I KK 123/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 25 października 2021 r. oddalił kasację wniesioną przez obrońcę skazanego R. C. od wyroku Sądu Okręgowego w B. z dnia 30 marca 2021 r., który z kolei zmieniał wyrok Sądu Rejonowego w B. z dnia 27 września 2019 r. Skazany był oskarżony o czyny z art. 282 k.k. w zb. z art. 304 k.k. i inne. Kasacja podnosiła szereg zarzutów, w tym naruszenie art. 433§2 k.p.k. w zw. z art. 457§3 k.p.k. i art. 7 k.p.k., dotyczące braku wiedzy specjalistycznej sądu do oceny wątpliwości co do stanu psychicznego świadka (art. 192§2 k.p.k.). Sąd Najwyższy wyjaśnił, że powołanie biegłego w tym zakresie jest fakultatywne i zależy od powzięcia przez sąd wątpliwości, a nie od posiadania wiedzy specjalistycznej. Sąd Odwoławczy prawidłowo ocenił zeznania pokrzywdzonego jako wiarygodne, opierając się na ich spójności i potwierdzeniu w materiale dowodowym. Kolejny zarzut dotyczył obrazy art. 317§1 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k. z powodu braku zawiadomienia obrońcy o pobraniu materiału porównawczego. Sąd Najwyższy stwierdził, że czynność ta miała miejsce w postępowaniu przygotowawczym, a nieobecność obrońcy wynikała z wypowiedzenia stosunku obrończego przez skazanego, o czym organy ścigania dowiedziały się później. Ponadto, skazany odmówił współpracy, co uniemożliwiło pobranie materiału. Sąd uznał, że prawo do obrony nie zostało naruszone. Kasacja kwestionowała również rozważenie przez Sąd Okręgowy zarzutów dotyczących sprzeczności opisu czynu, błędnego przyjęcia braku wykazania twierdzeń o pożyczkach, błędnego ustalenia znamion art. 282 k.k. oraz pominięcia faktu istnienia wierzytelności i kwestii odsetek jako świadczeń wzajemnych. Sąd Najwyższy odniósł się do tych zarzutów, wyjaśniając, że nie zachodzi sprzeczność między wyrokiem a uzasadnieniem, a obrona nie wykazała twierdzeń o licznych pożyczkach. Sąd wskazał, że groźby stosowane przez skazanego, choć zawoalowane, były sugestywne i uzasadniały przyjęcie znamion art. 282 k.k. Sąd Najwyższy rozpatrzył także zarzuty dotyczące czynów z art. 276 k.k. (ukrywanie dokumentów), art. 270§1 k.k. (użycie dokumentu poświadczającego nieprawdę), art. 226§1 k.k. w zb. z art. 190§1 k.k. (znieważenie funkcjonariusza i groźby karalne). W każdym przypadku Sąd Najwyższy uznał argumentację obrony za nietrafną, wskazując na prawidłową ocenę dowodów i interpretację przepisów przez sądy niższych instancji. Konkludując, Sąd Najwyższy stwierdził, że skarżący nie wykazał rażących uchybień, które miałyby wpływ na treść orzeczenia, w związku z czym kasacja została uznana za oczywiście bezzasadną. Skazanego obciążono kosztami postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: NiskaInterpretacja przepisów dotyczących oceny zeznań świadków, prawa do obrony, a także znamion przestępstw z art. 282 k.k., 276 k.k., 270 k.k., 226 k.k. i 190 k.k. w kontekście postępowania kasacyjnego.
Orzeczenie ma charakter proceduralny i odnosi się do konkretnych zarzutów kasacyjnych, nie wprowadzając nowych, przełomowych interpretacji prawa.
Zagadnienia prawne (7)
Czy sąd orzekający w sprawie posiada wiedzę specjalistyczną umożliwiającą dokonanie oceny, czy istnieją wątpliwości co do stanu psychicznego świadka, jeśli zostało to udowodnione za pomocą dokumentacji medycznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, posiadanie wiedzy specjalistycznej przez sąd nie jest bezwzględnym obowiązkiem do zarządzenia przesłuchania świadka z udziałem biegłego. Do podjęcia decyzji przez sąd co do konieczności powołania biegłego wystarczy powzięcie, na podstawie okoliczności sprawy, wątpliwości co do zdolności postrzegania lub odtwarzania przez świadka.
Uzasadnienie
Art. 192§2 k.p.k. nakłada na sąd fakultatywny obowiązek powołania biegłego, a nie bezwzględny. Decyzja zależy od powzięcia wątpliwości co do zdolności świadka do składania wiarygodnych zeznań, a nie od posiadania przez sąd wiedzy specjalistycznej.
Czy naruszono prawo do obrony skazanego, jeśli obrońca nie został zawiadomiony o pobraniu materiału porównawczego w postępowaniu przygotowawczym, a skazany odmówił współpracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, prawo do obrony nie zostało naruszone, ponieważ obrońca został zawiadomiony, a jego nieobecność wynikała z wypowiedzenia stosunku obrończego przez skazanego. Ponadto, skazany odmówił współpracy, co uniemożliwiło pobranie materiału.
Uzasadnienie
Nieobecność obrońcy wynikała z działań skazanego, a nie z zaniedbania organów procesowych. Odmowa współpracy przez skazanego uniemożliwiła przeprowadzenie czynności, co wyklucza naruszenie prawa do obrony.
Czy sprzeczność między opisem czynu w wyroku a uzasadnieniem, dotyczącym okresu trwania działania skazanego, stanowi rażące uchybienie mające wpływ na treść orzeczenia?
Odpowiedź sądu
Nie, taka sprzeczność nie stanowi rażącego uchybienia, zwłaszcza gdy sąd w dalszej części uzasadnienia odnosi się do właściwych dat.
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy wskazał datę ostatniej spłaty w maju 2015 r., ale w kolejnym zdaniu odniósł się do lipca 2017 r. jako daty końcowej czynu. Sąd Najwyższy uznał, że nie zachodzi sprzeczność, a ewentualne drobne nieścisłości nie miały wpływu na rozstrzygnięcie.
Czy błędne ustalenie, że zachowanie skazanego wypełniało znamiona art. 282 k.k., przy jednoczesnym stwierdzeniu braku bezpośredniej przemocy fizycznej lub gróźb, jest zasadne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zachowanie skazanego wypełniało znamiona art. 282 k.k., mimo braku bezpośredniej przemocy, poprzez sugestywne groźby i okazywanie narzędzi egzekucyjnych.
Uzasadnienie
Skazany okazywał kastet i pałkę teleskopową, sugerując konsekwencje braku spłat. Choć groźby nie były bezpośrednie, były bardzo sugestywne i miały na celu wywarcie presji na pokrzywdzonym.
Czy ukrywanie dokumentów przez skazanego, który nie miał prawa wyłącznie nimi rozporządzać, wypełnia znamiona przestępstwa z art. 276 k.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, odmowa udostępnienia dokumentów osobie, która je dobrowolnie przekazała i o ich zwrot kategorycznie żądała, skutkuje przyjęciem, że skazany ukrywał dokumenty, czym wypełnił art. 276 k.k.
Uzasadnienie
Skazany nie miał wyłącznego prawa do dysponowania dokumentami, które dobrowolnie otrzymał od pokrzywdzonego. Odmowa ich zwrotu, mimo kategorycznych żądań, stanowiła ukrywanie dokumentów.
Czy brak kategoryczności opinii biegłego z zakresu badań pisma ręcznego co do nakreślenia podpisu przez oskarżonego pozostaje bez znaczenia, jeśli inne dowody wskazują na winę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, brak kategoryczności opinii biegłego pozostaje bez znaczenia, jeśli inne dowody, takie jak zeznania świadków i wyjaśnienia oskarżonego, wspierają wniosek o winie.
Uzasadnienie
Wiarygodność zeznań świadków i wyjaśnień oskarżonego, a także wykluczenie przez biegłego nakreślenia podpisu przez inną osobę, wystarczają do uznania winy, nawet jeśli opinia biegłego nie jest w pełni kategoryczna.
Czy zeznania jednego świadka, mimo braku zgłoszenia przez funkcjonariusza niewłaściwego zachowania skazanego, mogą stanowić wystarczający dowód na popełnienie czynu z art. 226§1 k.k. w zb. z art. 190§1 k.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zeznania jednego świadka mogą stanowić wystarczający dowód, jeśli sąd uzna je za w pełni wartościowe i odniesie się do argumentów obrony dyskredytujących świadka.
Uzasadnienie
Sąd Odwoławczy uznał zeznania świadka E. S. za wartościowe, mimo że nie zgłoszono zdarzenia nadzwyczajnego. Sporządzona notatka służbowa i inne dowody wspierały te zeznania, a argumenty obrony nie były przekonujące.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. C. | osoba_fizyczna | skazany |
Przepisy (13)
Główne
k.p.k. art. 192 § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 282
Kodeks karny
k.k. art. 304
Kodeks karny
k.k. art. 276
Kodeks karny
k.k. art. 270 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 226 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 190 § § 1
Kodeks karny
Pomocnicze
k.p.k. art. 433 § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 457 § § 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 317 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 6
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 12 § § 1
Kodeks karny
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 433§2 k.p.k. w zw. z art. 457§3 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. (brak wiedzy specjalistycznej sądu) • Naruszenie art. 317§1 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k. (brak zawiadomienia obrońcy o pobraniu materiału porównawczego) • Sprzeczność opisu czynu z uzasadnieniem • Błędne przyjęcie, że apelujący nie wykazał twierdzeń o pożyczkach • Błędne ustalenie, że zachowanie skazanego wypełniało znamiona art. 282 k.k. przy braku bezpośredniej przemocy • Pominięcie faktu istnienia wierzytelności i kwestii odsetek jako świadczeń wzajemnych • Niewłaściwe rozważenie zarzutu z art. 276 k.k. • Niewłaściwe rozważenie zarzutu z art. 270§1 k.k. • Brak wystarczających dowodów na sprawstwo R. C. w odniesieniu do czynu z art. 226§1 k.k. w zb. z art. 190§1 k.k.
Godne uwagi sformułowania
kasacja wniesiona w imieniu skazanego jest bezzasadna i to w stopniu oczywistym • art. 192§2 k.p.k. nie nakłada na Sąd bezwzględnego obowiązku zarządzenia przesłuchania świadka z udziałem biegłego lekarza lub psychologa (podjęcie tej decyzji procesowej jest fakultatywne) • do podjęcia decyzji przez Sąd co do konieczności powołania biegłego wystarczy bowiem powzięcie, na podstawie okoliczności sprawy, wątpliwości co do wskazanych w art. 192§2 k.p.k. i przytoczonych wyżej elementów składających się na zdolność do złożenia przez świadka wiarygodnych wyjaśnień • skazany okazywał narzędzia takie jak kastet, czy pałka teleskopowa, komentując przy tym, że nimi egzekwuje długi od osób, które nie chcą płacić • choć nigdy nie wyraził bezpośredniej groźby pozbawienia życia pokrzywdzonego czy członków jego rodziny, wyrażał się w ten sposób, że ktoś może nie wrócić do domu, albo też wspominał o pogrzebie • nie zachodzi tu zatem sprzeczność między treścią wyroku, a jego uzasadnieniem • skarżący nie wykazał, by Sąd Odwoławczy dopuścił się jakiegokolwiek uchybienia o rażącym charakterze, które mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia
Skład orzekający
Jerzy Grubba
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Niska
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących oceny zeznań świadków, prawa do obrony, a także znamion przestępstw z art. 282 k.k., 276 k.k., 270 k.k., 226 k.k. i 190 k.k. w kontekście postępowania kasacyjnego."
Ograniczenia: Orzeczenie ma charakter proceduralny i odnosi się do konkretnych zarzutów kasacyjnych, nie wprowadzając nowych, przełomowych interpretacji prawa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 4/10
Sprawa dotyczy rutynowej kontroli orzeczenia sądu niższej instancji przez Sąd Najwyższy w trybie kasacji. Choć zawiera elementy dotyczące groźb i wyzysku, jej wartość contentowa jest ograniczona do prawników specjalizujących się w prawie karnym.
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.