I GZ 95/25

I GZ 95/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-03-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Apollo /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
V SA/Wa 2790/23 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2025-04-29
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 86 par 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Anna Apollo po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia T. S. P. sp. z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 maja 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 2790/23 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi T. S. P. sp. z o.o. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu zwrotu pożyczki udzielonej na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia działalności mikroprzedsiębiorcy postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 17 maja 2024 r. sygn. akt V SA/Wa 2790/23 odmówił T. S. P. sp. z o.o. w W. (dalej: skarżąca lub spółka) przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z [...] 3 lutego 2023 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu zwrotu pożyczki udzielonej na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia działalności gospodarczej.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym
T. S. P. sp. z o.o. w W. (dalej: skarżąca lub spółka) złożyła skargę na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Wraz ze skargą Spółka wniosła o przywrócenie terminu do jej złożenia. Złożyła również wnioski o dopuszczenie dowodów: Uchwały Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki z [...] lutego 2023 r. na fakt przyczyn niedochowania terminu do dokonania czynności stanowiącej wniesienie skargi, braku winy w niedochowaniu tego terminu i uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy oraz pisma Prezydenta m.st. Warszawy z [...] listopada 2023 r., stanowiącego przedsądowe wezwanie do zapłaty, na fakt zachowania terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.
Spółka wskazała, że decyzja z [...] lutego 2023 r. nie została jej skutecznie doręczona, ponieważ odebrał ją za pośrednictwem elektronicznej skrzynki odbiorczej e-puap P. B. W dniu odbioru korespondencji nie pozostawał on już członkiem zarządu - organu uprawnionego do reprezentowania spółki z o.o., ponieważ Uchwałą Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki został odwołany z pełnienia tej funkcji. W miejsce P. B. została powołana G. B. Uchwała w sprawie powołania członka zarządu spółki wywołuje skutki z chwilą jej podjęcia, a nie z chwilą zarejestrowania w KRS. Wpis do KRS ma charakter deklaratywny i nie decyduje o tym, czy dana osoba jest, czy nie jest członkiem zarządu. W związku z powyższym od 1 lutego 2023 r. funkcji członka zarządu spółki nie pełnił P. B. i nie był on osobą upoważnioną i uprawnioną z mocy prawa do skutecznego odbioru w imieniu Skarżącej jakiejkolwiek korespondencji.
Uzasadniając odmowę przywrócenia terminu do wniesienia skargi na ww. decyzję WSA w Warszawie podkreślił, że przedstawione we wniosku okoliczności nie uprawdopodobniają braku winy spółki w uchybieniu terminu.
Sąd I instancji podniósł, że zgodnie z urzędowym potwierdzeniem odbioru decyzja SKO z [...] lutego 2023 r. została wysłana w formie elektronicznej [...] lutego 2023 r. Decyzja została doręczona w dniu [...] lutego 2023 r. Jako adresata SKO wskazało: P. B., T. S. sp. z o.o. W., O. [...]. Jest to adres siedziby Spółki, co wskazuje, że organ skierował decyzję do Spółki, na adres elektroniczny P. B., jej Prezesa. Na podstawie art. 39 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej doręcza pisma na adres do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych, zwany dalej "adresem do doręczeń elektronicznych", chyba że doręczenie następuje na konto w systemie teleinformatycznym organu albo w siedzibie organu.
Sąd podniósł, że organ administracji skierował decyzję do Spółki, na znany mu adres do doręczeń elektronicznych. W aktach administracyjnych brak dokumentów potwierdzających, że Spółka poinformowała organ administracji o zmianach w składzie Zarządu oraz o zmianie adresu, na który należy kierować korespondencję do Spółki. Również we wniosku o przywrócenie terminu nie wykazała, że wykonała obowiązki informacyjne wobec organu administracji. Istotne jest również, że Spółka nie złożyła w Sądzie dokumentu Uchwały nr 1 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki z 1 lutego 2023 r. oraz oświadczenia G. B. o objęciu funkcji Prezesa Zarządu oraz adresu do doręczeń, a jedynie ich kserokopie. Co za tym idzie Spółka nie uprawdopodobniła, że nie wiedziała o wydaniu [...] lutego 2023 r. decyzji w jej sprawie, co stało się przyczyną wniesienia skargi dopiero [...] listopada 2024 r.
WSA zauważył, że P. B., na którego adres do korespondencji elektronicznej wysłano decyzję z [...] lutego 2023 r., jest wspólnikiem Spółki. W jego interesie pozostaje dbanie o interesy Spółki, którą utworzył. Spółka ma dwóch wspólników: P. B. i G. B. Zgodnie ze złożonymi wyjaśnieniami, P. B. przestał być prezesem zarządu 1 lutego 2023 r. i tego dnia prezesem została G. B. Nie jest zatem racjonalna argumentacja, że Spółka, jako jednostka organizacyjna, nie wiedziała o wydaniu decyzji.
T. S. P. sp. z o.o. w W. wniosła zażalenie na powyższe orzeczenie wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Spółka wniosła również o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1. art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 dalej: KPA) oraz art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. dalej: p.p.s.a.) a to w zw. z art. 45 KPA poprzez błędne uznanie, że odebranie przez P. B. w dniu [...] lutego 2023 roku decyzji SKO nastąpił do rąk osoby uprawnionej do odbioru korespondencji w spółce T. S. P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. a przedstawiona we wniosku o przywrócenie terminu argumentacja nie może zasługiwać na uwzględnienie jako uprawdopodobniającej okoliczności wskazującą na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi;
2. art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez błędną analizę akt sprawy oraz orzekanie na podstawie akt niekompletnych, a to wobec zaniechania zwrócenia się do skarżącej spółki o ich uzupełnienie, w zakresie w jakim akta nie zawierały zdaniem Sądu I Instancji materiałów pozwalających na ocenę przesłanek z wniosku T. S. P. Sp. z o.o. o przywrócenie terminu a to przede wszystkim uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu - art. 87 § 2 p.p.s.a., i brak zobowiązania strony nie reprezentowanej przez pełnomocnika profesjonalnego do przedłożenia oryginałów dokumentów - Uchwały nr 1 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki z 1 lutego 2023 roku oraz oświadczenia G. B o objęciu funkcji Prezesa Zarządu oraz adresu do doręczeń w oryginale
W uzasadnieniu zażalenia przedstawiono argumentację na poparcie zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżone postanowienie WSA w Warszawie odpowiada prawu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego twierdzenia spółki, zawarte we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, nie zostały należycie uprawdopodobnione, stąd w rozpoznawanej sprawie nie można zasadnie i zgodnie z wymogami art. 86 § 1 p.p.s.a. stwierdzić, że uchybienie w postaci niedotrzymania ustawowego terminu na wniesienie skargi, o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a., nastąpiło bez winy spółki.
Regułą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest bezskuteczność czynności podjętych przez stronę po terminie. Jednakże nie jest to reguła o charakterze bezwzględnym. Art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a. przewiduje możliwość przywrócenia terminu przez sąd na wniosek strony pod warunkiem, że uchybiła ona terminowi bez swojej winy. Podkreślenia wymaga, że powołana ustawa, obok innych warunków przywrócenia terminu, ustanawia obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Wnioskodawca nie musi zatem dowodzić braku winy, a jedynie uwiarygodnić fakty świadczące o niezawinionym braku winy w uchybieniu terminu.
We wniosku o przywrócenie uchybionego terminu do złożenia skargi spółka, jako jedyną okoliczność mającą uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, wskazał fakt, iż decyzja z [...] lutego 2023 r. nie została jej skutecznie doręczona, ponieważ odebrał ją za pośrednictwem elektronicznej skrzynki odbiorczej e-puap P. B. W dniu odbioru korespondencji nie pozostawał on już członkiem zarządu - organu uprawnionego do reprezentowania spółki z o.o., ponieważ Uchwałą Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki został odwołany z pełnienia tej funkcji. W miejsce P. B. została powołana G. B. Uchwała w sprawie powołania członka zarządu spółki wywołuje skutki z chwilą jej podjęcia, a nie z chwilą zarejestrowania w KRS. Wpis do KRS ma charakter deklaratywny i nie decyduje o tym, czy dana osoba jest, czy nie jest członkiem zarządu. W związku z powyższym od 1 lutego 2023 r. funkcji członka zarządu spółki nie pełnił P. B. i nie był on osobą upoważnioną i uprawnioną z mocy prawa do skutecznego odbioru w imieniu Skarżącej jakiejkolwiek korespondencji.
W tym miejscu podkreślenia wymaga, że kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, rozumianej obiektywnie, to jest takiej, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Powyższe oznacza, że tylko stwierdzenie, iż strona danej przeszkody nie była w stanie przewidzieć, uzasadnia uwzględnienie wniosku. Chodzi więc o okoliczności od strony całkowicie niezależne i nieprzewidywalne.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie Sąd I instancji uznał, że zawarte we wniosku o przywrócenie terminu argumenty nie uprawdopodabniają braku winy skarżącej w uchybieniu terminowi do do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z [...] lutego 2023 r. . Przywrócenie terminu nie jest bowiem możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko WSA w Warszawie, który uznał, że P. B., na którego adres do korespondencji elektronicznej wysłano decyzję z [...] lutego 2023 r., jest wspólnikiem Spółki. W jego interesie pozostaje dbanie o interesy Spółki, którą utworzył. Spółka ma dwóch wspólników: P. B. i G. B. Zgodnie ze złożonymi wyjaśnieniami, P. B. przestał być prezesem zarządu 1 lutego 2023 r. i tego dnia prezesem została G. B. Nie jest zatem racjonalna argumentacja, że Spółka, jako jednostka organizacyjna, nie wiedziała o wydaniu decyzji
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że zgodnie z art. 201 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 505 ze. zm.), dalej "k.s.h." w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością zarząd prowadzi sprawy spółki i reprezentuje ją na zewnątrz. Członek zarządu jest powoływany i odwoływany uchwałą wspólników, chyba że umowa spółki stanowi inaczej (art. 201 § 4 k.s.h.). Reguły zaś wygasania mandatu członka zarządu oraz procedurę odwołania członka zarządu regulują przepisy art. 203-204 k.s.h. Uchwała w sprawie powołania członka zarządu spółki wywołuje skutki z chwilą podjęcia, a nie z chwilą zarejestrowania w Krajowym Rejestrze Sądowym. Wpis ten ma jedynie charakter deklaratywny, a nie konstytutywny i nie decyduje o tym, czy dana osoba jest, czy nie jest członkiem zarządu. Żaden przepis prawa nie stanowi, iż do reprezentowania osoby prawnej uprawnione są tylko te osoby, które w takim charakterze figurują w Krajowym Rejestrze Sądowym. Z przepisów art. 14-17 ustawy z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2013 r. poz. 1203; dalej: "uKRS.") wynikają jedynie pewne rygory i domniemania prawne, służące zapewnieniu pewności i bezpieczeństwa obrotu, a składające się na domniemanie wiary publicznej rejestru. Oznacza to np., że czynność prawna dokonana z osobą wpisaną jako uprawniona do reprezentowania osoby prawnej w KRS wiąże co do zasady tę osobę, mimo że w rzeczywistości osoba ta utraciła status piastuna (por. wyroki NSA: z 12 stycznia 2016 r., II FSK 468/15; z 22 listopada 2007 r., II FSK 1335/06; także postanowienia NSA: z 30 września 2011 r., II FSK 1735/11; z 18 czerwca 2008 r., II OSK 807/08). Tym samym objęcie funkcji przez osobę powołaną do zarządu spółki nie zależy od okoliczności wpisu do rejestru. Członkiem zarządu jest więc ten, kto został prawidłowo powołany do organu, natomiast członkostwo w organie wygasa w następstwie okoliczności skutkujących ustaniem mandatu. Dlatego też przyjąć należy, że zapis w Krajowym Rejestrze Sądowym nie w każdej sprawie rozstrzyga spór, kto jest członkiem zarządu (tak wyrok NSA z 3 czerwca 2020 r., II FSK 441/20; wyrok Sądu Najwyższego z 4 września 2012 r., sygn.. I UK 137/12; wyrok NSA z 18 września 2008 r., I OSK 333/08).
Niemniej nie może ujść uwagi to, że stosownie do art. 39 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej doręcza pisma na adres do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych, zwany dalej "adresem do doręczeń elektronicznych", chyba że doręczenie następuje na konto w systemie teleinformatycznym organu albo w siedzibie organu. Zgodnie z § 2 powołanego przepisu w przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w § 1, organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem: 1) przez operatora wyznaczonego z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 569; dalej jako u.d.e.), albo 2) przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. W myśl § 3 powołanego przepisu w przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w § 1 i § 2 pkt 1, organ administracji publicznej doręcza pisma: 1) przesyłką rejestrowaną, o której mowa w art. 3 pkt 23 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2023 r., poz. 1640), albo 2) przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy.
Stosownie do art. 394 k.p.a. w przypadku doręczenia w sposób, o którym mowa w art. 39 § 1, do ustalenia dnia doręczenia korespondencji stosuje się przepis art. 42 u.d.e. Zgodnie art. 42 ust. 1 u.d.e. w przypadku doręczania korespondencji przy wykorzystaniu publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego korespondencja jest doręczona we wskazanej w dowodzie otrzymania chwili:
1) odebrania korespondencji - w przypadku, o którym mowa w art. 41 ust. 1 pkt 1;
2) wpłynięcia korespondencji - w przypadku, o którym mowa w art. 41 ust. 1 pkt 2.
Zgodnie z art. 41 ust. 1 pkt 2 u.d.e. dowód otrzymania jest wystawiany po wpłynięciu korespondencji na adres do doręczeń elektronicznych.
Sprawie organ administracji skierował decyzję do Spółki, na znany mu adres do doręczeń elektronicznych w trybie wskazanych wyżej przepisów. W aktach administracyjnych brak dokumentów potwierdzających, że Spółka poinformowała organ administracji o zmianach w składzie Zarządu oraz o zmianie adresu, na który należy kierować korespondencję do Spółki
Przyjmując tezę spółki każdorazowo mogłaby zostać wydana uchwała Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki w której dotychczasowy Prezes Zarządu zostałby odwołany zaś na jego miejsce zostałaby powołana osoba trzecia i niejako już od tej pory wszelka korespondencja tak organu jak i Sądu winna być dostarczana nowemu Prezesowi Zarządu. Tak jest istotnie wobec wskazanego wyżej deklaratoryjnego charakteru wpisu w KRS z tym istotnym zastrzeżeniem, że ów skutek dla Sądu jak organu aktualizuje się w dniu poinformowania o zmianie w zarządzie spółki. Od otrzymania tej informacji tak organ jak i Sąd zobligowani są do dostarczania wszelkiej korespondencji w sprawie dla osoby reprezentującej spółkę. Powyższego poinformowania o zmianie w składzie zarządu spółki w sprawie zabrakło. Stąd nie można uznać, że spółka uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Przeciwnie. Nie dopełniła należytej staranności jakiej należy wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy poprzez niezwłoczne poinformowanie tak organu jak i następnie Sądu o zmianach w składzie organu spółki.
W art. 14 § 1a Kpa przyjęto, że w postępowaniu administracyjnym sprawy należy prowadzić i załatwiać na piśmie utrwalonym w postaci papierowej lub elektronicznej. Pisma utrwalone w postaci papierowej opatruje się podpisem własnoręcznym. Pisma utrwalone w postaci elektronicznej opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym lub kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną organu administracji publicznej ze wskazaniem w treści pisma osoby opatrującej pismo pieczęcią. Sprawy mogą być załatwiane ustnie, telefonicznie, za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. z 2020 r. poz. 344) lub za pomocą innych środków łączności, gdy przemawia za tym interes strony, a przepis prawny nie stoi temu na przeszkodzie. Treść oraz istotne motywy takiego załatwienia powinny być utrwalone w aktach w formie protokołu lub podpisanej przez stronę adnotacji (§ 2). Z powyższego wynika, że adres do doręczeń wskazuje strona postępowania, co wiąże organ. Wskazanie adresu do doręczeń elektronicznych wpływa na sposób utrwalania pism przez organ, a w tym skutkuje wymogiem opatrywania pism kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym lub kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną, o których mowa w przytoczonym wyżej art. 14 § 1a Kpa. Taki adres w sprawie wskazała spółka. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że decyzja SKO została wysłana w formie elektronicznej 17 lutego 2023 r. Jako adresata SKO wskazało: P. B., T. S. sp. z o.o. W., O. [...]. Jest to adres siedziby Spółki, co wskazuje, że organ skierował decyzję do Spółki, na adres elektroniczny P. B., jej Prezesa. Doręczenie to wobec braku poinformowania o zmianie osób w zarządzie spółki było prawidłowe.
Konkludując, należy stwierdzić, że spółka nie uprawdopodobniła, iż dochowanie należytej staranności przy wnoszeniu skargi było w zaistniałych okolicznościach niemożliwe lub nadzwyczaj utrudnione.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak staranności spółki jest w okolicznościach sprawy oczywisty, trafne i zgodne z prawem jest w związku z tym postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi.
Uwzględniając powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., jak w sentencji postanowienia.