I GZ 502/13

I GZ 502/13 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2013-11-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-11-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Hanna Kamińska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
I SA/Wr 511/13 - Postanowienie WSA we Wrocławiu z 2014-03-24
I GZ 531/16 - Postanowienie NSA z 2016-10-07
I GZ 530/16 - Postanowienie NSA z 2016-10-07
I GZ 350/16 - Postanowienie NSA z 2016-05-31
I GZ 349/16 - Postanowienie NSA z 2016-05-31
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 87 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: sędzia NSA Hanna Kamińska po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "E." Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 października 2013 r. sygn. akt I SA/Wr 511/13 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "E." Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 7 października 2013 r., sygn. akt I SA/Wr 511/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił "E." Sp. z o.o. z siedzibą w [...] przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 5 czerwca 2013 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi tej spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia [...] marca 2013 r., nr [...], w przedmiocie podatku akcyzowego.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że spółka uchybiła terminowi do wniesienia sprzeciwu, gdyż termin ten upływał w dniu 9 lipca 2013 r., zaś pełnomocnik strony (adwokat) nadał sprzeciw w placówce pocztowej w dniu 10 lipca 2013 r. W dniu 16 września 2013 r. (z zachowaniem terminu określonego w art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej powoływanej jako "p.p.s.a.") "E." Sp. z o.o. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od wskazanego wyżej postanowienia referendarza sądowego. W uzasadnieniu wniosku spółka stwierdziła, że niedochowanie terminu do wniesienia sprzeciwu nie było zawinione przez jej pełnomocnika. Przesyłka pocztowa zawierająca postanowienie referendarza została bowiem dwukrotnie awizowana (18 i 26 czerwca 2013 r.), a na formularzu drugiego zawiadomienia pracownik operatora pocztowego wpisał 3 lipca 2013 r. jako dzień, z upływem którego przesyłka pocztowa winna być najpóźniej odebrana, aby został zachowany termin. Zdaniem strony, skoro po przesyłkę zgłoszono się w terminie wskazanym w zawiadomieniu (3 lipca 2013 r.), a przesyłka ta została wydana stronie, to nie można postawić spółce zarzutu niezachowania staranności, albowiem odbierając przesyłkę w wyznaczonym terminie oraz składając sprzeciw dochowała należytej staranności w dbałości o swoje interesy.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia sprzeciwu. Powołana przez stronę okoliczność podania na druku drugiego awiza informacji, że termin odbioru awizowanej wcześniej przesyłki upływa w innym dniu (3 lipca 2013 r.) niż termin wynikający z przepisów ustawy (2 lipca 2013 r.) oraz okoliczność wydania stronie przesyłki po upływie przewidzianego w ustawie czternastodniowego terminu od daty pierwszego awizowania – nie świadczy bowiem o dochowaniu staranności jakiej wymaga się od podmiotu profesjonalnie świadczącego pomoc prawną. W ocenie Sądu, od profesjonalnego pełnomocnika można wymagać, aby samodzielnie sprawdzał terminy przewidziane w przepisach dla dokonywania czynności procesowych, a nie polegał na zapiskach pracowników poczty. Z uwagi na nieuprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. odmówił przywrócenia tego terminu.
Zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji złożyła "E." Sp. z o.o., reprezentowana przez adwokata [...]. Spółka zaskarżyła to orzeczenie w całości. Wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienie poprzez przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 5 czerwca 2013 r., ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Strona zarzuciła postanowieniu naruszenie art. 86 § 1 w związku z art. 87 p.p.s.a. poprzez nieuzasadnione uznanie, że nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu.
W uzasadnieniu autor zażalenia wskazał, że skuteczność doręczenia dokonanego w trybie art. 73 p.p.s.a. zależy w szczególności od prawidłowego zawiadomienia adresata o pozostawieniu pisma, które może być odebrane. Osoba dokonująca powtórnego zawiadomienia powinna w treści takiego zawiadomienia zawrzeć takie elementy, jak: informacja o pozostawieniu pisma procesowego do odbioru, precyzyjne wskazanie miejsca, w którym pismo może być odebrane oraz szczegółowe pouczenie o skutkach prawnych nieodebrania pisma w tak wyznaczonym terminie. W przypadku, gdy podmiotem doręczającym jest pracownik operatora pocztowego, zawiadamia on adresata – zgodnie z § 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym –o pozostawieniu pisma sądowego przy wykorzystaniu odrębnego formularza, którego wzór stanowi załącznik nr 3 do wymienionego rozporządzenia. Jeżeli przesyłkę odebrano w okresie przechowywania jej w urzędzie pocztowym, co czyni się po umieszczeniu na stronie adresowej adnotacji "wydano dnia" i odcisku datownika, skuteczność doręczenia następuje w tej właśnie dacie. Przesyłkę niepodjętą placówka pocztowa opatruje na stronie adresowej adnotacją "nie podjęto w terminie" oraz odciskiem datownika i odsyła niezwłocznie wraz z formularzem potwierdzenia odbioru organowi wysyłającemu.
Zdaniem spółki, przyczyna, z powodu której strona uchybiła terminowi jest od niej niezależna, ponieważ nie można postawić stronie zarzutu braku zachowania należytej staranności w sytuacji, kiedy strona odebrała przesyłkę w okresie przechowywania jej w urzędzie pocztowym, zgodnie z zawiadomieniem pozostawionym przez pracownika operatora pocztowego i w terminie siedmiodniowym od dnia odbioru dokonała czynności procesowej, to jest wniosła sprzeciw.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Przed przystąpieniem do oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia stwierdzić należy, że zagadnienie będące przedmiotem sporu w niniejszym postępowaniu wpadkowym jest analogiczne z tymi, jakie były przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w postanowieniach z dnia 8 listopada 2013 r. o sygn. akt I GZ 493/13 i I GZ 494/13, wydanych po rozpoznaniu zażaleń "E." Sp. z o.o. na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu.
Zażalenie złożone w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei w art. 86 i następnych powołanej ustawy prawodawca przewidział możliwość przywrócenia uchybionego terminu. Określił jednocześnie przesłanki, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu oraz przesłanki, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. W świetle art. 86 i art. 87 p.p.s.a. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych.
Spośród wskazanych przesłanek przywrócenia terminu Sąd pierwszej instancji zakwestionował jedynie uprawdopodobnienie w przedmiotowym wniosku okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Wymóg ten oznacza, że strona, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym musi wykazać dołożenie szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Zajęcie stanowiska odmiennego, uwzględniającego subiektywny miernik staranności, wprowadziłoby do stosunków procesowych element niepewności.
We wniosku o przywrócenie terminu skarżąca jako przesłankę braku winy w uchybieniu temu terminowi wskazała wadliwe określenie przez pracownika poczty na powtórnym awizo granicznej daty odbioru przesyłki zawierającej postanowienie referendarza oraz wydanie przesyłki adresatowi w terminie wskazanym na tymże powtórnym zawiadomieniu, to jest 3 lipca 2013 r., od której to daty pełnomocnik spółki liczył następnie termin do złożenia sprzeciwu. Sąd pierwszej instancji uznał, że powyższe okoliczności nie uprawdopodabniały braku winy w uchybieniu terminu, bowiem wspomnianą przesyłkę wysłano do profesjonalnego pełnomocnika strony (adwokata), od którego można wymagać, aby samodzielnie sprawdzał terminy przewidziane w przepisach dla dokonywania czynności procesowych, a nie polegał na zapiskach pracowników poczty.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela dokonaną przez Sąd pierwszej instancji ocenę przesłanki braku winy w uchybieniu terminu.
W zaskarżonym postanowieniu Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że przedstawione przez pełnomocnika skarżącej okoliczności nie uprawdopodabniają braku winy w uchybieniu terminowi do złożenia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 5 czerwca 2013 r. Wprawdzie z oświadczenia zawartego we wniosku o przywrócenie terminu i w zażaleniu wynika, że w ponownym zawiadomieniu (awizo) pozostawionym przez pracownika operatora pocztowego wskazano nieprawidłowy termin graniczny, w jakim powinno nastąpić odebranie przesyłki, jednakże - jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji - od profesjonalnego pełnomocnika, jakim jest adwokat reprezentujący skarżącą, można wymagać, aby samodzielnie sprawdzał terminy przewidziane w przepisach dla dokonywania czynności procesowych, a nie polegał na zapiskach pracowników poczty. Dochowując należytej staranności, profesjonalny pełnomocnik nie powinien bezkrytycznie przyjmować daty wskazanej przez pracownika poczty, lecz winien skonfrontować tę datę z odpowiednim przepisem prawa, którym w rozpoznawanej sprawie jest art. 73 p.p.s.a.
Z art. 73 § 2 i 3 p.p.s.a. wynika, że zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się (co do zasady) w oddawczej skrzynce pocztowej, zaś w przypadku niepodjęcia pisma we wspomnianym siedmiodniowym terminie, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Oznacza to, że dla prawidłowego obliczenia terminu do podjęcia przesyłki z urzędu pocztowego istotna jest data pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma. W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej spółki nie kwestionuje, że pierwsze awizo zostało złożone w dniu 18 czerwca 2013 r. w skrzynce pocztowej kancelarii, w której prowadzi działalność W takiej sytuacji profesjonalny pełnomocnik spółki – znając treść art. 73 p.p.s.a. – powinien był wiedzieć, że skuteczne z punktu widzenia procesowego może być tylko odebranie przesyłki z placówki pocztowej najpóźniej w ciągu 14 dni od tej daty, a zatem do dnia 2 lipca 2013 r. Natomiast zasugerowanie się przez adwokata inną datą możliwego odbioru przesyłki, wpisaną przez pracownika operatora pocztowego, świadczy o niezachowaniu należytej staranności w prowadzeniu sprawy, co musi być zakwalifikowane jako działanie zawinione.
Wymaga podkreślenia, że kryteria dochowania należytej staranności są jeszcze surowsze w odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron (por. m.in. wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 1999 r., sygn. akt I SA/Gd 745/98, postanowienie NSA z dnia 3 grudnia 2009 r., sygn. akt II FZ 422/09, postanowienie NSA z dnia 13 września 2012 r., sygn. akt I FZ 33/12). Osoby takie zobowiązane są do zachowania podwyższonej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Kryterium należytej staranności jest podwyższone z tej racji, że adwokat, radca prawny lub doradca podatkowy posiadają stosowne przygotowanie i znajomość procedur sądowoadministracyjnych zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy.
W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i dlatego - działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a. - oddalił zażalenie.