I GZ 471/25

I GZ 471/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-12-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-12-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Piotr Pietrasz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia G.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 października 2025 r., sygn. akt VIII SA/Wa 548/25 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi G. J. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 29 maja 2025 r., nr BWI05.65600.1024.2024 w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: oddalić zażalenie. NSA/post.1 – postanowienie "ogólne"
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA w Warszawie, Sąd I instancji) postanowieniem z dnia 2 października 2025 r., sygn. akt VIII SA/Wa 548/25 po rozpoznaniu wniosku G. J. (dalej: skarżący) o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi G. J. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 29 maja 2025 r. znak: BWI05.65600.1024.2024 w przedmiocie pomocy finansowej ze środków unijnych postanowił: odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.
Sąd I instancji w uzasadnieniu postanowienia wskazał, że Przewodniczący Wydziału VIII WSA w Warszawie zarządzeniem z dnia 12 sierpnia 2025 r. wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od złożonej skargi – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia tej skargi. Odpis powyższego zarządzenia doręczono pełnomocnikowi skarżącego 14 sierpnia 2025 r. (z.p.o. - k. 39 akt sądowych).
Pismem z dnia 28 sierpnia 2025 r. pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że wpis od skargi został 21 sierpnia 2025 r. uiszczony na rachunek bankowy WSA w Łodzi, ze względu na uzasadnione przekonanie, iż to ten Sąd jest właściwy do rozpoznania skargi. Pełnomocnik skarżącego wskazał, że zwykłym przeoczeniem była okoliczność pominięcia nadawcy wezwania w postaci WSA w Warszawie, jednak było to przeoczenie uzasadnione przekonaniem o właściwości WSA w Łodzi, którego podstawy w ocenie pełnomocnika są jasno określone w ustawie o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023 - 2027. O okoliczności dotyczącej uiszczenia wpisu na rachunek WSA w Łodzi dowiedział się 22 sierpnia 2025 r. w związku z informacją telefoniczną z tego Sądu. Do wniosku został dołączony dowód uiszczenia wymaganego wpisu na rachunek bankowy tutejszego Sądu.
Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu uznał, że okoliczności powoływane przez pełnomocnika skarżącego w celu uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi, nie stanowią wystarczającej podstawy do jego przywrócenia i na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.), odmówił uwzględnienia wniosku. Sąd stwierdził spełnienie przesłanek z art. 87 p.p.s.a.
Sąd I instancji wskazał, że w przypadku, gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, warunkiem przywrócenia terminu jest brak jego winy, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Dla uznania winy profesjonalnego pełnomocnika wystarczy jednak nawet lekkie niedbalstwo z jego strony. Nie jest kwestionowane w orzecznictwie, że za błędy i zaniechania pełnomocnika odpowiedzialność ponosi jego mocodawca.
W ocenie Sądu I instancji okoliczności przedstawione przez pełnomocnika skarżącego, w postaci przeoczenia nadawcy wezwania do uiszczenia wpisu od skargi tj. WSA w Warszawie, które jak wskazał wynikało z przekonania o właściwości miejscowej WSA w Łodzi, nie uprawdopodabniają braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi i zachowania należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Podana przyczyna omawianego uchybienia, w ocenie Sądu nie posiada charakteru przeszkody niezależnej od woli i możliwości pełnomocnika skarżącego, a także nie może być uznana za świadczącą o jego należytej staranności. Skarżący został prawidłowo poinformowany o tym, w jaki sposób należy uiścić należny wpis sądowy od wniesionej skargi. W zarządzeniu wzywającym pełnomocnika skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi wskazano prawidłowy numer rachunku bankowego WSA w Warszawie oraz pouczono o możliwości uiszczenia wpisu w kasie tegoż Sądu. Nieuwagi lub zaniedbania czy jak wskazał pełnomocnik skarżącego "zwykłego przeoczenia" nie można kwalifikować jako brak winy, będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu. Natomiast kryterium należytej staranności jest podwyższone z tej racji, że adwokat, radca prawny lub doradca podatkowy posiadają stosowne przygotowanie i znajomość procedur sądowoadministracyjnych zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy.
Na marginesie Sąd zauważył, że skoro przedmiotem skargi jest akt Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w Warszawie, to właściwym do jej rozpoznania jest WSA w Warszawie.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wnosząc o jego uchylenie.
Zaskarżonemu orzeczeniu Sądu I instancji zarzucił błędne zastosowanie art. 87 § 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że nie zachodzą podstawy do przywrócenia terminu do wniesienia opłaty od skargi, ponieważ nie zachodzi brak winy pełnomocnika w uchybieniu terminu, pomimo że zachodzą podstawy braku winy w uchybieniu terminu, ponieważ skarga została zaadresowana do WSA w Łodzi, a sama ARiMR przekazała skargę do WSA w Warszawie, a zatem pełnomocnik mógł się znajdować w uzasadnionym błędzie co do właściwości Sądu.
Wskazał, że kwestia właściwości Sądu ma niepoślednie znaczenie w przedmiotowej sprawie, ponieważ jako pełnomocnik mógł pozostawać w uzasadnionym błędzie co do właściwości Sądu, co wynika z pominiętej przez Sąd okoliczności, iż skarga została zaadresowana do WSA w Łodzi, oczywiście za pośrednictwem organu. W treści pouczenia zawartego w wezwaniu do uiszczenia wpisu nie został wskazany konkretny Sąd.
Nadto na marginesie podkreślił, że skarga została przesłana za pośrednictwem doręczeń elektronicznych, jednakże Sąd nie doręczył wezwania do uiszczenia wpisu w formie elektronicznej. ARiMR powinna przesłać skargę wraz z całą wiadomością, w której znajdowały się dane mojej skrzynki elektronicznej. Powyższe o tyle miało znaczenie, że Sąd wysłał wezwanie na adres, który już przestał być siedzibą Kancelarii w dniu 7 sierpnia 2025 r. Nawet jeżeli w skardze został podany poprzedni adres, to brak informacji do Sądu wynikał z okoliczności, iż skarga została wniesiona elektronicznie i powinienem oczekiwać na doręczenia w tej formie.
Nadto podniósł, że kwestia winy czy też braku winy w uchybieniu terminu nie została określona w sposób bardziej surowy w stosunku do zawodowych pełnomocników. Jako zawodowi pełnomocnicy nawet w przypadku omyłki mamy uprawnienie do wytłumaczenia okoliczności jej powstania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosowanie do treści art. 219 § 1 p.p.s.a., opłatę sądową należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie. § 2 tego artykułu stanowi, że opłatę sądową uiszcza się gotówką do kasy właściwego sądu administracyjnego lub na rachunek bankowy właściwego sądu. Zgodnie bowiem z art. 220 § 1 p.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania.
Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle natomiast art. 87 § 2 p.p.s.a. we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.
Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swym orzecznictwie wskazywał, że kryterium braku winy, jako przesłanki możliwości przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu tej czynności. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (np. postanowienie NSA z 12 marca 2024 r., sygn. akt II GZ 66/24).
Jak wynika z akt sprawy Przewodniczący Wydziału VIII WSA w Warszawie zarządzeniem z dnia 12 sierpnia 2025 r. wezwał pełnomocnika skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł. Wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 14 sierpnia 2025 r. na wskazany przez pełnomocnika adres Kancelarii zawarty w skardze. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy przesyłkę odebrał osobiście pełnomocnik skarżącego. Skarżący we wniosku o przywrócenie terminu nie kwestionował otrzymania przedmiotowego wezwania. Należy w tym miejscu zauważyć, że w wezwaniu Przewodniczący wskazał podstawę prawną zarządzenia i poinformował o sposobie uiszczenia wpisu oraz podał, na jaki numer rachunku bankowego należy uiścić wymagany wpis. Przewodniczący w zarządzeniu wskazał również konkretny Sąd w postaci tego, że oprócz podania rachunku bankowego na który należy uiścić opłatę poinformował również, że ewentualnie Kasy Sądu są czynne dla interesantów w określonych godzinach podając adres siedziby głównej WSA w Warszawie i adres siedziby WSA w Warszawie przy ul. Jana Pankiewicza 4. Jednocześnie Przewodniczący pouczył, że nieuiszczenie wpisu sądowego we wskazanym terminie spowoduje odrzucenie skargi.
Tymczasem pełnomocnik skarżącego "przez przeoczenie", które jak wskazał wynikało z przekonania o właściwości miejscowej WSA w Łodzi, zamiast uiścić wymagany wpis sądowy od skargi na numer rachunku bankowego WSA w Warszawie, wskazany w zarządzeniu, dokonał przelewu wpisu na niewłaściwy rachunek bankowy, należący do WSA w Łodzi, który nie był sądem właściwym w rozumieniu art. 219 § 2 p.p.s.a. Skarżący w związku z tym wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, mając na uwadze powyższe, nie można uznać omyłkowego dokonania wpłaty wpisu sądowego od skargi na rachunek bankowy innego sądu administracyjny niż właściwy, za okoliczność wskazującą na brak winy w uchybieniu terminu. Zwłaszcza, że pełnomocnik skarżącego otrzymał zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VIII WSA w Warszawie, wzywające do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w którym wskazano rachunek bankowy WSA w Warszawie jako Sądu właściwego do rozpoznania sprawy. Sąd I instancji zasadnie zatem uznał, że okoliczności przedstawione przez pełnomocnika skarżącego, w postaci przeoczenia nadawcy wezwania do uiszczenia wpisu od skargi tj. WSA w Warszawie, nie uprawdopodabniają braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi i zachowania należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Nieuwagi czy jak wskazał pełnomocnik skarżącego "zwykłego przeoczenia" wynikające z mylnego przekonania o właściwości miejscowej innego sądu administracyjnego nie można kwalifikować jako brak winy, będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu.
Należy wskazać, że zgodnie z § 8 Kodeksu Etyki Adwokackiej, adwokat powinien wykonywać czynności zawodowe według najlepszej woli i wiedzy, z należytą uczciwością, sumiennością i gorliwością. Obowiązkiem adwokata jest stałe podnoszenie kwalifikacji zawodowych i dążenie do utrzymania wysokiej sprawności zawodowej. Zatem staranne wykonywanie zawodu ma na celu reprezentowanie swoich klientów w taki sposób, aby minimalizować możliwości wystąpienia sytuacji, kiedy klient bez swej winy nie może dochodzić swoich praw. W ten sposób najpełniej będzie realizowana dbałość o dobro i interesy klienta. W związku z tym zaniedbania osób, którymi posługuje się profesjonalny pełnomocnik, obciążają jego samego, a jednocześnie nie uwalniają strony od poniesienia procesowej odpowiedzialności za takie działania bądź zaniechania. W orzecznictwie jest silnie ugruntowany i niekwestionowany obecnie pogląd, zgodnie z którym od profesjonalnego pełnomocnika oczekuje się dochowania należytej staranności, wynikającej z zawodowego charakteru prowadzonej działalności. W sprawach, w których stronę zastępuje zawodowy pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem podwyższonego miernika staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego w związku z posiadaną przez nich wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej (por. np. postanowienia NSA z dnia: 9 października 2025 r., I FZ 161/25; 8 października 2021 r., I FZ 204/21; 12 października 2017 r., II OZ 1091/17). Istotą pracy zawodowego pełnomocnika jest bowiem rzetelne dbanie o interesy mocodawcy, m.in. poprzez dokonywanie w terminie wszystkich czynności proceduralnych umożliwiających stronie pełny udział w postępowaniu. Dlatego też argumentacja odnosząca się do "przeoczenia" profesjonalnego pełnomocnika oraz to, że podjął działania zmierzające do uiszczenia wpisu nie jest okolicznością przemawiającą, za tym że pełnomocnik nie zawinił w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu.
Natomiast podniesione w zażaleniu kwestie związane z prawidłowością i sposobem doręczenia zarządzenia wzywającego od uiszczenia wpisu będą procedowane na etapie postępowania w zakresie odrzucenia skargi.
Na marginesie należy tylko wskazać, że przepis art. 74a w sposób kompleksowy normuje kwestie tworzenia i doręczania e-pism przez sąd. Otóż przez "adres elektroniczny strony", o którym mowa w art. 74a p.p.s.a., należy rozumieć adres konta na platformie e-PUAP - elektronicznej platformy usług administracji publicznej (wyrok NSA z 15.05.2023 r., I FZ 53/23, LEX nr 3581722). Zgodnie z art. 74a § 1 pkt 1 p.p.s.a. doręczenie pism przez sąd następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej, jeżeli strona spełniła jeden z następujących warunków m.in. wniosła pismo w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą sądu lub organu, za pośrednictwem którego składane jest pismo. Natomiast w niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego wniósł skargę za pośrednictwem systemu PUE (Platformy usług elektronicznych ARiMR). W świetle art. 155 ust. 7 ustawa z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1045) sądy i trybunały, komornicy, prokuratura, organy ścigania i Służba Więzienna są obowiązane stosować przepisy ustawy w zakresie doręczania korespondencji z wykorzystaniem publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego lub publicznej usługi hybrydowej od dnia 1 października 2029 r. Wtedy bowiem w życie ma wejść nowy art. 65a p.p.s.a., z którego wynika, że sądowe doręczenia będą możliwe na wskazany adres do doręczeń elektronicznych lub adres "powiązany z kwalifikowaną usługą rejestrowanego doręczenia elektronicznego, za pomocą której wniesiono pismo". Do tego czasu jednak sąd administracyjny koresponduje ze stronami i korzysta z systemu ePUAP, a skorzystanie z innego kanału komunikacji elektronicznej jest nieskuteczne.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.