I GZ 98/25

I GZ 98/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-03-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Apollo /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I SA/Lu 12/25 - Wyrok WSA w Lublinie z 2025-05-23
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i wstrzymano wykonanie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 par 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Anna Apollo po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2025 r na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia E. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 16 stycznia 2025 r., sygn. akt I SA/Lu 12/25 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi E. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] listopada 2024 r. znak [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dotacji pobranej w nadmiernej wysokości postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. NSA/post.1 – postanowienie "ogólne"
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z 16 stycznia 2025 r., sygn. akt I SA/Lu 12/25 odmówił E. B. (dalej: skarżącej) wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] listopada 2024 r. w przedmiocie zwrotu dotacji oświatowej
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
E. B. w skardze na ww. decyzję wniosła o wstrzymanie wykonania wymienionej decyzji z uwagi na możliwość wywołania trudnych do odwrócenia skutków finansowej dla skarżącej.
W uzasadnieniu tego wniosku wskazała, że istnieją uzasadnione podstawy, aby wstrzymać ww. decyzję, bowiem dotyczy ona dotacji, która została już przez nią wydatkowana i rozliczona. Zaskarżona decyzja określa obowiązek zwrotu dotacji w wysokości 209.802,95 zł, co niesie za sobą ryzyko likwidacji prowadzonego przedszkola, którego ewentualne ponowne otwarcie będzie wiązało się ze znacznym utrudnieniem. Uzyskiwany przez skarżącą przychód oraz otrzymane dotacje oświatowe nie są wystarczające do pokrycia kosztów prowadzonej działalności.
Ponadto powyższa kwota jest praktycznie niemożliwa do zgromadzenia w tak krótkim czasie, szczególnie z uwagi na obecne koszty funkcjonowania związane z okresem zimowym i znacznie zwiększonymi w ostatnim czasie kosztami ogrzewania i energii elektrycznej. Skarżąca ponosi również wydatki, na które składają się wynagrodzenia z tytułu umów o pracę, umów zleceń, opłaty księgowe i inne bieżące koszty prowadzenia działalności przedszkola. Twierdzi, że nie posiada środków finansowych, które umożliwiałyby jej wykonanie decyzji oraz utrzymanie prowadzonej działalności gospodarczej. Za zasadnością wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przemawiają również względy społeczne, z uwagi na przedmiot działalności, jak i gospodarcze, z uwagi na rzeczywiste możliwości płatnicze skarżącej.
Uzasadniając odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji WSA w Lublinie wskazał, że skarżąca nie uprawdopodobniła w wystarczającym stopniu powyższych okoliczności. Skarżąca przytoczyła argumentację, dość ogólnie traktującą o możliwych skutkach wykonania decyzji. Skarżąca przedstawia dość szczegółowe wyliczenia kosztów działalności w okresie miesięcznym, jednak pomija kwestie związane z przychodem jaki uzyskuje z tytułu prowadzenia przedszkola. Wysokość uzyskiwanych przychodów jest kluczowa dla całościowego zobrazowania kondycji finansowej przedszkola. Kwota 510 tys. złotych jaką skarżąca wskazuje tytułem ponoszonych miesięcznych wydatków może sprawiać wrażenie, że suma ta jest istotnym obciążeniem i dalsza działalność przedszkola jest realnie zagrożona. Z drugiej strony, w przypadku braku wskazania uzyskiwanych przychodów, Sąd nie jest w stanie stwierdzić na ile te obciążenia uniemożliwiają wykonanie zaskarżonej decyzji i jak to wpłynie na dalszy byt placówki w przyszłości. Prowadzenie przez 11 lat działalności gospodarczej, która wiąże się z zatrudnieniem, jak wskazuje skarżąca, 40 osób na podstawie umowy o pracę pozwala przypuszczać, że działalność jest rentowna.
Sąd I instancji podniósł, że wstrzymanie wykonania decyzji powinno nastąpić jedynie w szczególnych okolicznościach i nie może odbyć się niejako na niekorzyść Skarbu Państwa, który to na chwilę obecną oczekuje zwrotu przekazanej skarżącej dotacji. Wniosek skarżącej przedstawia jednak okoliczności, jakoby to ona była stroną poszkodowaną, co po analizie zgromadzonego materiału dowodowego nie znajduje uznania Sądu. Prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się z pewnym ryzykiem, przede wszystkim finansowym, w związku z czym strona nie może przerzucać własnej odpowiedzialności na inne podmioty w oparciu o okoliczności korzystne jedynie dla jej aktualnej sytuacji.
Skarżąca złożyła zażalenie na powyższe orzeczenie wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy WSA w Lublinie do ponownego rozpoznania. Względnie autor zażalenia wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. i uznanie przez WSA w Lublinie, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, podczas gdy sytuacja materialna i finansowa skarżącej przemawia za zastosowaniem tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie wykonanie decyzji mogłoby dla strony wywołać
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanki w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w tym przepisie odnoszą się do sytuacji, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. O takim potencjalnym niebezpieczeństwie jest mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. i z tą sytuacją należy wiązać możliwość wyrządzenia szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia. Natomiast trudne do odwrócenia skutki są to skutki faktyczne lub prawne, które raz zaistniałe, spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po długim czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z dnia 27 sierpnia 2013 r., sygn. akt I GZ 211/13).
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska Sądu I instancji, że Skarżąca przedstawia dość szczegółowe wyliczenia kosztów działalności w okresie miesięcznym, jednak pomija kwestie związane z przychodem jaki uzyskuje z tytułu prowadzenia przedszkola. Załączone do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji dokumenty, jak i wyjaśnienia skarżącej i zawarte w zażaleniu - uprawdopodabniają wystąpienie w przypadku skarżącej przesłanki wstrzymania wykonania decyzji.
Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, że przedmiotem skargi jest decyzja zobowiązująca skarżącą do zwrotu dotacji w kwocie 209.802,95 zł
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego mając na uwadze regulację zawartą w art. 61 § 3 p.p.s.a. i argumentację zawartą w zażaleniu jak i we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji należy uznać, że bezpośrednim skutkiem wykonania wobec strony zaskarżonej decyzji może być utrata płynności finansowej przedszkola, co oznaczałoby jego likwidację. Likwidacja tego podmiotu oznaczałaby z kolei konieczność zwolnienia 40 pracowników.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że sam fakt znacznego utrudnienia w prowadzeniu działalności gospodarczej w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji, mogący spowodować konieczność likwidacji przedsiębiorstwa (w sprawie zagrożenia dalszego funkcjonowania przedszkola skarżącej) uzasadnia uznanie, że może zachodzić niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. akt I GSK 1476/11).
Strona podniosła, że należy uwzględnić kwotę należną do zwrotu dotacji ze specyfiką prowadzonej działalności oświatowej, która nie jest działalnością typową komercyjną nastawioną na zysk. Przychody, w tym dotacje, są z góry przeznaczone na pokrycie ściśle określonych wydatków związanych z funkcjonowaniem placówki.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wykonanie zaskarżonej decyzji może w kontekście całokształtu okoliczności spowodować trudne do odwrócenia skutki. W takiej sytuacji konieczne stało się zastosowanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Tym samym należy uznać, że sytuacja Spółki odpowiada hipotezie art. 61 § 3 p.p.s.a.
Ze wskazanych powodów Naczelny Sad Administracyjny działając na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie, a następnie na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.