I KK 138/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Kamiennej Górze z dnia 15 stycznia 2025 r. (sygn. II W 330/24). Sąd Rejonowy uznał obwinionego A. K. za winnego popełnienia wykroczenia z art. 94 § 1 k.w. (kierowanie pojazdem bez uprawnień) i wymierzył mu karę grzywny w wysokości 1500 zł oraz zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 6 miesięcy. Wyrok nakazowy uprawomocnił się z uwagi na brak sprzeciwu. Prokurator Generalny zarzucił rażące naruszenie art. 93 § 2 k.p.w. poprzez nieuzasadnione rozpoznanie sprawy w postępowaniu nakazowym, mimo istnienia wątpliwości co do winy i okoliczności czynu. Wskazano, że brak uprawnień został ustalony jedynie na podstawie danych z Centralnej Ewidencji Kierowców, podczas gdy obwiniony oświadczył, że posiada niemieckie prawo jazdy. Sąd Najwyższy przychylił się do stanowiska kasacji, podkreślając, że postępowanie nakazowe jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy okoliczności czynu i wina obwinionego nie budzą wątpliwości. W niniejszej sprawie wątpliwości dotyczyły tego, czy obwiniony w ogóle nie posiadał uprawnień, czy też nie miał przy sobie dokumentu potwierdzającego posiadanie zagranicznego prawa jazdy. Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że brak wpisu w CEK nie jest wystarczający do ustalenia braku uprawnień w odniesieniu do obywateli posiadających zagraniczne prawa jazdy. Po wydaniu wyroku nakazowego uzyskano informację, że obwiniony posiada ważne niemieckie prawo jazdy. Sąd Najwyższy stwierdził, że gdyby posiadanie zagranicznego prawa jazdy zostało potwierdzone wcześniej, obwiniony powinien zostać pociągnięty do odpowiedzialności za wykroczenie z art. 95 § 1 k.w. (brak dokumentu przy sobie), które przewiduje łagodniejsze sankcje i nie dopuszcza orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja warunków dopuszczalności postępowania nakazowego w sprawach o wykroczenia, zwłaszcza w kontekście ustalania posiadania zagranicznych uprawnień do kierowania pojazdami.
Dotyczy specyficznej sytuacji kierowania pojazdem bez posiadania przy sobie dokumentu potwierdzającego uprawnienia, gdy uprawnienia te istnieją (np. zagraniczne prawo jazdy).
Zagadnienia prawne (2)
Czy sprawa o wykroczenie z art. 94 § 1 k.w. (kierowanie pojazdem bez uprawnień) może być rozpoznana w postępowaniu nakazowym, jeśli istnieją wątpliwości co do posiadania przez obwinionego zagranicznych uprawnień do kierowania pojazdami?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sprawa nie może być rozpoznana w postępowaniu nakazowym, jeśli istnieją wątpliwości co do posiadania przez obwinionego zagranicznych uprawnień, gdyż wymaga to pogłębionej weryfikacji, a nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego może prowadzić do błędnego zastosowania przepisów i surowszej kary.
Uzasadnienie
Postępowanie nakazowe jest dopuszczalne tylko, gdy okoliczności czynu i wina nie budzą wątpliwości. W przypadku kierowania pojazdem bez uprawnień, wątpliwości co do posiadania zagranicznego prawa jazdy wymagają szczegółowego zbadania, a nie opierania się jedynie na danych z CEK. Niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego może skutkować zastosowaniem surowszego przepisu (art. 94 § 1 k.w. zamiast art. 95 § 1 k.w.) i orzeczeniem obligatoryjnego zakazu prowadzenia pojazdów.
Jakie są konsekwencje prawne i sankcje za kierowanie pojazdem bez posiadania przy sobie dokumentu stwierdzającego uprawnienie do kierowania pojazdem, w porównaniu do kierowania pojazdem bez posiadania uprawnień?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Kierowanie pojazdem bez posiadania przy sobie dokumentu stwierdzającego uprawnienie (np. zagranicznego prawa jazdy) jest wykroczeniem z art. 95 § 1 k.w., zagrożonym grzywną do 250 zł lub naganą, bez możliwości orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów. Natomiast kierowanie pojazdem bez posiadania uprawnień (art. 94 § 1 k.w.) jest zagrożone karą aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny nie niższej niż 1500 zł, z obligatoryjnym zakazem prowadzenia pojazdów.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił różnicę między wykroczeniem z art. 94 § 1 k.w. a art. 95 § 1 k.w., podkreślając, że posiadanie zagranicznego prawa jazdy, nawet jeśli nie jest przy sobie, wyklucza odpowiedzialność z art. 94 § 1 k.w. i kieruje sprawę do art. 95 § 1 k.w., co ma istotne znaczenie dla wymiaru kary i środków karnych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. K. | osoba_fizyczna | obwiniony |
Przepisy (8)
Główne
k.w. art. 94 § § 1
Kodeks wykroczeń
Kierowanie pojazdem mechanicznym po drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub w strefie ruchu przez osobę nieposiadającą do tego uprawnień.
k.p.w. art. 93 § § 2
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Warunek rozpoznania sprawy w postępowaniu nakazowym – okoliczności czynu i wina obwinionego nie mogą budzić wątpliwości.
u.k.p. art. 4 § ust. 1 pkt 2 lit. c
Ustawa o kierujących pojazdami
Definicja dokumentu potwierdzającego posiadanie uprawnień do kierowania pojazdem – krajowe prawo jazdy wydane w innym państwie członkowskim UE.
k.w. art. 95 § § 1
Kodeks wykroczeń
Kierowanie pojazdem bez posiadania przy sobie wymaganych dokumentów.
Pomocnicze
k.w. art. 94 § § 3
Kodeks wykroczeń
Obligatoryjne orzeczenie zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych za wykroczenie z art. 94 § 1 k.w.
k.w. art. 29 § § 1
Kodeks wykroczeń
Podstawa orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów.
k.p.w. art. 535 § § 5
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Tryb rozpoznania sprawy przez Sąd Najwyższy (posiedzenie).
p.r.d. art. 38 § ust. 1
Ustawa Prawo o ruchu drogowym
Obowiązek posiadania przy sobie i okazywania dokumentu stwierdzającego uprawnienie do kierowania pojazdem innego niż wydane w kraju.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rozpoznanie sprawy w trybie nakazowym mimo istnienia wątpliwości co do posiadania przez obwinionego zagranicznych uprawnień do kierowania pojazdami. • Niewystarczające ustalenie stanu faktycznego na podstawie danych z CEK w kontekście oświadczenia o posiadaniu niemieckiego prawa jazdy. • Możliwość błędnego zastosowania surowszego przepisu (art. 94 § 1 k.w. zamiast art. 95 § 1 k.w.) i orzeczenia obligatoryjnego zakazu prowadzenia pojazdów.
Godne uwagi sformułowania
kasacja jest oczywiście zasadna i jako taka zasługuje na uwzględnienie • postępowanie nakazowe jest instytucją Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, której stosowanie zastrzeżono do najbardziej oczywistych przypadków • brak owych wątpliwości należy rozumieć to, że nie ma ich zarówno odnośnie do sprawstwa danego czynu, jak i winy obwinionego • brak stosownego wpisu w systemie informatycznym Centralnej Ewidencji Kierowców, nie jest jednak - w ramach oceny realizacji znamion wykroczenia z art. 94 § 1 k.w. - wystarczającym sprawdzeniem uprawnień do prowadzenia pojazdów w odniesieniu do obywateli polskich, którzy mogą posiadać krajowe prawo jazdy wydane w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej.
Skład orzekający
Małgorzata Gierszon
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja warunków dopuszczalności postępowania nakazowego w sprawach o wykroczenia, zwłaszcza w kontekście ustalania posiadania zagranicznych uprawnień do kierowania pojazdami."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji kierowania pojazdem bez posiadania przy sobie dokumentu potwierdzającego uprawnienia, gdy uprawnienia te istnieją (np. zagraniczne prawo jazdy).
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie stanu faktycznego, nawet w trybie nakazowym, i jak drobne uchybienia proceduralne mogą prowadzić do uchylenia orzeczenia i potencjalnie łagodniejszej kary. Dotyczy powszechnego problemu posiadania dokumentów i uprawnień.
“Czy niemieckie prawo jazdy ratuje przed mandatem? Sąd Najwyższy wyjaśnia pułapki postępowania nakazowego.”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.