I GZ 85/26

I GZ 85/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-03-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-02-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Grzelak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
V SA/Wa 2360/22 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2025-01-23
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 220 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Z. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 stycznia 2025 r. sygn. akt V SA/Wa 2360/22 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi Z. B. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia 1 sierpnia 2022 r. nr DRP.WPAV.411.5159.2022.MP L.dz.43930.22Q9092E6 w przedmiocie nakazu zwrotu środków przekazanych tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 23 stycznia 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 2360/22, działając na podstawie art. 220 § 3 oraz art. 58 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej: p.p.s.a.), odrzucił skargę Z. B. (dalej: skarżący) na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z 1 sierpnia 2022 r. w przedmiocie nakazu zwrotu środków przekazanych tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący kilka razy złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zarówno zwolnienia od kosztów sądowych, jak i ustanowienia pełnomocnika z urzędu.
Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że pierwsze postępowanie incydentalne o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych, zainicjowane wnioskiem skarżącego zawartym w skardze, zakończyło się prawomocnym postanowieniem z 23 marca 2023 r. (sygn. akt V SPP/Wa 229/22) o odmowie jego przyznania.
Następnie skarżący złożył wniosek o jego zmianę, co zakończyło się prawomocnym postanowieniem z 22 września 2023 r. (sygn. akt V SPP/Wa 245/23) o odmowie jego zmiany.
Kolejne postępowanie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata zakończyło się wydaniem przez referendarza sądowego prawomocnego postanowienia z 7 marca 2024 r. (sygn. akt V SPP/Wa 331/23) o odmowie przyznania pomocy.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału V Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 kwietnia 2024 r., na podstawie art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a., stosownie do § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 535), wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 złotych, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to doręczono skarżącemu w dniu 2 maja 2024 r.
W odpowiedzi na wezwanie skarżący złożył wniosek o zmianę postanowienia z 7 marca 2024 r., co zakończyło się prawomocnym postanowieniem z 11 października 2024 r. (sygn. akt V SPP/Wa 119/24) o odmowie jego zmiany.
W związku z powyższym zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału V Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 listopada 2024 r. wezwano skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 11 kwietnia 2024 r. Sąd podkreślił, że wezwanie zawierało stosowne pouczenie o odrzuceniu skargi wskutek jego niewykonania.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący, pomimo wezwania z 22 listopada 2024 r. do wykonania prawomocnego zarządzenia o uiszczeniu wpisu sądowego od skargi, doręczonego skarżącemu w dniu 11 grudnia 2024 r., w wyznaczonym terminie nie uiścił wpisu od skargi, co ustalono 13 stycznia 2025 r., albowiem w Rejestrze Opłat Sądowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie odnotowano uiszczenia wpisu sądowego w niniejszej sprawie.
Skarżący w odpowiedzi na powyższe wezwanie, na co także zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, po raz kolejny wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata (zarejestrowany pod sygn. akt V SPP/Wa 358/24). W ocenie Sądu okoliczność ta pozostaje jednak bez wpływu na zaistnienie obowiązku uiszczenia wpisu sądowego oraz skutku niewykonania wezwania w tym przedmiocie, ponieważ w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że każdy ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony po prawomocnym oddaleniu uprzednio złożonego wniosku w tym przedmiocie, nie wpływa na bieg terminu do uiszczenia wpisu wskazanego przez sąd w wezwaniu do dokonania tej czynności oraz nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez sąd terminie.
Mając powyższe na uwadze, wobec bezskutecznego upływu terminu do uiszczenia wpisu sądowego, Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie miało usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 230 § 1 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis, przy czym pismami, o których mowa w cytowanym przepisie, są skarga, sprzeciw od decyzji, sprzeciw od postanowienia, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (art. 230 § 2 p.p.s.a.). Natomiast w myśl art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, od której pomimo wezwania nie został w wyznaczonym terminie uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd.
Strona inicjująca postępowanie sądowoadministracyjne ma obowiązek uiszczenia wpisu sądowego, chyba że z obowiązku tego została zwolniona na mocy przepisu prawa (art. 239 § 1 pkt 1 – 3, art. 239 § 2 i art. 240 p.p.s.a.), bądź postanowienia referendarza sądowego lub sądu, przyznającego jej prawo pomocy w tym zakresie (art. 239 § 1 pkt 4 p.p.s.a.).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że postępowanie w przedmiocie przyznania skarżącemu prawa pomocy zakończyło się 21 listopada 2024 r., czyli w dacie wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie referendarza sądowego z 11 października 2024 r. o odmowie zmiany postanowienia referendarza sądowego z 7 marca 2024 r., sygn. akt V SPP/Wa 331/23, o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
Wobec prawomocnego zakończenia postępowania w zakresie odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy zarządzeniem z 22 listopada 2024 r., doręczonym 11 grudnia 2024 r., skarżący został wezwany do wykonania prawomocnego zarządzenia z 11 kwietnia 2024 r. W dacie tego wezwania postanowienie o rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy było prawomocne, co oznaczało obowiązek wezwania skarżącego do uiszczenia wymaganego wpisu i obowiązek jego zapłaty w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania.
Skarżący w zakreślonym terminie wpisu nie opłacił, wniósł natomiast ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy.
Wystąpienie przez skarżącego, po doręczeniu wezwania do uiszczenia wpisu, nawet przed upływem siedmiodniowego terminu do jego zapłacenia, z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, nie przerywa jednak biegu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Należy zauważyć, że jakkolwiek strona ma prawo do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na każdym etapie postępowania, a obowiązkiem sądu administracyjnego jest jego rozpoznanie, to trzeba pamiętać, że jeżeli w obrocie prawnym pozostaje prawomocne rozstrzygnięcie sądu w tym przedmiocie, ma ono charakter wiążący dla strony i sądu, który je wydał (art. 170 p.p.s.a.). Oznacza to, że złożenie ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie może mieć wpływu na bieg terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Wniosek ten nie uchyla bowiem skutków wynikających z prawomocnego orzeczenia sądu. Dopiero wydanie kolejnego prawomocnego postanowienia w przedmiocie prawa pomocy o innej treści skutkuje utratą mocy wcześniejszego postanowienia. Dlatego też ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony w sytuacji, gdy Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżący nie spełnił przesłanek do zwolnienia go z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, nie ma wpływu na bieg terminu do uiszczenia wpisu i nie chroni skarżącego przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez Sąd pierwszej instancji terminie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 10 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 115/10; z 20 października 2010 r., sygn. akt II FZ 527/10).
W konsekwencji nieuiszczenia wpisu w terminie zakreślonym w prawidłowo doręczonym skarżącemu wezwaniu, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadnie Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.