I KK 101/24

Sąd Najwyższy2024-05-29
SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy
kasacjawstrzymanie wykonanianieprawidłowa obsada sąduniezawisłość sędziowskabezstronnośćart. 439 k.p.k.art. 532 k.p.k.Sąd NajwyższyKRS

Sąd Najwyższy nie wstrzymał wykonania wyroku w sprawie dotyczącej zarzutów o nieprawidłową obsadę sądu, wskazując na potrzebę szczegółowej analizy niezawisłości i bezstronności sędziów.

Sąd Najwyższy rozpoznał wnioski obrońców skazanych P. R. i T. S. o wstrzymanie wykonania wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu. Wnioski te opierały się na zarzutach dotyczących nieprawidłowej obsady sądów obu instancji, powołując się na wadliwy proces powoływania sędziów. Sąd Najwyższy, powołując się na swoje orzecznictwo, stwierdził, że wstrzymanie wykonania wyroku jest środkiem wyjątkowym. Wskazał, że zarzut nieprawidłowej obsady sądu wymaga indywidualnej analizy wpływu wadliwego powołania sędziego na niezawisłość i bezstronność sądu, co nie może być rozstrzygnięte na obecnym etapie postępowania kasacyjnego bez rozprawy.

Sąd Najwyższy rozpoznał wnioski obrońców skazanych P. R. i T. S. o wstrzymanie wykonania wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt II AKa 261/22, który zmieniał wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 21 września 2021 r., sygn. akt III K 335/13. Obrońcy argumentowali, że należy wstrzymać wykonanie wyroku ze względu na podniesione w kasacjach zarzuty dotyczące bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., wynikającej z nieprawidłowej obsady sądów obu instancji. Wskazywano na powołanie sędziów na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. Sąd Najwyższy, odwołując się do art. 532 § 1 k.p.k. oraz utrwalonego orzecznictwa, podkreślił, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia w związku z wniesieniem kasacji jest środkiem wyjątkowym, stosowanym jedynie w razie zaistnienia szczególnych okoliczności, takich jak wysokie prawdopodobieństwo uwzględnienia kasacji. Sąd zaznaczył, że kwestia nieprawidłowej obsady sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., w kontekście powołania sędziego na wniosek KRS ukształtowanej w nowym trybie, wymaga indywidualnej analizy wpływu wadliwości procesu powoływania na standardy niezawisłości i bezstronności sądu, zgodnie z uchwałą połączonych izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (sygn. akt BSA I - 4110 - 1/20). Ponieważ taka szczegółowa analiza wykracza poza ramy obecnego, wstępnego etapu postępowania kasacyjnego i wymaga przeprowadzenia rozprawy, Sąd Najwyższy uznał, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosków o wstrzymanie wykonania wyroku.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, wstrzymanie wykonania wyroku jest środkiem wyjątkowym i wymaga wykazania wysokiego prawdopodobieństwa uwzględnienia kasacji oraz zaistnienia szczególnych okoliczności, a zarzut nieprawidłowej obsady sądu wymaga indywidualnej analizy wpływu wadliwego powołania sędziego na niezawisłość i bezstronność sądu.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że wstrzymanie wykonania wyroku jest środkiem nadzwyczajnym. W przypadku zarzutu nieprawidłowej obsady sądu, konieczne jest wykazanie, że wadliwy proces powoływania sędziego doprowadził do naruszenia standardów niezawisłości i bezstronności, co wymaga szczegółowej analizy na rozprawie, a nie na wstępnym etapie postępowania kasacyjnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

wniosków nie uwzględnić

Strony

NazwaTypRola
P. R.osoba_fizycznaskazany
T. S.osoba_fizycznaskazany

Przepisy (3)

Główne

k.p.k. art. 532 § 1

Kodeks postępowania karnego

Sąd Najwyższy może wstrzymać wykonanie zaskarżonego orzeczenia w razie wniesienia kasacji, jednak jest to środek wyjątkowy.

Pomocnicze

k.p.k. art. 439 § 1

Kodeks postępowania karnego

Określa bezwzględne przyczyny odwoławcze, w tym nienależytą obsadę sądu.

Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw

Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r., która wpłynęła na sposób powoływania sędziów, co było podstawą zarzutów w kasacji.

Argumenty

Odrzucone argumenty

wnioski o wstrzymanie wykonania wyroku

Godne uwagi sformułowania

wstrzymanie wykonania orzeczenia w związku z wniesieniem kasacji wchodzi w grę wyjątkowo, w razie zaistnienia szczególnych okolicznościach nie występuje tu zatem automatyzm, lecz wymagane jest zbadanie, czy wadliwość procesu powoływania danego sędziego doprowadziła do sytuacji, w której sąd orzekający z jego udziałem nie spełniał standardów niezawisłości i bezstronności

Skład orzekający

Kazimierz Klugiewicz

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie wniosków o wstrzymanie wykonania wyroku w sprawach karnych, zwłaszcza w kontekście zarzutów dotyczących wadliwości procesu powoływania sędziów i wpływu na niezawisłość i bezstronność sądu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nową procedurą powoływania sędziów i zarzutami nieprawidłowej obsady sądu. Wymaga indywidualnej analizy każdego przypadku.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności i niezawisłości sądów, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i społecznym.

Czy wadliwie powołany sędzia unieważnia wyrok? Sąd Najwyższy wyjaśnia zasady wstrzymania wykonania kary.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
I KK 101/24
POSTANOWIENIE
Dnia 29 maja 2024 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Kazimierz Klugiewicz
w sprawie
P. R.
i
T. S.
,
skazanych z art. 284 § 2 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. i in.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej,
na posiedzeniu w dniu 29 maja 2024 r.,
wniosków obrońców skazanych o wstrzymanie wykonania
wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu
z dnia 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt II AKa 261/22,
zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu
z dnia 21 września 2021 r., sygn. akt III K 335/13,
na podstawie art. 532 § 1 k.p.k.
a contrario
,
p o s t a n o w i ł:
wniosków nie uwzględnić.
UZASADNIENIE
W kasacjach obrońców skazanych
P. R. i T. S.
sformułowano wnioski o wstrzymanie wykonania
wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt II AKa 261/22, zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 21 września 2021 r., sygn. akt III K 335/13. W uzasadnieniu tych wniosków wskazano na rangę podniesionych zarzutów kasacyjnych, akcentujących wystąpienie sprawie bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. z uwagi na nieprawidłową obsadę sądów obu instancji, tj. zasiadanie w składzie Sądu meriti SSO Ł.F., zaś  składzie Sądu odwoławczego – SSA R.Z., powołanych na urząd sędziego ww. sądów na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3).
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.
Wnioski o wstrzymanie wykonania wyroku nie zasługują na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 532 § 1 k.p.k., w razie wniesienia kasacji Sąd Najwyższy może wstrzymać wykonanie zaskarżonego orzeczenia, jak i innego orzeczenia, którego wykonanie zależy od rozstrzygnięcia kasacji. Jak wskazuje się w orzecznictwie, wstrzymanie wykonania orzeczenia w związku z wniesieniem kasacji wchodzi w grę wyjątkowo, w razie zaistnienia szczególnych okolicznościach, a to z tego względu, że kontrola kasacyjna dotyczy prawomocnego wyroku sądu odwoławczego, a więc wyroku objętego domniemaniem trafności zawartych w nim rozstrzygnięć, który podlegają bezzwłocznemu wykonaniu. Do owych szczególnych okoliczności należy zaliczyć rangę zarzutów podniesionych w kasacji i ich widoczną zasadność, a w związku z tym wysokie prawdopodobieństwo uwzględnienia kasacji
(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 sierpnia 2014 r., V KK 145/14, LEX nr 1566739; zob. też np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia: 14 czerwca 2018 r., II KK 178/18, LEX nr 2506098; 4 października 2012 r., II KK 56/12, LEX nr 1220820, z dnia 25 stycznia 2006 r., V KK 476/05, OSNwSK 2006/1/196, z dnia 8 września 2004, V KK 214/04, OSNwSK 2004/1/1513
). Ponadto należy mieć na względzie to, czy wykonywanie orzeczenia nie narazi skazanego na poważne i w zasadzie niepowetowane dolegliwości, co w pierwszej kolejności odnosi się do odbywania kary pozbawienia wolności i może zaistnieć zwłaszcza w wypadku, gdy realnie rysuje się perspektywa uniewinnienia skazanego, względnie umorzenia wobec niego postępowania (
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 2018 r., II KK 23/18, LEX nr 2449778
).
Nie przesądzając ostatecznego rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego, należy stwierdzić, że na obecnym, wstępnym etapie postępowania kasacyjnego, brak jest podstaw do przyjęcia wysokiego prawdopodobieństwa uwzględnienia kasacji obrońców ww. skazanych. Odnosząc się do podnoszonego w kasacjach zarzutu wystąpienia w sprawie uchybienia rangi bezwzględnej przyczyny odwoławczej, określonej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., należy zauważyć, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego, począwszy od uchwały składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I - 4110 - 1/20 (
OSNKW 2020/2/7, LEX nr 2784794
) wskazuje się, że „nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. albo sprzeczność składu sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3), jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust, 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności”. Nie występuje tu zatem automatyzm, lecz wymagane jest zbadanie, czy wadliwość procesu powołania danego sędziego doprowadziła do sytuacji, w której sąd orzekający z jego udziałem nie spełniał standardów niezawisłości i bezstronności. Niewątpliwie potrzeba przeprowadzenia szczegółowej i wieloaspektowej analizy tej problematyki, wychodzącej poza ramy realiów procesowych niniejszej sprawy, wymaga jej rozpoznania na rozprawie, a zatem na obecnym etapie postępowania brak jest podstaw do skorzystania przez Sąd Najwyższy z uprawnienia przewidzianego w art. 532 § 1 k.p.k.
Mając na uwadze powyższe rozważania, orzeczono jak w postanowieniu.
[J.J.]
[ms]
‎

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI