I GZ 81/24

I GZ 81/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-03-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Beata Sobocha-Holc /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
III SA/Gl 1005/23 - Postanowienie WSA w Gliwicach z 2023-12-18
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 58 § 1 pkt 4, art. 125 § 1 pkt 1, art. 184 w zw. z art. 197 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia C. Sp. z o.o. w Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 grudnia 2023 r.; sygn. akt III SA/Gl 1005/23 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi C. Sp. z o.o. w Ł. na czynność Prezydenta Miasta Rybnika w przedmiocie udzielenia dotacji oświatowej postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 18 grudnia 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 1005/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę C. Sp. z o.o. w Ł. (dalej zwanej "skarżącą") na czynność Prezydenta Miasta Rybnika w przedmiocie odmowy udzielenia dotacji z budżetu gminy. Ponadto Sąd I instancji zwrócił stronie skarżącej wpis sądowy od skargi w kwocie 200 zł.
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Sąd I instancji wskazał, że skarżąca wniosła już skargę na ten sam organ i w tym samym przedmiocie. Została ona zarejestrowana pod sygn. lll SA/GI 223/23. W sprawie tej 22 sierpnia 2023 r. wydany został wyrok oddalający skargę. Wyjaśnił, że w momencie składania skargi z 13 października 2023 r. spór między stronami dotyczący dotacji oświatowej za wrzesień 2023 r. zawisł już przed tutejszym Sądem. Tym samym Sąd badając tę kwestię po raz drugi dokonałby oceny tej samej czynności. Tego uczynić nie może. Wobec powyższego, stosownie do art. 58 § 1 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz.1634; dalej zwanej "p.p.s.a."), Sąd odrzucił skargę.
Na powyższe postanowienie skarżąca złożyła zażalenie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:
Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że sprawa objęta skargą w niniejszej sprawie została już prawomocnie osądzona i była już przedmiotem wyroku WSA w Gliwicach z 22 sierpnia 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 223/23, w sytuacji gdy sprawa III SA/Gl 223/23 dotyczyła odmowy wypłaty dotacji w całym 2023 r., do czego w ocenie skarżącej nie było podstaw, a także dotacji przyznawanej w trybie art. 33 ust. 4 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, a skarga w niniejszej sprawie wniesiona została w związku z brakiem wypłacenia stronie dotacji należnej z mocy samego prawa we wrześniu 2023 r., zatem przedmiot sprawy był zupełnie odrębny od siebie i niniejsza sprawa winna zostać przez Sąd rozpoznana;
2. art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., poprzez brak zawieszenia postępowania do czasu uprawomocnienia się orzeczenia w sprawie rozpoznawanej przed WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 223/23, mimo, iż niniejsza sprawa dotyczy braku wypłaty dotacji w październiku 2023 r., a w sprawie III SA/Gl 223/23 rozpoznawana była prawidłowość odmowy wypłaty dotacji w całym 2023 r., a także dotacji przyznawanej w trybie art. 33 ust. 4 ustawy o finansowaniu zadań oświaty.
Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości w trybie art. 188 p.p.s.a. i uwzględnienie skargi na czynność Prezydenta Miasta Rybnika oraz stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności i uznanie przez Sąd, iż organ winien wypłacić skarżącej dotację z mocy prawa we wrześniu 2023 r. dla [...], [...], [...], [...], [...] i [...] i zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego, alternatywnie wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gliwicach.
W odpowiedzi na zażalenie organ wniósł o jego oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. W zakresie objętym regulacją powołanego przepisu stan powagi rzeczy osądzonej w postępowaniu sądowoadministracyjnym istnieje w warunkach tożsamości przedmiotu postępowania oraz tożsamości jego stron. Innymi słowy przy ustalaniu tożsamości sprawy należy brać pod uwagę element podmiotowy i przedmiotowy, przy czym tożsamość podmiotowa, to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej. Stąd badając, czy wskazana zasada została naruszona, sąd administracyjny analizuje: co jest przedmiotem sprawy i jakie występują strony. Jeżeli dojdzie do przekonania, że sprawa "o to samo" między tymi samymi stronami została już rozstrzygnięta, zobowiązany jest do odrzucenia skargi (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 387/11; dostępne w bazie orzeczeń sądów administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl; por. B. Adamiak, glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 stycznia 1998r., III SA 103/97, B. Adamiak [w:] J. Borkowski, B. Adamiak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 1996, s.586, J. Borkowski, Nieważność decyzji administracyjnej, ZCO Łódź – Zielona Góra 1997, s. 110, J. Borkowski [w:] J. Borkowski, B. Adamiak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 1996,s. 722). Istotą tej regulacji jest wprowadzenie reguły, że w tej samej sprawie między tymi samymi stronami skarga przysługuje tylko raz. Wyłączona jest bowiem dopuszczalność skutecznego wniesienia kolejnej skargi na ten sam akt administracyjny, bądź to samo działanie lub bezczynność lub przewlekłość organu administracji (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, w: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2015, s. 362). Taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie sposób nie zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że wniesienie skargi w postępowaniu sądowoadministracyjnym powoduje wszczęcie postępowania, wywołując skutki procesowe i materialnoprawne. Prowadzi to do powstania stanu sprawy w toku, co z kolei stanowi przeszkodę do równoczesnego prowadzenia postępowania sądowego ze skarg tego samego podmiotu i na ten sam akt administracyjny. Taki stan trwa, aż do momentu uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. Instytucja "stanu sprawy w toku" oznacza tzw. zawiśnięcie sprawy (lis pendens), polegające na zakazie wszczęcia nowego postępowania pomiędzy tymi samymi stronami i w tej samej sprawie.
Skoro na sprawę administracyjną składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, to do tych elementów należy odnieść się, aby prawidłowo zakreślić granice danej sprawy.
Jak słusznie wskazał Sąd I instancji pismem z 13 października 2023 r. skarżąca wniosła skargę na czynność Prezydenta Miasta Rybnika w postaci odmowy przyznania dotacji oświatowej we wrześniu 2023 r. na słuchaczy: [...], [...], [...] i [...]. Skarga inicjująca postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie została zarejestrowana w repertorium sądowym pod sygnaturą akt: III SA/Gl 1005/23.
Jednocześnie należy zauważyć, że skarżąca złożyła już skargę na pismo z 7 lutego 2023 r. Prezydenta Miasta Rybnika w postaci odmowy przyznania dotacji w 2023 r. (za miesiące luty – grudzień) na słuchaczy [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. Skarga na powyższe pismo została zarejestrowana w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach w repertorium sądowym pod sygnaturą akt: III SA/Gl 223/23 i oddalona wyrokiem WSA w Gliwicach z 22 sierpnia 2023 r.
Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za słuszną ocenę Sądu I instancji, iż w sprawie niniejszej mamy do czynienia z tożsamością elementów podmiotowych i przedmiotowych. Podkreślić należy, iż stan sprawy w toku (lis pendens) odnosi ten skutek, że nie można w takiej samej sprawie wszcząć nowego postępowania sądowoadministracyjnego między tymi samymi stronami. Prowadzenie bowiem dwóch postępowań doprowadziłoby do wydania dwóch wyroków, z których jeden naruszałby zasadę res iudicata.
Odnosząc się do argumentacji zażalenia należy zauważyć, że w treści złożonej skargi w niniejszej sprawie skarżąca wyraźnie wskazuje, iż zaskarża czynność Prezydenta Miasta Rybnika w postaci odmowy przyznania dotacji we wrześniu 2023 r. na słuchaczy [...], [...], [...] i [...], a nie brak wypłaty dotacji oświatowej we wrześniu 2023 r. Również w tytule pisma skarżąca wskazuje "Skarga na czynność w postaci odmowy przyznania dotacji oświatowej za wrzesień 2023 r.". Mając na uwadze tak sprecyzowany przedmiot zaskarżenia Sąd I instancji prawidłowo odrzucił skargę zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a.
W konsekwencji powyższego, również zarzut naruszenia art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez brak zawieszenia postępowania do czasu uprawomocnienia się orzeczenia w sprawie III SA/Gl 223/23 rozpoznawanej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach, nie zasługiwał na uwzględnienie. Na marginesie zaznaczyć przy tym należy, że skarżąca formułując powyższy zarzut wskazała jakoby niniejsza sprawa dotyczyła braku wypłaty dotacji w październiku 2023 r. Twierdzenie to jest błędne. Na żadnym etapie postępowania w przedmiotowej sprawi strony postępowania a także Sąd I instancji nie odnosiły się do wypłaty dotacji w październiku 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny uznał zatem, że zarzut ten dotyczył braku wypłaty dotacji we wrześniu 2023 r., a wskazanie przez stronę innego miesiąca było oczywistą omyłką.
Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Przepis art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ma zastosowanie wyłącznie wówczas, gdy sąd orzekający nie jest władny samodzielnie rozstrzygnąć zagadnienia wstępnego, jakie wyłoniło się lub powstało w toku postępowania sądowego. Rozstrzygnięcie tego zagadnienia musi być istotne z punktu widzenia realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego oraz powinno mieć bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania. Zastosowanie przez sąd art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ma charakter fakultatywny. Ocena pozostawiona została więc do uznania sądu, który wydając postanowienie w tej kwestii powinien rozważyć, czy w danym przypadku celowe jest wstrzymanie biegu sprawy.
Skoro Sąd I instancji stwierdził, że przedmiotowa sprawa jest tożsama podmiotowo i przedmiotowo ze sprawą III SA/Gl 223/23, to zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego stoi w sprzeczności z zasadami: ekonomiki procesowej i celowości. Uwzględniając zatem, że art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ma charakter fakultatywny i jego zastosowanie zależy od uznania sądu, Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym nie podzielił stanowiska o zasadności zawieszenia postępowania w rozpatrywanej sprawie do czasu uprawomocnienia się orzeczenia w sprawie III SA/Gl 223/23.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.
Odnosząc się do wniosku organu o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania należy zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 4 lutego 2008 r. o sygn. akt I OPS 4/07 (publ. ONSAiWSA 2008, nr 2, poz. 23) wyjaśnił, że przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie. Do wspomnianej kategorii należy postanowienie o odrzuceniu skargi.