I KK 121/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację wniesioną przez pełnomocnika wnioskodawcy S. K. od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 9 listopada 2023 r., który zmienił wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 17 maja 2023 r. Sprawa dotyczyła zasądzenia od Skarbu Państwa zadośćuczynienia i odszkodowania za represje wobec F. K. przez radzieckie organy ścigania i wymiaru sprawiedliwości działające na terytorium Polski. Sąd Okręgowy zasądził 200 000 zł zadośćuczynienia. Sąd Apelacyjny, uwzględniając apelację, zasądził dodatkowo 600 000 zł, podwyższając łączną kwotę do 800 000 zł. Kasacja zarzucała rażące naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 361 § 1 k.c., art. 8 ust. 2a ustawy lutowej, art. 445 § 1 i 2 k.c., art. 448 k.c.) oraz prawa procesowego (art. 7 k.p.k.). Głównym zarzutem było błędne uznanie, że nie jest możliwe zasądzenie zadośćuczynienia za okres od listopada 1945 r. do lutego 1946 r. oraz kwestionowanie wysokości zasądzonej kwoty. Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną, podkreślając, że nie jest uprawniony do ponownej oceny dowodów i ustaleń faktycznych. Stwierdził, że zarzuty kasacji w istocie kwestionują ustalenia faktyczne i ocenę dowodów, a nie naruszenia prawa przez sąd odwoławczy. Sąd Najwyższy wskazał, że brak było podstaw do zasądzenia zadośćuczynienia za okres, w którym F. K. się ukrywał, gdyż nie był wówczas represjonowany z powodu działalności niepodległościowej. Odnosząc się do wysokości zadośćuczynienia, Sąd Najwyższy uznał, że sąd odwoławczy prawidłowo ocenił okoliczności sprawy i ustalił odpowiednią kwotę, a zarzuty kasacji stanowiły jedynie polemikę. Wnioskodawca został zwolniony z kosztów sądowych postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUgruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego co do zakresu kognicji sądu kasacyjnego, w szczególności w kontekście oceny dowodów i ustaleń faktycznych w sprawach o zadośćuczynienie za represje.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą lutową i represjami powojennymi, co ogranicza jego bezpośrednie zastosowanie do podobnych spraw.
Zagadnienia prawne (2)
Czy możliwe jest zasądzenie zadośćuczynienia za okres, w którym osoba represjonowana ukrywała się, nie prowadząc aktywnej działalności niepodległościowej i nie będąc bezpośrednio represjonowaną z tego powodu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie jest możliwe zasądzenie zadośćuczynienia za okres, w którym F. K. się ukrywał, gdyż w tym czasie nie prowadził działalności niepodległościowej i nie był z powodu tej działalności represjonowany przez radzieckie organy ścigania i wymiaru sprawiedliwości.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że brak jest podstaw do zasądzenia zadośćuczynienia za okres ukrywania się, ponieważ nie wystąpiły okoliczności, między którymi związek przyczynowo-skutkowy miałby zachodzić, tj. represjonowanie za działalność niepodległościową.
Czy zasądzona kwota zadośćuczynienia jest odpowiednia do rozmiaru krzywdy doznanej przez F. K. w wyniku represji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zasądzona kwota zadośćuczynienia (łącznie 800 000 zł) jest odpowiednia do rozmiaru krzywdy doznanej przez F. K.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że zarzuty dotyczące wysokości zadośćuczynienia stanowią polemikę z oceną sądu odwoławczego i nie wykazano rażącego naruszenia prawa, które mogłoby mieć istotny wpływ na treść orzeczenia. Kwota 800 000 zł została uznana za proporcjonalną do doznanej krzywdy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. K. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | pozwany |
| F. K. | osoba_fizyczna | represjonowany |
Przepisy (14)
Główne
k.p.k. art. 535 § 3
Kodeks postępowania karnego
ustawa lutowa art. 8 § 2a
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
ustawa lutowa art. 8 § 1
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
k.c. art. 445 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 445 § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 448
Kodeks cywilny
k.c. art. 361 § 1
Kodeks cywilny
Pomocnicze
k.p.k. art. 523 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 519
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 439
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 433 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 457 § 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 167
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kasacja jest oczywiście bezzasadna. • Sąd Najwyższy nie jest uprawniony do ponownej oceny dowodów i ustaleń faktycznych w postępowaniu kasacyjnym. • Zarzuty kasacji nie wykazały rażącego naruszenia prawa, które mogłoby mieć istotny wpływ na treść orzeczenia. • Brak było podstaw do zasądzenia zadośćuczynienia za okres, w którym F. K. się ukrywał, gdyż nie był wówczas represjonowany z powodu działalności niepodległościowej. • Zasądzona kwota zadośćuczynienia jest odpowiednia do rozmiaru doznanej krzywdy.
Odrzucone argumenty
Błędna wykładnia art. 361 § 1 k.c. w zw. z art. 8 ust. 2a ustawy lutowej poprzez uznanie, że nie jest możliwe zasądzenie zadośćuczynienia za okres od listopada 1945 r. do 21 lutego 1946 r. • Rażące naruszenie art. 8 ust. 2a ustawy lutowej skutkujące brakiem zasądzenia całości wnioskowanej kwoty zadośćuczynienia. • Rażące naruszenie art. 8 ust. 1 ustawy lutowej w zw. z art. 445 § 1 k.c. poprzez błędne zastosowanie skutkujące uznaniem, iż łączna kwota 800.000 zł jest sumą odpowiednią. • Rażące naruszenie art. 7 k.p.k. polegające na dowolnej ocenie dowodów i wyciągnięciu wniosków sprzecznych z zasadami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i wskazaniami wiedzy.
Godne uwagi sformułowania
kasacja jako oczywiście bezzasadna podlegała oddaleniu • Sąd Najwyższy nie jest uprawniony w ramach postępowania kasacyjnego do ponownej oceny dowodów i na tej podstawie kontrolowania prawidłowości poczynionych ustaleń faktycznych. • zarzuty podnoszone w nadzwyczajnym środku zaskarżenia powinny – i to rzeczywiście, a nie tylko pozornie – dotyczyć orzeczenia sądu odwoławczego. • nie błędny brak ustalenia istnienia związku przyczynowo - skutkowego, a brak wystąpienia okoliczności, pomiędzy którymi związek ten winien zachodzić, czyli represjonowania ze strony radzieckich organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości lub organów pozasądowych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego lub z powodu takiej działalności stał się powodem nie uwzględnienia żądania w tym zakresie. • zawarte w kasacji twierdzenia pełnomocnika wnioskodawcy w zakresie miarkowania kwoty zadośćuczynienia oraz ustalonego rozmiaru krzywd doznanych przez F. K. stanowią jedynie polemikę z prawidłową oceną okoliczności i przesłanek związanych z wysokością zasądzonego zadośćuczynienia dokonaną przez sąd odwoławczy.
Skład orzekający
Małgorzata Bednarek
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego co do zakresu kognicji sądu kasacyjnego, w szczególności w kontekście oceny dowodów i ustaleń faktycznych w sprawach o zadośćuczynienie za represje."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą lutową i represjami powojennymi, co ogranicza jego bezpośrednie zastosowanie do podobnych spraw.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego historycznie tematu represji powojennych i dochodzenia zadośćuczynienia, co może być interesujące dla szerszego grona odbiorców zainteresowanych historią i prawem.
“Sąd Najwyższy rozstrzyga: czy ukrywanie się to już represja? Kasacja w sprawie zadośćuczynienia za powojenne prześladowania oddalona.”
Dane finansowe
zadośćuczynienie: 200 000 PLN
zadośćuczynienie: 600 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.