I GZ 57/26

I GZ 57/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-02-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-01-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Dudra /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celnych
6110 Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I SA/Op 406/25 - Postanowienie WSA w Opolu z 2025-07-30
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 4 listopada 2025 r., sygn. akt I SA/Op 406/25 w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 24 marca 2025 r., nr 1601-IOA.4310.2.2024 w przedmiocie określenia kwoty długu celnego oraz określenia kwoty podatku od towarów i usług postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu postanowieniem z dnia 4 listopada 2025 r., sygn. akt I SA/Op 406/25 po rozpoznaniu wniosku M. Z., o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi skarżącej na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z 24 marca 2025 r" nr 1601-IOA.4310.2.2024, w przedmiocie określenia kwoty cła i kwoty podatku od towarów i usług: odrzucił wniosek.
Sąd I instancji wskazał, że w dniu 22 kwietnia 2025 r. skarżąca nadała w urzędzie pocztowym w Nysie (przesyłka o nr (00)559007734434374364) skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z 24 marca 2025 r. wydaną w przedmiocie określenia kwoty cła i kwoty podatku od towarów i usług, doręczoną stronie w dniu 27 marca 2025 r. Skarga ta została zaadresowana do ww. organu, lecz wysłana - na nieprawidłowy adres ul. [...]. Zwrotu przesyłki do nadawcy, z adnotacją "błędny adres pod wskazanym adresem znajduje się Zarząd DWO", nastąpił w dniu 25 kwietnia 2025 r. Zaś doręczenie zwrotu skarżącej nastąpiło w dniu 30 kwietnia 2025 r
W dniu 30 kwietnia 2025 r. skarżąca nadała ponownie, na właściwy adres organu, ww. skargę. W aktach sprawy znajdują się dwie koperty, w których nadano skargi strony na ww. decyzję (k. 166 i 167 akt sądowych).
Postanowieniem z dnia 30 lipca 2025 r. WSA w Opolu odrzucił skargę jako wniesioną po terminie. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że termin trzydziestodniowy do zaskarżenia opisanej na wstępie decyzji, upływał w dniu 28 kwietnia 2025 r. Ww. postanowienie Sądu o odrzuceniu skargi zostało doręczone skarżącej w dniu 7 sierpnia 2025 r.
W dniu 12 sierpnia 2025 r. Skarżąca sporządziła i wysłała wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na zaskarżoną decyzję W przywołanym na wstępie uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, skarżąca powołała się na "rozbieżne dane w obiegu publicznym" co do adresu siedziby DIAS w Opolu i związaną z tym pomyłkę jako uzasadnienie uchybienia terminu do wniesienia skargi.
Sąd I instancji na podstawie art. 88 p.p.s.a., odrzucił wniosek jako spóźniony.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazał, że zanim sąd administracyjny przystąpi do badania okoliczności uprawdopodobniających brak winy w uchybieniu terminu, zobowiązany jest uwzględnić treść art. 88 p.p.s.a. i zbadać czy wniosek o przywrócenie terminu nie jest spóźniony. Wniosek należy uznać za spóźniony, jeżeli został wniesiony po upływie 7-dniowego terminu przewidzianego w art. 87 § 1 p.p.s.a. Należy zwrócić uwagę, że termin ten liczy się od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a nie od daty, w której strona dowiedziała się o uchybieniu terminu.
W ocenie Sądu I instancji siedmiodniowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie został przez skarżącą zachowany. Jak wynika z akt sprawy przesyłkę zawierająca nieprawidłowo wniesioną skargę zwrócono skarżącej. Na skutek dokonanego przez Pocztę Polską zwrotu pisma, skarżąca 30 kwietnia 2025 r. po raz kolejny wysłała skargę, tym razem na właściwy adres. Zatem datę 30 kwietnia 2025 r. należało przyjąć jako początek biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi - bowiem najpóźniej w tym dniu skarżąca powzięła wiadomość, iż skarga została wysłana na nieprawidłowy adres i w tym dniu skarżąca nadała skargę w sposób prawidłowy. W tym dniu zatem ustała wskazywana przez skarżąca przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi. Jednak mimo upływu terminu do wniesienia skargi, o biegu i upływie którego skarżąca została prawidłowo pouczona w zaskarżonej decyzji, skarżąca nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Wniosek taki został złożony dopiero 12 sierpnia 2025 r. (data stempla pocztowego na kopercie, k. 301). W konsekwencji należało uznać, że złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na ww. decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu nastąpiło z uchybieniem terminu określonego w art. 87 § 1 p.p.s.a.
Równocześnie Sąd wyjaśnił, że odrzucając jako spóźniony wniosek o przywrócenie terminu, nie ocenia przesłanek uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu do dokonania samej czynności procesowej dla której termin ten ma być przywrócony. Sąd na marginesie wskazał, iż doręczona skarżącej decyzja zawierała prawidłowe pouczenie zarówno o terminie, jak i o sposobie wniesienia skargi.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w zakresie merytorycznego zbadania wniosku o przywrócenie terminu. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła:
1. Naruszenie art. 87 § 1 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię pojęcia "ustania przyczyny uchybienia terminu" WSA arbitralnie przyjął, że przyczyna ta ustała 30 kwietnia 2025 r. (prawidłowe nadanie skargi), podczas gdy faktycznie ustała dopiero 7 sierpnia 2025 r., z dniem doręczenia postanowienia WSA o odrzuceniu skargi, tj. momentu, gdy skarżąca dowiedziała się o bezskuteczności poprzedniego wniesienia i mogła świadomie podjąć obronę swoich praw.
2. Naruszenie art. 86 § 1 w zw. z art. 88 p.p.s.a. WSA błędnie zastosował art. 88 p.p.s.a., odrzucając wniosek bez zbadania przesłanki "braku winy" w uchybieniu terminowi, mimo że przy prawidłowym ustaleniu daty ustania przyczyny (7 sierpnia 2025 r.) wniosek z 12 sierpnia 2025 r. został wniesiony w terminie.
3. Naruszenie art. 45 Konstytucji RP (prawo do sądu) przyjęcie skrajnie formalistycznej wykładni pojęcia "ustania przyczyny" doprowadziło do odmowy rozpoznania sprawy merytorycznie, mimo działania skarżącej w dobrej wierze i nadania skargi pierwotnie w terminie (22 kwietnia 2025 r.), a uchybienie wynikło z obiektywnego chaosu informacyjnego dotyczącego adresów Izby Administracji Skarbowej w Opolu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd przed przystąpieniem do badania okoliczności uprawdopodobniających brak winy w uchybieniu terminu, zobowiązany jest uwzględnić treść przepisu art. 88 p.p.s.a., zgodnie z którym spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Wniosek zaś uznać należy za spóźniony, jeżeli został wniesiony po upływie siedmiodniowego terminu przewidzianego w art. 87 § 1 p.p.s.a. liczonego od momentu ustania przyczyny uchybienia terminu.
Przedmiotem kontroli instancyjnej w niniejszym postępowaniu wpadkowym jest postanowienie Sądu pierwszej instancji odrzucające wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Sąd, odrzucając jako spóźniony wniosek o przywrócenie terminu, nie ocenia przesłanek uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu do dokonania samej czynności procesowej dla której termin ten ma być przywrócony. Dokonanie bowiem oceny, czy wskazywana przez wnioskodawcę przyczyna uchybienia terminu w dokonaniu czynności w postępowaniu sądowym wynikała z braku winy strony, jest sprawą odrębną od kwestii zbadania terminowości złożenia samego wniosku o przywrócenie terminu. Celem kontroli instancyjnej zainicjowanej przedmiotowym zażaleniem jest natomiast ocena, czy Sąd pierwszej instancji zgodnie z prawem odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, uznając, że jest on spóźniony.
W niniejszej sprawie zdaniem Sądu I instancji przyczyna uchybienia terminu ustała najpóźniej w dniu 30 kwietnia 2025 r. wówczas skarżąca na skutek dokonanego przez Pocztę Polską zwrotu pisma powzięła wiadomość, iż skarga została wysłana na nieprawidłowy adres i w tym dniu skarżąca nadała skargę w sposób prawidłowy. Natomiast zdaniem skarżącej przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 7 sierpnia 2025 r., z dniem doręczenia skarżącej postanowienia WSA o odrzuceniu skargi, tj. momentu, gdy skarżąca dowiedziała się o bezskuteczności poprzedniego wniesienia i mogła świadomie podjąć obronę swoich praw.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w przypadku uchybienia terminu do wniesienia skargi strona (bądź jej pełnomocnik) uzyskuje pewną informację o takim uchybieniu najpóźniej w dniu otrzymania postanowienia sądu odrzucającego jej skargę, bowiem w uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazywana jest ta okoliczność. Nie oznacza to jednak, że nie może takiej informacji otrzymać wcześniej w okolicznościach faktycznych konkretnej sprawy. Może się bowiem zdarzyć, że zanim zostanie doręczone postanowienie odrzucające spóźnioną skargę, strona otrzyma wcześniej inną, pewną informację, że doszło do uchybienia terminu. Po otrzymaniu informacji o uchybieniu terminu rozpoczyna swój bieg 7-dniowy termin z art. 87 § 1 p.p.s.a. do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Skoro bowiem strona już wie o uchybieniu terminu, to w ciągu 7 dni od uzyskania tej wiedzy powinna podjąć działania mające na celu jego przywrócenie. Działania podjęte później są spóźnione i wniosek o przywrócenie terminu zostaje odrzucony na podstawie art. 88 p.p.s.a.
Taka sytuacja ma miejsce w sprawie niniejszej. Wprawdzie postanowienie Sądu pierwszej instancji z dnia 30 lipca 2025 r., odrzucające skargę i zawierające informację o uchybieniu terminu do wniesienia wspomnianego środka odwoławczego, zostało doręczone w dniu 7 sierpnia 2025 r., jednakże już wcześniej skarżąca uzyskała pewną informację, że skarga którą nadała 22 kwietnia 2025 r. zwrócona została przez Pocztę z adnotacją "błędny adres pod wskazanym adresem znajduje się Zarząd DWO" co wiązało się z uchybienia terminu do wniesienia skargi. Należy zauważyć, że skarżąca nadając ponownie skargę w dniu 30 kwietnia 2025 r. na skutek jej zwrotu przez Pocztę dokonała tej czynności już z uchybieniem terminu. Bowiem termin do wniesienia skargi upływał w dniu 28 kwietnia 2025 r.
Należy przy tym podkreślić, że doręczona skarżącej w dniu 27 marca 2025 r. zaskarżona decyzja z 24 marca 2025 r. zawierała prawidłowe pouczenie o prawie, terminie i sposobie wniesienia skargi do WSA w Opolu, za pośrednictwem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu na adres ul. [...]. Jak wynikało z pouczenia trzydziestodniowy termin do zaskarżenia opisanej na wstępie decyzji, liczony jest od daty otrzymania przez stronę skarżącą kwestionowanej decyzji. Skoro skarżąca została wyraźnie pouczona o sposobie i terminie do wniesienia skargi miała świadomość, że termin do wniesienia skargi upływał 28 kwietnia 2025 r.
Należy zgodzić się zatem z Sądem I instancji, że skoro przesyłka zawierająca nieprawidłowo wniesioną skargę została zwrócona skarżącej z adnotacją "błędny adres pod wskazanym adresem znajduje się Zarząd DWO" a następnie skarżąca
30 kwietnia 2025 r. po raz kolejny wysłała skargę, tym razem na właściwy adres organu to przyjąć należało, że najpóźniej w tym dniu skarżąca uzyskała wiedzę, że doszło do uchybienia terminu do wniesienia skargi. W tym też dniu ustała przyczyna uchybienia terminu.
Oznacza to, że siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi rozpoczął swój bieg w dniu 30 kwietnia 2025 r. Wniosek o przywrócenie tego terminu mógł być zatem złożony do 7 maja. Skoro przedmiotowy wniosek został złożony przez skarżącą dopiero w dniu 12 sierpnia 2025 r. (data nadania w placówce pocztowej), to wniosek ten należało uznać za spóźniony. Sąd pierwszej instancji nie mógł zatem rozpoznać takiego wniosku merytorycznie, lecz był zobligowany do jego odrzucenia na podstawie art. 88 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.