny, w którym konkretne ograniczenia, zakazy i nakazy nie obowiązują w czasie orzekania o winie, jest z pryzmatu art. 2 § 1 k.w. najkorzystniejsze dla sprawcy (obwinionego) i obowiązywał w czasie orzekania przez Sąd II instancji.
Skład orzekający
Marek Siwek
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Stosowanie zasady intertemporalnej z art. 2 § 1 k.w. do przepisów epizodycznych i czasowych, w tym rozporządzeń, oraz kontrola instancyjna sądów odwoławczych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przepisami wprowadzonymi w związku ze stanem epidemii i ich późniejszym uchyleniem.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnie znanej kwestii noszenia maseczek w czasie pandemii i pokazuje, jak zasady intertemporalne mogą wpływać na odpowiedzialność karną, nawet po uchyleniu przepisów.
“Czy można być ukaranym za brak maseczki, gdy przepis już nie obowiązuje? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.