Orzeczenie · 2024-08-13

I KK 158/24

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2024-08-13
SNKarneprzestępstwa przeciwko mieniuŚrednianajwyższy
oszustwokradzieżkasacjaSąd Najwyższykodeks karnykasa samoobsługowaochrona sklepu

Sąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację wniesioną przez obrońcę skazanego M. N. od wyroku Sądu Okręgowego w Zielonej Górze, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Zielonej Górze. Skazany został uznany za winnego popełnienia oszustwa na szkodę sieci sklepów (art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k.) poprzez wprowadzenie w błąd pracownika przy kasie samoobsługowej i spowodowanie straty w wysokości 52,16 zł, a także za zmuszanie pracownika ochrony do określonego zachowania i spowodowanie u niego obrażeń ciała (art. 191 § 1 k.k. i art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.). Obrońca w apelacji zarzucił obrazę prawa materialnego, sugerując, że czyn z art. 286 § 1 k.k. powinien być zakwalifikowany jako wykroczenie. Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną, podkreślając, że środek ten powinien być skierowany przeciwko wyrokowi sądu odwoławczego, a zarzuty powinny respektować tę zasadę. Sąd wskazał, że obrońca powtórzyła zarzut apelacyjny, nie odnosząc się do specyfiki kasacji. Ponadto, Sąd Najwyższy uznał, że prawnokarna ocena oszukańczych działań z użyciem kas samoobsługowych wymaga indywidualnego podejścia, a w tym konkretnym przypadku ustalenia faktyczne nie potwierdziły braku nadzoru ze strony człowieka, co jest kluczowe dla kwalifikacji z art. 286 § 1 k.k. Sąd podkreślił, że skazany starał się ukryć swoje działania przed pracownikami ochrony, a system nabycia towaru, mimo automatyzacji, był powiązany z aktywnością osób fizycznych, które mogły kontrolować transakcje. W związku z tym, ocena prawna zachowania skazanego była prawidłowa. Sąd Najwyższy orzekł również o kosztach postępowania kasacyjnego i kosztach obrony z urzędu.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Interpretacja znamion przestępstwa oszustwa w kontekście kas samoobsługowych i roli czynnika ludzkiego w nadzorze nad transakcjami.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznych ustaleń faktycznych w sprawie, a jego zastosowanie wymaga analizy indywidualnych okoliczności każdego przypadku.

Zagadnienia prawne (2)

Czy zachowanie polegające na ważeniu i płaceniu za tańszy towar (marchew) zamiast droższego (kawa) przy kasie samoobsługowej, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, wyczerpuje znamiona przestępstwa oszustwa z art. 286 § 1 k.k., czy też stanowi wykroczenie z art. 119 § 1 k.w.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Zachowanie to wyczerpuje znamiona przestępstwa oszustwa z art. 286 § 1 k.k., pod warunkiem, że nie było ono wynikiem całkowicie niezależnej od czynnika ludzkiego aktywności, a istniała możliwość nadzoru ze strony pracowników sklepu.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że dla bytu przestępstwa oszustwa kluczowe jest wprowadzenie w błąd osoby fizycznej reprezentującej pokrzywdzony podmiot. W przypadku kas samoobsługowych, nawet jeśli system jest zautomatyzowany, istotne jest badanie, czy istniał nadzór pracowniczy, który mógł zapobiec oszustwu. W tej sprawie ustalono, że skazany starał się ukryć swoje działania, a pracownik ochrony aktywnie kontrolował jego zachowanie, co wykluczało pełną automatyzację i brak czynnika ludzkiego.

Czy kasacja może być skutecznie wniesiona w oparciu o zarzuty dotyczące ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnej czynu przypisanego przez sąd pierwszej instancji, bez odniesienia do orzeczenia sądu odwoławczego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, kasacja powinna być skierowana przeciwko wyrokowi sądu odwoławczego, a jej zarzuty muszą respektować ten wymóg, czego w rozpoznanym środku zaskarżenia zabrakło.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy zwrócił uwagę na wadliwą konstrukcję kasacji, która skoncentrowała się na powtórzeniu zarzutu apelacyjnego i nie odniosła się do orzeczenia sądu drugiej instancji, zapominając o kluczowych elementach odróżniających kasację od zwykłego środka zaskarżenia.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Oddalić kasację
Strona wygrywająca
Skarb Państwa

Strony

NazwaTypRola
M. N.osoba_fizycznaskazany
J. M. S.A.spółkapokrzywdzony
T. M.osoba_fizycznapokrzywdzony
adw. A. G.inneobrońca z urzędu

Przepisy (10)

Główne

k.k. art. 286 § § 1

Kodeks karny

Przestępstwo oszustwa wymaga wprowadzenia w błąd osoby fizycznej, która może być reprezentantem pokrzywdzonego podmiotu lub pracownikiem nadzorującym transakcje. Kluczowe jest istnienie czynnika ludzkiego i możliwość jego reakcji.

k.k. art. 64 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 191 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 157 § § 2

Kodeks karny

k.k. art. 11 § § 2

Kodeks karny

k.p.k. art. 535 § § 3

Kodeks postępowania karnego

Podstawa do oddalenia kasacji jako oczywiście bezzasadnej.

k.p.k. art. 519

Kodeks postępowania karnego

Kasacja może być skierowana wyłącznie wobec wyroku sądu odwoławczego.

Pomocnicze

k.k. art. 85 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 86 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 63 § § 1 i 5

Kodeks karny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Kasacja jest oczywiście bezzasadna. • Zarzuty kasacji są powtórzeniem zarzutów apelacyjnych i nie odnoszą się do orzeczenia sądu odwoławczego. • Zachowanie skazanego wyczerpuje znamiona oszustwa z art. 286 § 1 k.k. ze względu na istnienie czynnika ludzkiego i możliwość nadzoru.

Odrzucone argumenty

Czyn z art. 286 § 1 k.k. powinien być zakwalifikowany jako wykroczenie z art. 119 § 1 k.w.

Godne uwagi sformułowania

kasacja okazała się bezzasadna w stopniu oczywistym • skoncentrowała się na powtórzeniu zarzutu apelacyjnego, zapominając wyraźnie o tych kluczowych wszak elementach, odróżniających kasację od zwykłego środka zaskarżenia • prawnokarną ocenę oszukańczych działań podejmowanych z użyciem kas samoobsługowych cechować musi – jak każdą sprawę – charakter zindywidualizowany • wprowadzony w błąd może być tylko człowiek • nie sposób bowiem zignorować niewątpliwego faktu, że sam system nabycia towaru, mimo, że automatyczny, to jednak był powiązany z aktywnością konkretnych osób fizycznych

Skład orzekający

Igor Zgoliński

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja znamion przestępstwa oszustwa w kontekście kas samoobsługowych i roli czynnika ludzkiego w nadzorze nad transakcjami."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych ustaleń faktycznych w sprawie, a jego zastosowanie wymaga analizy indywidualnych okoliczności każdego przypadku.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego zjawiska oszustw przy użyciu kas samoobsługowych i wyjaśnia, kiedy takie zachowanie jest przestępstwem, a kiedy wykroczeniem, co jest interesujące dla prawników i konsumentów.

Oszustwo przy kasie samoobsługowej: kiedy to przestępstwo, a kiedy wykroczenie?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst