I GZ 72/26

I GZ 72/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-03-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-02-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogdan Fischer /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Bogdan Fischer po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 grudnia 2025 r., sygn. akt III SPP/Gl 92/25 w zakresie odrzucenia sprzeciwu w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości oraz wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 10 września 2025 r. utrzymano w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z 11 czerwca 2025 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych złożonego w sprawie o sygn. III SA/Gl 574/24 w przedmiocie zwrotu dotacji za 2020 rok pobranej w nadmiernej wysokości wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem ze skargi A. K. (dalej: skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z [...] kwietnia 2024 r. nr [...]. Skarżąca otrzymała ww. orzeczenie 1 października 2025 r. wraz z informacją, że nie przysługuje na nie prawo wniesienia środka zaskarżenia (karta numer 56 i 57 akt pomocniczych SPP).
Pomimo powyższego, skarżąca pismem z 8 października 2025 r. złożyła sprzeciw na postanowienie WSA w Gliwicach z 10 września 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 2 grudnia 2025r., odrzucił sprzeciw, wskazując, że zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (tekst jedn. z 23 maja 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 935), dalej "p.p.s.a." rozpoznając sprzeciw od postanowienia lub zarządzenia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, Sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie lub zarządzenie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Skoro zatem wydane postanowienie ma charakter postanowienia sądu drugiej instancji, to nie podlega kontroli instancyjnej i sprzeciw na postanowienie wydane w tym trybie jest niedopuszczalny.
Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła zażalenie, w którym wniósł o jego uchylenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w zaskarżonym postanowieniu z 2 grudnia 2025 r. Sąd I instancji zgodnie z prawem uznał, że sprzeciw skarżącego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 10 września 2025 r. utrzymującego w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z 11 czerwca 2025 r. w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z [...] kwietnia 2024 r. nr [...] o sygn. III SA/Gl 574/24, było niedopuszczalne.
Podkreślić należy, że nie wszystkie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego podlegają zaskarżeniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez złożenie środka odwoławczego (skargi kasacyjnej lub zażalenia). Zgodnie z art. 194 § 1 p.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia wymienione w art. 194 § 1 pkt 1 – 10 p.p.s.a. Zażalenie przysługuje zatem wyłącznie wtedy, gdy przewiduje to przepis ustawowy.
Zgodnie z art. 260 p.p.s.a. od postanowienia takiego skarżący może wnieść sprzeciw do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z art. 260 § 1 p.p.s.a. wynika również, że rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy wojewódzki sąd administracyjny wydaje postanowienie, w którym zmienia albo utrzymuje w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego. W art. 260 § 2 zd. 2 p.p.s.a. ustawodawca określił, że w takim postępowaniu wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. W sprawie niniejszej wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy został rozpoznany – zgodnie z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. – przez referendarza sądowego (postanowienie z dnia 11 czerwca 2025 r.). Skarżąca nie zgodziła się z tym postanowieniem, składając od niego sprzeciw. Sprzeciw ten został następnie rozpoznany przez WSA, który wydając postanowienie z 10 września 2025 r. orzekał jako sąd drugiej instancji i stosował odpowiednio przepisy o zażaleniu. Tym samym wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał dwukrotnemu merytorycznemu rozpoznaniu – przez referendarza i przez WSA.
W sprawie, jak słusznie wskazał Sąd I instancji, skarżąca wniosła sprzeciw na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 września 2025 r., które nie podlegało zaskarżeniu żadnym środkiem odwoławczym, o czym skarżąca została poinformowana pismem z 17 września 2025 r. (k. 57 akt sądowych; zwrotne potwierdzenie odbioru pisma – k. 58 akt). Sprzeciw podlegał odrzuceniu, ponieważ postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego wydane po rozpoznaniu sprzeciwu od zarządzeń albo postanowień w przedmiocie prawa pomocy wydawanych przez referendarzy sądowych nie zostały przez ustawodawcę zaliczone do postanowień, na które przysługuje zażalenie.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia