I KK 119/26
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację Rzecznika Praw Obywatelskich od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Żarach z dnia 2 lipca 2024 r., sygn. akt II W 312/24, którym obwiniona A. Ł. została uznana za winną popełnienia wykroczenia z art. 94 § 1 k.w. (prowadzenie pojazdu mechanicznego bez posiadania uprawnień) i ukarana grzywną w kwocie 2500 zł oraz zakazem prowadzenia pojazdów na okres 6 miesięcy. Sąd Rejonowy wydał wyrok nakazowy, uznając, że okoliczności czynu i wina obwinionej nie budzą wątpliwości. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną w stopniu oczywistym, stwierdzając rażące naruszenie art. 93 § 2 k.p.w. przez zastosowanie postępowania nakazowego. Analiza akt wykazała, że obwinionej zatrzymano prawo jazdy w związku z przekroczeniem prędkości w lipcu 2022 r. na okres 3 miesięcy (do października 2022 r.). Obwiniona oświadczyła, że nie miała czasu na dopełnienie formalności związanych z odblokowaniem prawa jazdy. Sąd Najwyższy podkreślił, że przez brak wymaganych uprawnień należy rozumieć sytuacje prawne, a nie faktyczne, takie jak nieodebranie dokumentu. Okres faktycznego braku możliwości korzystania z prawa jazdy, dłuższy niż okres pozbawienia wynikający z decyzji administracyjnej, nie może być uwzględniany. W związku z tym, w dniu popełnienia zarzucanego wykroczenia (luty 2024 r.), A. Ł. posiadała już uprawnienia do kierowania pojazdami. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i uniewinnił obwinioną, obciążając kosztami postępowania Skarb Państwa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia 'brak wymaganych uprawnień' w kontekście art. 94 § 1 k.w. oraz dopuszczalności stosowania postępowania nakazowego w sprawach o wykroczenia.
Dotyczy specyficznej sytuacji zatrzymania prawa jazdy i procedury jego odzyskania.
Zagadnienia prawne (2)
Czy dopuszczalne jest wydanie wyroku nakazowego w sprawie o wykroczenie, gdy istnieją wątpliwości co do winy lub okoliczności czynu obwinionego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postępowanie nakazowe może być zastosowane tylko wtedy, gdy okoliczności czynu i wina obwinionego nie budzą wątpliwości.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że postępowanie nakazowe jest instytucją prawa procesowego zastrzeżoną dla najbardziej oczywistych przypadków, gdzie materiał dowodowy jest jednoznaczny. W analizowanej sprawie wątpliwości co do posiadania uprawnień przez obwinioną wymagały przeprowadzenia postępowania dowodowego na rozprawie.
Czy prowadzenie pojazdu po upływie okresu, na który prawo jazdy zostało zatrzymane administracyjnie, ale przed fizycznym odebraniem dokumentu, stanowi wykroczenie z art. 94 § 1 k.w.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli okres pozbawienia prawa jazdy wynikający z decyzji administracyjnej upłynął, a osoba odzyskała uprawnienia, prowadzenie pojazdu nie stanowi wykroczenia z art. 94 § 1 k.w., nawet jeśli dokument nie został fizycznie odebrany.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy rozróżnił okres faktycznego pozbawienia prawa jazdy od okresu wynikającego z tytułu prawnego (decyzji administracyjnej). Podkreślono, że przez brak wymaganych uprawnień rozumie się sytuacje prawne, a nie faktyczne. Po upływie okresu zatrzymania wynikającego z decyzji, uprawnienia są odzyskane, a brak fizycznego odbioru dokumentu nie jest wystarczający do przypisania odpowiedzialności za wykroczenie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. Ł. | osoba_fizyczna | obwiniona |
Przepisy (11)
Główne
k.w. art. 94 § § 1
Kodeks wykroczeń
Przez brak wymaganych uprawnień należy rozumieć sytuacje prawne, a nie faktyczne, np. utratę uprawnień w wyniku cofnięcia lub ich czasowe zawieszenie, niepowodujące definitywnej utraty. Nie obejmuje sytuacji, gdy okres pozbawienia prawa jazdy wynikający z decyzji administracyjnej upłynął, a osoba odzyskała uprawnienia.
k.p.w. art. 93 § § 2
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Orzekanie w postępowaniu nakazowym jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy okoliczności czynu i wina obwinionego nie budzą wątpliwości.
Pomocnicze
k.p.w. art. 93 § § 3
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
k.p.k. art. 535 § § 5
Kodeks postępowania karnego
Tryb rozpoznawania kasacji.
k.p.s.w. art. 112
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Stosowanie przepisów k.p.k. do postępowania w sprawach o wykroczenia.
k.p.k. art. 537 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Uchylenie wyroku i uniewinnienie w przypadku oczywistej niesłuszności ukarania.
k.p.s.w. art. 119 § § 2
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Orzekanie o kosztach postępowania.
KierujPojU art. 102 § ust. 1c
Ustawa o kierujących pojazdami
KierujPojU art. 102 § ust. 1
Ustawa o kierujących pojazdami
pkt 4
KierujPojU art. 102 § ust. 2
Ustawa o kierujących pojazdami
p.r.d. art. 49 § ust. 1
Ustawa Prawo o ruchu drogowym
pkt 3 lit. b
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 93 § 2 k.p.w. przez zastosowanie postępowania nakazowego, gdy istniały wątpliwości co do winy i okoliczności czynu. • Brak posiadania uprawnień w rozumieniu art. 94 § 1 k.w. dotyczy sytuacji prawnych, a nie faktycznych, takich jak nieodebranie dokumentu po upływie okresu zatrzymania.
Godne uwagi sformułowania
Postępowanie nakazowe jest instytucją prawa procesowego, której stosowanie zastrzeżono do najbardziej oczywistych przypadków, gdzie materiał dowodowy istniejący w aktach sprawy jest tak jednoznaczny, że nie nasuwa żadnych istotnych wątpliwości, co do winy i okoliczności popełniania zarzucanego czynu. • Przez brak wymaganych uprawnień w rozumieniu art. 94 § 1 k.w. należy rozumieć zarówno sytuację, gdy dana osoba w ogóle nie uzyskała uprawnień do prowadzenia pojazdu określonej kategorii w sposób wskazany w przepisach ustawy - Prawo o ruchu drogowym, utraciła je w wyniku cofnięcia i musi ponownie ubiegać się o uzyskanie takich uprawnień lub posiadając de facto takie uprawnienia nie może w danej chwili ich realizować i z nich korzystać z uwagi np. na ich czasowe "zawieszenie", nie powodujące jednak ich definitywnej utraty. • Koniecznym jest więc wyraźne rozróżnienie wskazanych powyżej okresów, tj. okresu pozbawienia prawa jazdy określonego w konkretnym tytule prawnym (np. decyzji administracyjnej) oraz okresu przez jaki dana osoba rzeczywiście pozostaje bez prawa jazdy (tj. od momentu faktycznego zatrzymania prawa jazdy do momentu jego zwrotu). • Przez pojęcie „pozbawienia prawa jazdy” użyte w art. 94 § 1 k.w. rozumieć należy kategorie prawne przewidziane w kodeksach karnym i wykroczeń oraz w ustawie prawo o ruchu drogowym, a nie stany faktyczne, jak na przykład nieodebranie prawa jazdy od organu administracji.
Skład orzekający
Zbigniew Kapiński
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'brak wymaganych uprawnień' w kontekście art. 94 § 1 k.w. oraz dopuszczalności stosowania postępowania nakazowego w sprawach o wykroczenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zatrzymania prawa jazdy i procedury jego odzyskania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe stosowanie procedur prawnych i precyzyjna interpretacja przepisów, nawet w pozornie prostych sprawach wykroczeniowych. Pokazuje też rolę Rzecznika Praw Obywatelskich w ochronie praw jednostki.
“Czy zapomniałeś odebrać prawo jazdy? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy to nie wykroczenie!”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.