I GZ 94/26

I GZ 94/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-03-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-02-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryk Wach /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi kasacyjnej
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 194 § 4, art. 175 par. 2  i 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 29 lipca 2025 r., sygn. akt I SPP/Bd 41/24 w zakresie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi J. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z 29 lipca 2025 r., I SPP/Bd 41/24 (przy sprawie głównej I SA/Bd 332/22) odrzucił skargę kasacyjną J. W. (skarżąca) na postanowienie tego Sądu z 9 stycznia 2025 r., I SPP/Bd 41/24 odrzucające wniosek skarżącej o wyłączenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy w sprawie ze skargi J. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z 9 stycznia 2025 r., I SPP/Bd 41/24 odrzucił wniosek skarżącej o wyłączenie tego Sądu.
Skarżąca pismem z 10 lutego 2025 r. wniosła od powyższego postanowienia sporządzoną osobiście skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Sąd I instancji postanowieniem z 29 lipca 2025 r., I SPP/Bd 41/24 odrzucił skargę kasacyjną skarżącej jako niedopuszczalną.
W uzasadnieniu wskazał, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wyłączenia Sądu nie jest wydawane w postępowaniu samodzielnym i odrębnym, ale w postępowaniu inicjowanym skargą do sądu administracyjnego. Podniósł, że postanowienie to nie jest postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie i z tego względu nie może być przedmiotem skargi kasacyjnej. Zaznaczył, że z art. 173 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a."), wynika, że na postanowienie o odrzuceniu wniosku o wyłączenie sądu nie przysługuje skarga kasacyjna. Jednocześnie możliwość wniesienia środka zaskarżenia na postanowienie odrzucające wniosek o wyłączenie sądu nie została przewidziana również w innych przepisach.
Ponadto WSA w Bydgoszczy zaznaczył, że sporządzenie skargi kasacyjnej i jej podpisanie osobiście przez Skarżącą stanowi brak nieusuwalny, czyli taki, który nie podlega uzupełnieniu. Oznacza to, że skarga kasacyjna, sporządzona, tak jak w niniejszej sprawie przez osobę nieuprawnioną, nie może wywołać pożądanego przez stronę skutku w postaci zaskarżenia orzeczenia i podlega odrzuceniu z uwagi na jej niedopuszczalność.
Skarżąca w zażaleniu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 29 lipca 2025 r., I SPP/Bd 41/24 wniosła o jego uchylenie i zobowiązanie Sądu I instancji do ponownego rozpoznania i prowadzenia sprawy na nowo. Ponadto skarżąca wniosła o zwolnienie jej z kosztów postępowania sądowego. Zdaniem skarżącej jej skarga kasacyjna została odrzucona niesłusznie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem niniejszego postępowania jest postanowienie Sądu I instancji z 29 lipca 2025 r., I SPP/Bd 41/24 (I SA/Bd 332/22) w zakresie odrzucenia skargi kasacyjnej skarżącej na postanowienie tego Sądu z 9 stycznia 2025 r., I SPP/Bd 41/24 odrzucające wniosek skarżącej o wyłączenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy.
Istota sprawy dotyczy dopuszczalności zażalenia na postanowienie Sądu I instancji z 29 lipca 2025 r., I SPP/Bd 41/24 (I SA/Bd 332/22).
Możliwość wniesienia środka odwoławczego w postępowaniu sądowoadministracyjnym regulują przepisy ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Środkiem takim jest skarga kasacyjna oraz zażalenie. Wniesienie każdego ze wskazanych środków łączy się z obowiązkiem zachowania określonych wymogów formalnych. Będą to wymogi ogólne przewidziane dla każdego pisma procesowego (art. 46 p.p.s.a.) oraz szczególne, związane z zażaleniem jako takim, wskazane w art. 194 § 3 p.p.s.a. Potwierdza to treść tego ostatniego przepisu, który przewiduje, że zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia.
W art. 194 § 4 p.p.s.a. wskazuje się dodatkowy wymóg dla konkretnego rodzaju zażalenia, jakim jest zażalenie dotyczące postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Zgodnie zatem z art. 194 § 4 p.p.s.a. zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego. Przepis art. 175 § 2-3 stosuje się odpowiednio. Przepis ten stanowi więc wprost, że zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego. Zatem w przypadku skorzystania z możliwości zaskarżenia zażaleniem postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej należy przedsięwziąć konieczne działania, aby zażalenie zostało sporządzone stosownie do powyższego wymogu tzw. przymusu adwokacko-radcowskiego, tj. przez adwokata lub radcę prawnego albo przez osoby wskazane w art. 175 § 2 i 3 p.p.s.a.
Zawarte w art. 194 § 4 p.p.s.a. pojęcie "sporządzenie" należy rozumieć jako "napisanie i podpisanie" zażalenia w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej, ponieważ to podpis wprost wskazuje osobę, która sporządziła zażalenie (zob. postanowienie NSA z 29 września 2014 r., sygn. akt II FZ 1376/14). Nie ulega zatem wątpliwości, że formalnym warunkiem skutecznego wniesienia tego środka zaskarżenia, wymaganym konkretnym przepisem prawa, od którego wnoszący zażalenie nie mógł zostać zwolniony i który pozostaje wiążący także dla sądu, było sporządzenie i wniesienie go przez podmiot wskazany w przywołanych przepisach. Jak bowiem jednolicie wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, obowiązek ustanowiony w art. 194 § 4 p.p.s.a. ma charakter bezwzględny, co oznacza, że żadne szczególne okoliczności nie uprawniają strony do osobistego sporządzenia zażalenia na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną (zob. postanowienie NSA z 7 września 2012 r., sygn. akt II OZ 550/12). Obowiązek ustanowiony w art. 194 § 4 p.p.s.a. nie może podlegać wyłączeniu z uwagi na jakiekolwiek szczególne okoliczności występujące po stronie strony skarżącej. Skoro zatem powołany wyżej przepis art. 194 § 4 p.p.s.a. wyraźnie wskazuje, że zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej powinno być sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika, to niesporządzenie zażalenia we wskazany sposób jest nieusuwalnym brakiem, niepodlegającym konwalidowaniu i uzasadniającym odrzucenie zażalenia.
W sprawie jest bezspornym, że skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy zażalenie na postanowienie z 29 lipca 2025 r., I SPP/Bd 41/24 (I SA/Bd 332/22) odrzucające sporządzone osobiście przez skarżącą skargę kasacyjną od postanowienia tego Sądu z 9 stycznia 2025 r., I SPP/Bd 41/24 odrzucającego wniosek Skarżącej o wyłączenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Skarżąca, która podpisała zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej nie wykazała, że jest którymkolwiek z podmiotów wskazanych w art. 175 § 2 i 3 p.p.s.a. Tym samym wniesiony środek odwoławczy nie spełniał wymogu uregulowanego w art. 194 § 4 p.p.s.a., a więc podlegał odrzuceniu jako niedopuszczalny. NSA zaznacza, że obowiązek ustanowiony w wyżej wymienionym przepisie p.p.s.a. ma charakter bezwzględny i żadne szczególne okoliczności nie uprawniają strony do osobistego sporządzenia zażalenia na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną.
Ponadto jak wynika z akt sprawy skarżąca została prawidłowo pouczona przy piśmie z 31 lipca 2025 r. doręczającym zaskarżone postanowienie Sądu I instancji (vide. ZPO k. 103 akt sądowych), że zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.