I GZ 92/26

I GZ 92/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-03-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-02-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryk Wach /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Odrzucenie zażalenia
Sygn. powiązane
I SA/Bd 332/22 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2022-09-14
I GZ 320/25 - Postanowienie NSA z 2025-09-04
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Odrzucono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 220 § 3, art. 178, art. 197 par. 1 i 2, art. 180
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 28 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Bd 332/22 w zakresie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi J. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej postanawia: odrzucić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z 28 lutego 2024 r., I SA/Bd 332/22 odrzucił zażalenie J. W. (skarżąca, wnosząca zażalenie lub strona) na postanowienie tego Sądu z 14 listopada 2023 r., I SA/Bd 332/22, odrzucające skargę kasacyjną strony od wyroku z 14 listopada 2022 r., w sprawie ze skargi skarżącej na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z [...] października 2020 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
Skarżąca złożyła zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 28 lutego 2024 r., I SA/Bd 332/22.
Przewodniczący Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy zarządzeniem z 27 czerwca 2025 r. na podstawie art. 220 § 1 i § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.), wezwał skarżącą do uiszczenia wpisu od zażalenia w kwocie 100 złotych, stosownie do § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), w terminie siedmiu dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia zażalenia.
Na powyższe zarządzenie. skarżąca złożyła zażalenie, wnosząc m.in. o uchylenie zaskarżonego zarządzenia i zwolnienie jej z opłaty sądowej.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 4 września 2025 r., I GZ 320/25 oddalił zażalenie na zarządzenie z 27 czerwca 2025 r., I SA/Bd 332/22.
W uzasadnieniu NSA wyjaśnił, że złożone przez skarżącą zażalenie na postanowienie Sądu I instancji z 28 lutego 2024 r. dotknięte było brakiem fiskalnym w postaci nieuiszczenia stosownego wpisu. W tej sytuacji wnosząca zażalenie, na mocy zarządzenia z 27 czerwca 2025 r. zasadnie została wezwana do uiszczenia powyższego braku fiskalnego w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia zażalenia. Wobec powyższych ustaleń NSA uznało za prawidłową zarówno podstawę prawną wezwania do uiszczenia kwestionowanego wpisu od zażalenia, jego wysokość, termin wykonania obowiązku i konsekwencje nieuiszczenia wpisu. Dodatkowo NSA wyjaśnił, że ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie ma wpływu na bieg terminu do wykonania zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia.
Wobec powyższego postanowienia NSA z 4 września 2025 r., I GZ 320/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zarządzeniem z 26 listopada 2025 r., I SA/Bd 332/22 wezwał skarżącą do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z 27 czerwca 2025 r. dotyczącego wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia wniesionego na postanowienie Sądu I instancji z 28 lutego 2024 r.
Wezwanie zostało doręczone skarżącej 17 grudnia 2025 r. (vide. ZPO k. akt sądowych 315).
Skarżąca pismem z 29 grudnia 2025 r. (data wpływu do Sądu I instancji 31 grudnia 2025 r.) podniosła, że nie rozumie wezwania WSA, ponieważ jest uprawnionym podmiotem jako strona tego postępowania i ma prawo do obrony swoich naruszonych praw obywatelskich w każdym postępowaniu. Jednocześnie złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.
Sąd I instancji zarządzeniem z 7 stycznia 2026 r., wezwał skarżącą do podpisania wyżej wymienionego pisma lub nadesłania podpisanego egzemplarza pisma w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania.
Wezwanie zostało doręczone skarżącej 2 lutego 2026 r. (vide. ZPO k. akt sądowych 320).
Skarżąca 8 lutego 2026 r. (vide. koperta k. 323) nadesłała podpisane pismo z 29 grudnia 2025 r.
Przewodniczący Wydziału I WSA w Bydgoszczy w zarządzeniu z 17 lutego 2026 r. wskazał, że w sprawie zostało nadużyte prawo do sądu, gdyż zażalenie na postanowienie WSA z 28 lutego 2024 r. zostało złożone w ramach wielokrotnego podważania prawomocnego wyroku, jaki zapadł w sprawie. Podniesiono, że skarżąca celowo przedłuża postępowania i uniemożliwia jego zakończenie, gdyż jej działania nie służą podważeniu zapadłego orzeczenia merytorycznego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie podlega odrzuceniu z uwagi na nieuiszczenie wpisu sądowego od zażalenia.
Przedmiotem niniejszego postępowania jest postanowienie Sądu I instancji z 28 lutego 2024 r., I SA/Bd 332/22 w zakresie odrzucenia zażalenia skarżącej na postanowienie tego Sądu z 14 listopada 2023 r., odrzucającego skargę kasacyjną od wyroku WSA z 14 listopada 2022 r.
Istota sprawy dotyczy zbadania prawidłowości oraz terminowości uzupełnienia przez skarżącą braku fiskalnego zażalenia na postanowienie Sądu I instancji z 28 lutego 2024 r., I SA/Bd 332/22.
Stosownie do treści art. 178 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Przepis ten z mocy art. 197 § 2 p.p.s.a. ma odpowiednie zastosowanie do postępowania toczącego się na skutek zażalenia.
Argumenty zażalenia na postanowienie Sądu I instancji z 28 lutego 2024 r., I SA/Bd 332/22 w zakresie odrzucenia zażalenia nie mogą zostać poddane ocenie NSA, gdyż złożone przez skarżącą zażalenie zawiera braki fiskalne, których strona nie uzupełniła w terminie. Zażalenie zawierało braki fiskalne, w związku z czym Sąd I instancji zarządzeniem z 27 czerwca 2025 r. wezwał skarżącą do uiszczenia wpisu od zażalenia w kwocie 100 złotych, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia zażalenia. Na powyższe zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I z 27 czerwca 2025 r. skarżąca złożyła zażalenie, wnosząc m.in. o uchylenie zaskarżonego zarządzenia i zwolnienia jej z opłaty sądowej.
W tym miejscu należy wskazać, że skarżąca powiela również wnioski o przyznanie prawa pomocy. Zdaniem NSA postępowania z kolejnych wniosków skarżącej o prawo pomocy mają niezmienną praktykę nieskładania wniosków o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF pomimo prawidłowych wezwań Sądu I instancji. Jak wynika z akt sprawy Referendarz sądowy zarządzeniem z 21 grudnia 2022 r., I SPP/Bd 170/22 (I SA/Bd 332/22) pozostawił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania z uwagi na niezłożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF pomimo prawidłowego wezwania. Po rozpoznaniu sprzeciwu, WSA w Bydgoszczy postanowieniem z 31 stycznia 2023 r., utrzymał w mocy zarządzenie z 21 grudnia 2022 r., I SPP/Bd 170/22 (I SA/Bd 332/22).
Ponadto z akt sprawy wynika, że skarżąca zainicjowała kolejne sprawy z wniosków o przyznanie prawa pomocy przy sprawie głównej I SA/Bd 332/22 (I SPP/Bd 41/24 i I SPP/Bd 47/25), które mają na celu prowadzenie do nieuzasadnionego przedłużania postępowania sądowoadministracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 4 września 2025 r., I GZ 320/25 oddalił zażalenie na zarządzenie z 27 czerwca 2025 r., I SA/Bd 332/22.
Wobec postanowienia NSA z 4 września 2025 r., I GZ 320/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zarządzeniem z 26 listopada 2025 r., I SA/Bd 332/22 wezwał skarżącą do wykonania prawomocnego zarządzenia z 27 czerwca 2025 r.
Skarżąca nie uiściła wymaganego wpisu sądowego od zażalenia.
Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a., Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata. Stosownie zaś do art. 220 § 3 p.p.s.a. zażalenie, od którego pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. W postępowaniu przed sądem administracyjnym obowiązuje zasada, że wszczynający postępowanie ponosi koszty tego postępowania.
Skarżąca, w toku postępowania przed sądami administracyjnymi obu instancji mimo prawomocnego orzeczenia NSA z 4 września 2025 r., I GZ 320/25 będąc pouczona, że ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie ma wpływu na bieg terminu do wykonania zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia - nie uiściła wymaganego wpisu od zażalenia. Ponadto w piśmie z 29 grudnia 2025 r. złożyła kolejny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny za słuszne uznał zatem przedstawienie Sądowi odwoławczemu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zażalenia skarżącej obarczonego brakiem fiskalnym.
Kierowane do skarżącej pisma wraz z pouczeniami były jednoznaczne i zrozumiałe, a nadto wskazywały odpowiednie przepisy będące ich podstawą. Kwestia pobierania wpisu sądowego od zażalenia została skarżącej dostatecznie wyjaśniona.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego działania skarżącej ocenić należy jako nadużycie prawa. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że nadużycia prawa dochodzi w sytuacjach, gdy strona podejmuje prawnie dozwolone działania dla celów innych, niż przewidziane przez ustawodawcę. Każde prawo podmiotowe, w tym prawo do sądu, przyznane jest przez normę prawną w celu ochrony interesów uprawnionego. Prawo to winno być jednak wykonywane zgodnie z celem, na który zostało przyznane. W konsekwencji zachowanie, które formalnie zgodne jest z literą prawa, lecz sprzeciwia się jej sensowi, nie może zasługiwać na ochronę. Nadużyciem prawa jest zatem wykorzystywanie instytucji procesowej wbrew jej funkcji i celowi. Funkcją i celem postępowania sądowoadministracyjnego jest rozstrzygnięcie sporu między stronami co do legalności działania lub bezczynności (przewlekłości) organu administracji publicznej, rzutujących na prawa lub obowiązki strony. Ocena, czy doszło do nadużycia prawa procesowego, odnosić się musi do sfery motywacyjnej strony – konieczna jest pewność, że strona, składając zażalenie, czyni to w innym celu aniżeli jego wzruszenie (por. postanowienie NSA z dnia 7 sierpnia 2025 r., sygn. akt II FZ 56/25).
Wniesione przez skarżącą zażalenie na postanowienie Sądu I instancji z 28 lutego 2024 r., I SA/Bd 332/22, nie zostało opłacone, co powoduje, że obarczone zostało brakami uniemożliwiającymi jego rozpoznanie.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zgodnie z art. 178 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. zażalenie wniesione w niniejszej sprawie podlegało odrzuceniu przez WSA z powodu jego braków fiskalnych, których strona nie usunęła. Skoro WSA w Bydgoszczy, mimo przedstawionych powyżej przyczyn, nie odrzucił zażalenia skarżącej, nadając mu dalszy bieg i kierując do Naczelnego Sądu Administracyjnego, to stosownie do art. 180 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., obowiązek ten spoczywa na obecnym etapie postępowania na sądzie kasacyjnym. W świetle powyższego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.