I GZ 665/15

I GZ 665/15 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2015-10-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-09-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maria Myślińska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Sygn. powiązane
I SA/Rz 372/15 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2016-01-19
I GSK 1052/16 - Wyrok NSA z 2018-12-14
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 199, art. 246 § 1 pkt 2, art. 252 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Myślińska po rozpoznaniu w dniu 7 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 5 sierpnia 2015 r., sygn. akt I SA/Rz 372/15 w zakresie oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2015 r. oddalił wniosek [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że [...] zwrócił się o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez częściowe zwolnienie go od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym, złożonym na urzędowym formularzu PPF, podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i pełnoletnim synem. Rodzina utrzymuje się z prowadzonych przez skarżącego i jego małżonkę działalności gospodarczych, z którego to tytułu oboje uzyskują dochody wynoszące łącznie 6 000 zł miesięcznie.
Jeżeli chodzi o składniki zgromadzonego przez skarżącego i jego domowników majątku to w oświadczeniu wskazano tylko nieruchomość rolną o areale 36 arów.
Przytaczając argumenty na zasadność złożonego przez siebie wniosku skarżący podkreślił, że prowadzona przez niego działalność, w okresie od 1 stycznia 2014 r. do 31 marca 2014 r. przyniosła stratę w wysokości 88 758,55 zł. W jego ocenie strata ta spowodowana została niewywiązywaniem się z zobowiązań przez jego kontrahentów, jak również wysokimi kosztami samej działalności. Skarżący zaznaczył także, że sporym obciążeniem dla niego są koszty kształcenia syna, jak również wydatki związane z utrzymaniem domu.
W związku z niepełnym obrazem sytuacji materialnej skarżącego, wynikającym ze złożonego przez niego oświadczenia, zarządzeniem z dnia 2 czerwca 2015 r. został on wezwany do złożenia dodatkowego oświadczenia w tym zakresie, jak również szczegółowo wymienionych w wezwaniu dokumentów źródłowych.
Ustosunkowując się do tego wezwania skarżący wyjaśnił, że wskazana jako adres jego zamieszkania nieruchomość należy do jego rodziców natomiast on, na zasadzie wspólności ustawowej z żoną, jest właścicielem lokalu, w którym prowadzi działalność gospodarczą. W zakresie posiadanych środków transportu skarżący wymienił 8 pojazdów, w tym BMW X5 i Audi A 6, oraz 4 cysterny.
Z przedłożonych wraz z dodatkowym oświadczeniem dokumentów źródłowych wynika, że stan rachunku bankowego żony skarżącego, na dzień 22 czerwca 2015 r., wynosił 3 121,87 zł, zaś stan jednego z jego rachunków 130 097,41 zł (na dzień 24 czerwca 2015 r.), drugiego zaś 98 057, 68 zł (stan rachunku na dzień 31 maja 2015 r.). Podstawa opodatkowania skarżącego podatkiem od towarów i usług za maj br. wyniosła 1 238 222 zł, za kwiecień 2015 r. 1 201 416 zł, a za marzec tego 2015 r. 1 180 749 zł.
Według Sądu I instancji, na podstawie złożonych przez skarżącego oświadczeń, nie sposób stwierdzić, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, jakie wiążą się ze sprawą. Jest on bowiem osobą stosunkowo majętną, która prowadzi działalność gospodarczą, osiągając obrót przekraczający, w ujęciu miesięcznym, kwotę miliona złotych, o czym świadczy chociażby wysokość podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług.
WSA zwrócił uwagę, że wartość dochodów w swoim gospodarstwie domowym skarżący określił na kwotę 6 000 zł miesięcznie, co w zestawieniu z wysokością wpisu w przedmiotowej sprawie, wynoszącego 200 zł, nie pozwala na stwierdzenie, że poniesienie kosztów sądowych byłoby dla skarżącego obciążeniem, mogącym pociągnąć za sobą pozbawienie go, jak również jego domowników, środków koniecznego utrzymania.
Do podobnych wniosków WSA doprowadziła analiza wyciągów z rachunków bankowych skarżącego. Wynika z nich, że skarżący, w momencie złożenia wniosku o prawo pomocy dysponował znacznymi środkami, w których koszty sądowe związane z tą sprawą, jak również pozostałymi sprawami z udziałem skarżącego, zawisłymi przed tut. Sądem, znajdowały pełne i wielokrotne pokrycie.
Odnosząc się do kwestii straty z prowadzonej działalności za wskazany okres Sąd I instancji stwierdził, że straty w rozumieniu przepisów podatkowych, nie można traktować jako rzeczywistego wyniku finansowego prowadzonej działalności, gdyż jest ona różnicą wartości przychodów i kosztów ich uzyskania, obejmujących poczynione inwestycje i odpisy amortyzacyjne. Aktualnie zaś skarżący wykazuje dochody, tak więc argument dotyczący tego typu straty w 2014 r. nie może obecnie przemawiać za przyznaniem mu wsparcia ze środków publicznych.
[...] złożył zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o jego zmianę i przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie.
Skarżący zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia oraz błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 245 § 1 i 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2, art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.).
W ocenie skarżącego jego sytuacja materialna w pełni uzasadnia przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych związanych z wniesieniem skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu.
W myśl przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa.
Powyższy wniosek znajduje dodatkowe potwierdzenie w treści przepisu art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez nią dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły ustawowe przesłanki przemawiające za uwzględnieniem złożonego wniosku.
Wymaga podkreślenia, że zgodnie z art. 243 p.p.s.a. sąd administracyjny orzeka o przyznaniu prawa pomocy jedynie na wniosek strony. Zatem to do obowiązków strony należy przedstawienie i uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających ten wniosek. Oznacza to, że wnioskujący winien przekonać sąd tym, że jego sytuacja materialna nie pozwala na pokrycie kosztów toczącego się postępowania. Ponadto zauważyć należy, że podmiot występujący na drogę postępowania sądowego winien mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle przedstawionych przez stronę okoliczności należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że nie można przyjąć, iż skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, które na tym etapie postępowania obejmują wpis od skargi. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Sąd zbadał sytuację materialną strony.
Z oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z dokumentów źródłowych wynika, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą i brak jest informacji, aby utracił płynność finansową, jak również dokumenty nadesłane przez skarżącego nie wskazują na utratę tej płynności. Wartość dochodów w swoim gospodarstwie domowym skarżący określił na kwotę 6 000 zł miesięcznie. W zakresie posiadanych środków transportu skarżący wymienił 8 pojazdów, w tym BMW X5 i Audi A 6, oraz 4 cysterny. Natomiast z przedłożonych wraz z dodatkowym oświadczeniem dokumentów źródłowych wynika, że stan rachunku bankowego żony skarżącego, na dzień 22 czerwca 2015 r., wynosił 3 121,87 zł, zaś stan jednego z jego rachunków 130 097,41 zł (na dzień 24 czerwca 2015 r.), drugiego zaś 98 057, 68 zł (stan rachunku na dzień 31 maja 2015 r.). Podstawa opodatkowania skarżącego podatkiem od towarów i usług za maj br. wyniosła 1 238 222 zł, za kwiecień 2015 r. 1 201 416 zł, a za marzec tego 2015 r. 1 180 749 zł.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego analiza aktualnej sytuacji finansowej skarżącego, jak trafnie przyjął Sąd I instancji, nie daje podstaw do przyjęcia, że nie ma on dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od skargi w wysokości 200 zł.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.