I GZ 53/24

I GZ 53/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-03-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Grzelak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
III SA/Wr 209/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2024-10-16
I GSK 425/25 - Wyrok NSA z 2025-07-30
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 61 par 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "A" Sp. z o.o. we W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 sierpnia 2023 r.; sygn. akt III SA/Wr 209/23 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi "A" Sp. z o.o. we W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia [...] kwietnia 2023 r.; nr [...] w przedmiocie udzielenia przybicia nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia
28 sierpnia 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 209/23 odmówił D. Sp. z o.o. w W. wstrzymania wykonania postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 24 kwietnia 2023 r. w przedmiocie udzielenia przybicia nieruchomości.
Odmawiając skarżącej spółce wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia, Sąd I instancji wskazał, że zaskarżonym postanowieniem organ utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Trzebnicy o przybiciu na rzecz licytanta. Przybicie to nastąpiło w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego dotyczącego egzekucji administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 1 878 216,70 zł za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia nałożonej przez Burmistrza Gminy Prusice na podstawie decyzji z 2 lipca 2015 r. Ponieważ strona skarżąca nie uiściła wyznaczonej kary, Burmistrz Gminy Prusice skierował egzekucję kary do organu egzekucyjnego. WSA podniósł, że w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wskazano, że strona skarżąca jest spółką obywatela N., która została założona wiele lat temu, w celu utrzymaniu w rękach rodziny nieruchomości rodowej składającej się m.in. z zabudowy dworskiej, budynków administracyjnych i gruntów uprawnych.
Skarżąca wskazała, że 18 października 2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Trzebnicy przeprowadził licytację ww. nieruchomości, w trakcie której została zlicytowana część działek wchodzących w jej skład i wystarczająca na pokrycie dochodzonych należności. Są to działki o nr [...], [...] i [...] i obejmują m.in. najcenniejszą część nieruchomości tj. zabudowaną zabytkowym dworkiem pałacowym. Przejście własności nieruchomości, w szerokim rozumieniu, związane jest z ujawnieniem nowego właściciela w księdze wieczystej (rękojmia publicznej wiary ksiąg wieczystych), a także wydaniem nieruchomości i jej władztwem. W przypadku dokonania tych czynności, a następnie uchylenia zaskarżonego postanowienia o przybiciu, strona skarżąca będzie musiała dochodzić swoich praw i przywrócenia stanu poprzedniego w trybie wznowienia postępowania administracyjnego. Strona wskazała, że uwagi na czas konieczny do przeprowadzenia tej procedury w nieruchomości mogą zajść tego typu zmiany prawne lub faktyczne (np. dalsza sprzedaż nieruchomości, jej podział, wynajem, dzierżawa, lub jakiekolwiek inne rozporządzenie prawne lub faktyczne, poczynienie nakładów inwestycyjnych, zmiana przeznaczenia, usunięcie części składowych), dokonane przez nowego właściciela, które nie uniemożliwią, bądź utrudnią przywrócenie stanu poprzedniego, ale także mogą doprowadzić do istotnych zmian w samej nieruchomości zabudowanej, która stanowi dobro rodzinne. Ponadto zdaniem strony powstaną istotne problemy związane z rozliczeniem skutków przywrócenia stanu poprzedniego, takie jak m.in. kwestie odszkodowawcze zainteresowanych stron, dokonane rozliczenia organu egzekucyjnego itd. Skutki te doprowadzą do powstania u strony niebezpieczeństwa poniesienia znacznej szkody związanej z utratą lub przynajmniej uszkodzeniem majątku rodowego oraz kosztami związanymi z przywróceniem stanu poprzedniego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, że udzielenie przybicia jest formą autorytatywnego potwierdzenia prawa licytanta, który zaoferował najwyższą cenę, do zakupienia nieruchomości za zaoferowaną cenę. W uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia strona skarżąca powołuje się na trudne do odwrócenia skutki wynikające z przejścia własności nieruchomości na licytanta. Sąd zaznaczył, że organ egzekucyjny wydaje postanowienie o przyznaniu własności, jeżeli postanowienie o przybiciu stało się ostateczne i nabywca uiścił cenę nabycia albo jeżeli postanowienie o ustaleniu ceny nabycia stało się ostateczne i jednostka lub osoba, o których mowa w art. 110n, uregulowała całą cenę nabycia (art. 112b § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.; dalej: "u.p.e.a."). Postanowienie o przyznaniu własności po uzyskaniu cechy ostateczności przenosi własność na nabywcę i jest tytułem do ujawnienia na rzecz nabywcy prawa własności w katastrze nieruchomości oraz przez wpis w księdze wieczystej lub podlega złożeniu do zbioru dokumentów. Ponadto jest ono również tytułem egzekucyjnym do wprowadzenia nabywcy w posiadanie nieruchomości (art. 112b § 3 u.p.e.a.).
Jak wynika z uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, w dniu 15 czerwca 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Trzebnicy wydał postanowienie o przyznaniu własności nieruchomości na rzecz licytanta. Strona skarżąca wniosła zażalenie na powyższe orzeczenie. Sąd wyjaśnił, że zaskarżone postanowienie nadaje licytantowi prawo do zakupienia nieruchomości za zaoferowaną cenę. Przeniesienie własności nieruchomości, które według strony skarżącej nastąpiło postanowieniem z 15 czerwca 2023 r. wymaga łącznego spełnienia dwóch przesłanek: wydania ostatecznego postanowienia o przybiciu oraz uregulowania całej ceny nabycia przez licytanta. Postanowienie w przedmiocie udzielenia przybicia nieruchomości jest tylko elementem toczącego się postępowania egzekucyjnego. Wobec powyższego Sąd I instancji odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.".
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca spółka, wnosząc o jego zmianę i wstrzymanie wykonania postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z 24 kwietnia 2023 oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Trzebnicy z 1 marca 2023 o przybiciu na rzecz licytanta, a także w konsekwencji wstrzymanie wykonania postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Trzebnicy z 15 czerwca 2023 r. o przyznaniu własności.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji powinien odnosić się do konkretnych (realnych) zdarzeń (okoliczności, które mogą wystąpić w przyszłości) pozwalających wywieść, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne. Strona powinna w tym celu należycie uzasadnić złożony wniosek, tj. poprzeć go twierdzeniami, tezami oraz stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające, aby okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania wspomnianego aktu lub czynności występowały w sprawie - Sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i aktualnych dokumentów w tym zakresie obciąża stronę.
Przedmiotem niniejszego postępowania jest egzekucja z nieruchomości, a konkretnie postanowienie o przybiciu. Podstawą materialnoprawną wydanego postanowienia w przedmiocie przybicia nieruchomości są przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a w szczególności art. 111m § 1 i 2 oraz art. 111r § 2 u.p.e.a. Przepis art. 111m u.p.e.a. zakreśla organowi egzekucyjnemu zakres i kierunek rozstrzygania meritum sprawy.
Na każdym z poszczególnych etapów egzekucji, jej uczestnikom, w tym stronie zobowiązanej, ustawodawca zagwarantował odpowiednie środki ochrony prawnej, z których w niniejszej sprawie skarżąca spółka skorzystała nie tylko przez wniesienie zażalenia na postanowienie o przybiciu (a następnie skargi do WSA), ale także przez wniesienie zażaleń na poszczególne postanowienia organu egzekucyjnego dotyczące: skargi na obwieszczenie o II licytacji nieruchomości, skarg na czynności poborcy skarbowego w toku licytacji, a na wcześniejszym etapie postępowania - także w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Norma postępowania przewidziana w art. 111m § 1 u.p.e.a., nakazuje organowi egzekucyjnemu po zamknięciu licytacji wydanie postanowienia o przybiciu na rzecz licytanta, który zaoferował najwyższą cenę. W myśl zaś § 2 art. 111m u.p.e.a., postanowienie o przybiciu ogłasza się niezwłocznie po zamknięciu licytacji, z zastrzeżeniem § 3, który z kolei zobowiązuje organ do wstrzymania wydania przedmiotowego postanowienia do momentu ostatecznego rozstrzygnięcia skarg lub zażaleń wniesionych w toku postępowania egzekucyjnego. Natomiast odmowa przybicia może nastąpić w przypadku, gdy ostateczne rozstrzygnięcia tych skarg lub zażaleń potwierdzą naruszenie przepisów postępowania w toku licytacji i jeżeli uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik licytacji (art. 111n § 1 u.p.e.a.).
Odnosząc przytoczone unormowania do ustalonego stanu faktycznego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, objęte kontrolą postanowienie Sądu o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia jest zgodne z prawem i nie podważa go argumentacja zażalenia.
Przede wszystkim zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu I instancji, że strona nie uprawdopodobniła, że nieudzielenie jej ochrony tymczasowej może pociągnąć za sobą skutki, w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania po jej stronie trudnych do odwrócenia skutków w związku z tym konkretnym postanowieniem o udzieleniu przybicia. Postanowienie w przedmiocie udzielenia przybicia nieruchomości jest tylko elementem toczącego się postępowania egzekucyjnego. W niniejszej sprawie strona skarżąca nie przedstawiła argumentów przemawiających za wystąpieniem niekorzystnych z punktu widzenia jej interesów następstw wykonania zaskarżonego aktu, tj. dotyczącego przybicia, że mogłaby ponieść znaczną szkodę lub mogłyby powstać trudne do odwrócenia skutki w związku z tym konkretnym postanowieniem. Powołane zarówno we wniosku o wstrzymanie wykonania jak i w zażaleniu argumenty dotyczą w istocie skutków wykonania postanowienia o przyznaniu własności.
Przeprowadzona przez Naczelny Sąd Administracyjny analiza akt sprawy w aspekcie okoliczności mających związek ze złożonym wnioskiem również nie dała uzasadnionych podstaw do uwzględnienia zażalenia.
W związku z tym, w ocenie NSA, argumenty zmierzające do wykazania, że wykonanie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z 24 kwietnia 2023 r. spowoduje trudne do wrócenia skutki, nie podważyły prawidłowej oceny Sądu I instancji.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.